II SA/Gd 2498/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Asesor WSA Krzysztof Retyk (spr.) Protokolant Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 czerwca 2001 r. [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją z dnia 14 maja 2001 r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, na podstawie art. 4, art. 31 ust. 1, art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10 marca 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego, odmówił przyznania, M. N., pomocy w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał, że wnioskowane świadczenie jest świadczeniem uznaniowym, a jego wysokość zależy, między innymi od możliwości finansowych ośrodka. Organ podnosił, iż posiada ograniczone środki budżetowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować musi swoje ustawowe cele. Wskazał, iż otrzymane środki nie wystarczają nawet na zaspokojenie potrzeb o charakterze obowiązkowym takim jak: zasiłki stałe, zasiłki wyrównawcze czy renty socjalne. Tym samym nie ma możliwości przyznania pomocy o charakterze uznaniowym, zgodnie z zasadą z art. 2 ust. 4 ustawy, która stanowi, iż potrzeby rodziny powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W aktach administracyjnych znajduje się wykaz środków finansowych dotyczących realizacji pomocy przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie, potwierdzony przez Skarbnika Miasta, z którego wynika brak środków na przyznanie świadczeń o charakterze fakulatywnym. W odwołaniu, M. N. wywodził, iż nie do przyjęcia jest argumentacja wskazująca na brak możliwości finansowych ośrodka ze względu na szczupły budżet. Osoby znajdujące się w potrzebie nie mogą bowiem ponosić konsekwencji złego planowania budżetu. Zdaniem odwołującego, decyzja powyższa jest niesprawiedliwa i krzywdząca. Jego zdaniem organ nie rozpoznał wnikliwie jego sytuacji materialnej spowodowanej długotrwałym bezrobociem i złym stanem zdrowia. Nie uwzględniając zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w dniu 25 czerwca 2001 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 4 i art. 31 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając w całości argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. W związku z zarzutami, że organ I instancji nie rozpoznał wnikliwie jego złej sytuacji materialnej, SKO w uzasadnieniu wskazało, iż przed wydaniem decyzji w sprawie zasiłku okresowego ustalono w drodze aktualizacji wywiadu u osoby i rodziny korzystającej z pomocy, trudną sytuację materialną. Zdaniem SKO jest to bezsporne. Nadto w uzasadnieniu wskazano, iż jedynym dochodem wnioskodawcy jest dodatek mieszkaniowy w wysokości 215,70 zł, przyznany od grudnia 2000 r. do maja 2001 r., a zatem M. N. spełnia warunki ustawowe do wystąpienia o zasiłek okresowy. Jednakże organ I instancji nie wydał decyzji pozytywnej albowiem nie posiadał środków finansowych na wypłatę zasiłków okresowych. SKO wskazało w uzasadnieniu, iż z pisma z dnia 2 maja 2001 r. zatytułowanego "wykaz środków finansowych dotyczących realizacji pomocy przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie", potwierdzonego przez Skarbnika Miasta, wynika brak środków na przyznanie świadczeń o charakterze fakulatywnym w miesiącu maju 2001 r. oraz w następnych miesiącach. Z pisma tego wynikało, iż Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w 2001 r. na realizacje zadań zleconych otrzymał środki w wysokości 7 910 000 złotych przy czym miesięczny limit środków wynosi 659 166 zł i taką kwotę otrzyma w miesiącu maju a otrzymane środki nie wystarczą na realizację zadań o charakterze obowiązkowym. Tym samym nie ma możliwości przyznania pomocy o charakterze uznaniowym zgodnie z zasadą z art. 2 ust. 4 ustawy, która stanowi, iż potrzeby rodziny powinny być uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. M. N. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domagał się uchylania zaskarżonej decyzji, wskazując, że narusza ona art. 2, 67 pkt 2 i art. 71 pkt 1 Konstytucji RP oraz art. 2 ust. 1 o pomocy społecznej. W uzasadnieniu skargi ponowiono zarzuty odwołania, a ponadto wywiedziono, że działania organu II instancji naruszają cytowane przepisy Konstytucji albowiem organ II instancji nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do podnoszonych przez skarżącego zarzutów. Nadto organy naruszyły art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, gdyż zaskarżone decyzje nie pozwalają skarżącemu bytować w warunkach odpowiadających godności człowieka. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. z 1998 r., Dz.U. Nr 64, poz. 414 ze zm.) zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, w szczególności ze względu na brak możliwości zatrudnienia. Z przytoczonej wyżej normy prawa wynika, że zasiłek okresowy jest świadczeniem uznaniowym, a osoba (rodzina) ubiegająca się o przyznanie zasiłku okresowego musi spełniać dwie przesłanki, tj. kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy oraz jedno z kryteriów wskazanych w art. 31 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o pomocy społecznej. Z akt administracyjnych wynika, że życiowa sytuacja skarżącego została zbadana należycie przez organ pomocy społecznej. Niespornym jest trudna sytuacja materialna skarżącego spowodowana bezrobociem i złym stanem zdrowia. Nadto jedynym dochodem wnioskodawcy był dodatek mieszkaniowy w wysokości 215,70 zł przyznany od grudnia 2000 r. do maja 2001 r. A zatem skarżący spełniał warunki ustawowe do wystąpienia o zasiłek okresowy. Jednakże art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, uzależnia uwzględnienie potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy od tego, czy odpowiadają one celom i możliwościom pomocy społecznej. A zatem organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w takich granicach realizować muszą swe ustawowe cele. Zdaniem Sądu, organy administracji publicznej należycie wykazały brak możliwości pomocy skarżącemu przez przyznanie zasiłku okresowego, z uwagi na brak środków finansowych. Organy okoliczność tą udokumentowały wykazem środków finansowych dotyczących realizacji pomocy przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie, potwierdzonym przez Skarbnika Miasta. Z wykazu tego wynika, iż otrzymane środki nie wystarczą na realizację zadań o charakterze obowiązkowym oraz brak jest środków na przyznanie świadczeń o charakterze fakulatywnym w miesiącu maju 2001 r. oraz w następnych miesiącach. Bezzasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia Konstytucji RP albowiem organy administracji publicznej w swoich decyzjach ustosunkowywały się do żądań oraz zarzutów skarżącego. Nadto organy administracji publicznej nie naruszyły wskazanego art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy publicznej, gdyż działały na podstawie przepisów prawa oraz w granicach przyznanych środków finansowych. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracji w Gdańsku, nie stwierdzając naruszenia prawa przez organy administracji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.