II SA/Gd 25/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie Sędzia NSA Barbara Skrzycka - Pilch Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. H. na decyzję Wojewody z dnia 9 listopada 2005 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę. Decyzją z dnia 24 lutego 2005r., nr [...] Starosta, na podstawie art. 129 ust. 1 i 5, art. 130, art. 132 ust. 1a, 2, 3 w zw. z art. 98 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109) oraz art. 104 kpa w punkcie 1 decyzji ustalił odszkodowanie w wysokości 27.586,50 zł za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne, położone w K., wskazując, że działki te przeszły na rzecz Gminy Miasta z mocy prawa, zaś w punkcie 2 decyzji wskazał, że odszkodowanie o którym mowa w pkt 1 przysługuje B. H. w kwocie 22.988,75 zł odpowiadającej udziałowi do 5/6 wartości, o której mowa w pkt 1 oraz Z. M. w kwocie 4.597,75 zł odpowiadającej udziałowi do 1/6 wartości, o której mowa w pkt 1, a w pkt 3 decyzji zobowiązał Burmistrza do jednorazowej wypłaty odszkodowania w wysokości wymienionej w pkt 2 byłym współwłaścicielkom w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że odszkodowanie za utracone prawo własności przedmiotowych nieruchomości zostało ustalone w wysokości 79,50 zł za metr kwadratowy na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego w miesiącu grudniu 2004r. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina Miasta, w którym nie zgodziła się z wysokością ustalonego odszkodowania. Wskazała, że nie zgadza się z decyzją w części dotyczącej wysokości odszkodowania. W ocenie odwołującej się Gminy wycena nieruchomości zlecona przez Starostę, która stanowiła podstawę wydania decyzji, została sporządzona z pominięciem § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, gdyż w analizie rynku lokalnego przyjęto transakcje z lat 2002-2004 działek niezabudowanych, przeznaczonych pod zabudowę, a nie działek przeznaczonych pod drogi. Ponadto wskazano, że w badanym przez rzeczoznawcę majątkowego okresie na terenie miasta K. w bliskim sąsiedztwie wycenianych działek miały miejsce transakcje sprzedaży nieruchomości jako drogi, które nie zostały uwzględnione i przyjęte do porównania. Zdaniem odwołującego się decyzja organu pierwszej instancji została podjęta na podstawie wadliwie sporządzonej wyceny. Ponadto odwołujący się zarzucił, iż organ pierwszej instancji nie ustosunkował się do uwag dotyczących operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie organu pierwszej instancji, zawartych w piśmie z dnia 24 stycznia 2005r. Ustosunkowując się do odwołania Gminy, B. H. podniosła, że cena rynkowa gruntu powinna być brana taka, jaka obowiązuje w obiegu handlowym na terenie K. w roku 2004 i powinna być wiążąca dla sprawy, w której prowadzone jest postępowanie administracyjne w 2004r. W jej ocenie odszkodowanie ustalone przez Starostę jest rozstrzygnięciem sprawiedliwym i uwzględnia w całości jej żądania. Decyzją z dnia 9 listopada 2005r. Nr [...] Wojewoda, na podstawie art. 138 § 2 kpa oraz art. 9a i art. 98 ust. 3 w zw. z art. 129 ust. 1 i art. 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dopuszczając dowód z operatu szacunkowego organ pierwszej instancji winien stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące dowodu z opinii biegłego, a w szczególności powinien mieć zastosowanie art. 79 kpa, zgodnie z którym strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania biegłym oraz składać wyjaśnienia. Zgodnie zaś z treścią art. 89 § 2 kpa organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Organ drugiej instancji wskazał, że skoro organ pierwszej instancji zdecydował się zlecić sporządzenie kolejnego operatu szacunkowego, w okolicznościach kiedy jedna ze stron postępowania zakwestionowała jego prawidłowość, powinna być przeprowadzona kolejna rozprawa administracyjna z udziałem stron i rzeczoznawcy majątkowego. Z tych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości i z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła B. H. Skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie poddał analizie całości zgromadzonego materiału dowodowego i nie wyciągnął właściwych wniosków. W ocenie skarżącej w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia zasady udzielania przez organy administracji publicznej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że organ odwoławczy wydaje decyzję kasacyjną, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, co miało miejsce w niniejszej sprawie, z uwagi na istniejące rozbieżności w operatach szacunkowych dotyczących ustalenia wysokości odszkodowania. Ponadto podniósł, że zgodnie z art. 157 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami organ pierwszej instancji powinien przekazać sprawę oceny prawidłowości sporządzonych operatów do odpowiedniej organizacji zawodowej rzeczoznawców. Organ odwoławczy wskazał, że pomimo obowiązku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, który to obowiązek wynika z art. 89 § 2 kpa oraz art. 118 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ pierwszej instancji rozprawy nie przeprowadził, czym rażąco naruszył przepisy art. 7 i art. 77 kpa. Naruszenie prawa strony do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, które to prawo stanowi jedną z gwarancji procesowych, uprawnia organ odwoławczy do uchylenia decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja administracyjna wydana została zgodnie z prawem. Z akt administracyjnych wynika, że pismem z dnia 24 stycznia 2005r. Gmina zgłosiła zastrzeżenia do operatów szacunkowych dotyczących wartości przedmiotowej nieruchomości sporządzonych przez rzeczoznawców majątkowych J. I. oraz T. W. Gmina podniosła, że w obu operatach szacunkowych błędnie przyjęto jako podstawę wyceny przepisy § 36 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), pominęli zaś przepis § 36 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, zgodnie z którym przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. W ocenie Gminy w analizowanym przez rzeczoznawców okresie na terenie Miasta K. miały miejsce transakcje sprzedaży nieruchomości gruntowych jako drogi, a które nie zostały uwzględnione w operatach szacunkowych. Trafny jest zarzut skargi, że organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę w/w zastrzeżeń zgłoszonych do operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego T. W., naruszając tym samym przepis art. 7 kpa i art. 80 k.p.a Przepisy te zobowiązują organy prowadzące postępowanie do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Organ pierwszej instancji nie uwzględnił również żądania Gminy dotyczącego przeprowadzenia dowodu z umów sprzedaży gruntów przeznaczonych pod drogi, czym naruszył także przepis art. 78 § 1 kpa, zgodnie z którym żądane strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Ustalenie przez organ pierwszej instancji odszkodowania za wydzielone działki gruntu nastąpiło zatem niezgodnie z art. 80 kpa, który wymaga, aby organ administracji publicznej ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ odwoławczy słusznie uznał, że organ pierwszej instancji był zobowiązany do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej po uzyskaniu stanowisk stron w przedmiocie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego T. W. Zgodnie bowiem z art. 89 § 2 kpa organ administracji publicznej powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. W niniejszej sprawie zachodziły obie przesłanki zobowiązujące organ pierwszej instancji do przeprowadzenia rozprawy. Interesy skarżącej B. H. oraz Gminy wykluczały się wzajemnie, albowiem każda ze stron postępowania wnosiła o ustalenie odszkodowania za wydzielone działki gruntu w innej wysokości. Przeprowadzenie rozprawy administracyjnej ma na celu doprowadzenie do konfrontacji stanowisk stron i pozwala organowi na wyważenie słusznych interesów stron. Jednocześnie w sprawie, na zlecenie organu pierwszej instancji, sporządzony został operat szacunkowy, który stanowi opinię o wartości nieruchomości sporządzaną przez rzeczoznawcę majątkowego, jest zatem opinią biegłego. Dopuszczenie dowodu z opinii biegłego zobowiązywało organ pierwszej instancji do przeprowadzenia rozprawy z udziałem stron. Obowiązek przeprowadzenia rozprawy administracyjnej po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wynika również wprost z przepisu art. 118 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Rozprawa jest szczególną formą postępowania dowodowego, gdyż strony mogą składać wyjaśnienia, zgłaszać żądania, zadawać pytania świadkom i biegłym, przedstawiać zarzuty i propozycje oraz dowody na ich poparcie. Rozprawa administracyjna zatem stwarza dla strony postępowania najpełniejszą możliwość zajęcia stanowiska co do wyników postępowania dowodowego, i to w sposób dokumentowany w aktach sprawy w protokole (art. 67 § 2 pkt 4 K.p.a.). Nieprzeprowadzenie rozprawy, pomimo że wymaga tego przepis prawa, stanowi naruszenie prawa, a zatem decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji była zgodna z prawem. Prawidłowo organ odwoławczy wskazał organowi pierwszej instancji na konieczność przekazania/w zastrzeżeń Gminy rzeczoznawcy majątkowemu, który sporządził wycenę, celem ustosunkowania się do nich, a następnie wyznaczenia rozprawy administracyjnej z udziałem stron postępowania oraz biegłego. Zarzuty podniesione w skardze przez skarżącą nie są trafne, gdyż każda ze stron postępowania administracyjnego, tak B. H. jak i Gmina jest tak samo uprawniona do żądania by postępowanie to przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami k.p.a. naruszenie zaś art. art. 7, 77, 89 § 2 i 80 k.p.a. oraz art. 118 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Reasumując, należy wskazać, że rozpoznając skargę na decyzję organu II instancji opartą na art. 138 § 2 k.p.a. sąd administracyjny ocenia jej legalność w zakresie wystąpienia przesłanek określonych w tym przepisie. W tej mierze sąd nie stwierdził naruszeń uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji, albowiem organ odwoławczy zasadnie przyjął, iż postępowanie przed organem I instancji posiadało istotne braki, których usunięcie powoduje konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania w znacznej części. Wskazać tu nadto należy, że organy administracji powinny wyjaśnić istnienie dwóch decyzji (oryginałów) I instancji znajdujących się na k. 116-119 (datowanej-15.02.2005) i na k. 119 (?)-121(datowanej – 24.02.2005) akt administracyjnych. Mając na uwadze wyżej wskazane względy Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając skargę za niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Zarządzenie: 1. odnotować, 2. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej doręczyć skarżącej, 3. przedłożyć z wpływem lub za 44 dni.