II SA/Gd 25/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. F. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 listopada 2006r. nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu postanawia odmówić A. F. przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 15 stycznia 2007r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1500 zł A.F. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, iż razem z żoną utrzymują się z prowadzonej piekarni. Dochód za rok 2006 wyniósł 29 tys. zł., dochód za styczeń 2007r. wynosił będzie ok. 1500 zł. Z tych dochodów skarżący utrzymuje siebie i żonę oraz spłaca kredyty pobrane najpierw na budowę piekarni, a obecnie na prowadzenie działalności. Obecnie pozostało jeszcze 400 tys. do spłacenia. Żadnych wolnych środków, jak oświadczył skarżący nie posiada, wszystko zostało ulokowane w firmie. Skarżący posiada budynek piekarni z mieszkaniem na poddaszu o pow. ok. 80 m2. Wyposażenie piekarni warte jest ok. 200 tys. zł. Na skarżącego zarejestrowane są pojazdy : Mercedes Sprinter rok prod. 20.000 zł, Volkswagen GTC 81CE rok prod. 1981 o wartości 2 000 zł, Ford Scorpio rok prod. 1988 o wartości 2 000 zł. W prowadzeniu piekarni i regulowaniu bieżących zobowiązań finansowych pomagają skarżącemu trzej dorośli synowie. Z załączonych do wniosku umów kredytowych wynika, iż na rzecz SKOK-u im. Franciszka Stefczyka skarżący na mocy umowy kredytowej zobowiązany jest do uiszczania kwoty 3.220,70 zł miesięcznie do stycznia 2009r. włącznie, na mocy umowy na kredyt hipoteczny z maja 2005r. z Bankiem WBK S.A. skarżący zobowiązany jest uiszczać kwotę 2008,62 zł miesięcznie. Z analizy wyciągów bankowych przedłożonych przez wnioskodawcę wynika, iż konta posiadają dodatnie salda. W opinii skarżącego uiszczenie wpisu w kwocie 1500 zł przekracza jego możliwości finansowe. Przepis art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej p.p.s.a.) stanowi, iż stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005/1/8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, Sąd nie znajduje uzasadnienia dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jedynym wymagalnym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w wysokości 1500 zł. W złożonym wniosku skarżący podał, iż zobowiązany jest do uiszczania rat zaciągniętych kredytów w wysokości ponad 5000 zł miesięcznie. Z prowadzonej działalności gospodarczej skarżącemu pozostaje jedynie 1500 zł dochodu. Zdaniem Sądu koszt wpisu sądowego należy zaliczyć do wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, zatem jest to koszt działalności równie istotny jak konieczność uiszczania zobowiązań wobec ZUS, Urzędu Skarbowego, gdyż jest to także należność Skarbu Państwa. Raty kredytów stanowią zaś należności wobec podmiotów prywatnych i są to dobrowolne zobowiązania zaciągnięte przez skarżącego. Bezspornie skarżący posiada także majątek znacznej wartości w postaci obiektu piekarni oraz wyposażenia jej. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące przedsiębiorstwa rodzinnego, które winny być zaspokajane na równi z innymi zobowiązaniami związanymi z prowadzoną działalnością. Podkreślić przy tym należy, iż wnioskodawca podejmując decyzję o zaciągnięciu kredytu z pewnością liczył się z koniecznością jego spłaty. Natomiast fakt ten nie może przesądzić o udzieleniu skarżącemu prawa pomocy, gdyż przesłanką jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zaś taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie występuje. Z pewnością hierarchizując wydatki uznać należy, iż w pierwszej kolejności skarżący winien opłacić koszty sądowe przed opłaceniem rat kredytu. Reasumując należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do Sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji