II SA/Gd 2581/01

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Nowakowski (spr.), Sędziowie NSA Janina Guść, Jacek Hyla, Protokolant Karolina Wielgosz - Rogocz, po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 czerwca 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 10 sierpnia 2000 r., nr [...] oraz zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego J. J. kwotę 10 zł. (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 10 sierpnia 2000r., na podstawie art 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), pozbawił J. J. dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich, przyznanych wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej. Organ administracji ustalił, że J. J., na podstawie zaświadczenia dawnego ZBOWiDu z dnia 18 marca 1977r. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tego tytułu, iż w okresie od 12 maja 1949r. do 6 października 1951r. brał udział w wałkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej. Podstawą przyznania tych uprawnień było zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień w Gdańsku potwierdzające, że J. J., jako żołnierz Ludowego Wojska Polskiego, w podanym wyżej okresie brał udział w walkach z tzw. reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej. Organ administracji wskazał, że art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy zobowiązuje do pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Stosownie do tego przepisu uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. W ocenie organu administracji służba w organach Milicji Obywatelskiej nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu przepisów ustawy We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił, że nie brał bezpośredniego udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej, brał natomiast czynny udział w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią w lasach w okolicach, B. i S. latem 1950r. Nie uwzględniając tego wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów' i Osób represjonowanych, w dniu 28 czerwca 2001r. utrzymał w mocy własną decyzję o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich, podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji wskazano dodatkowo, że okoliczności powołane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mają znaczenia, gdyż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie ma obowiązku dokonywania innych ustaleń, w szczególności co do istnienia przesłanki przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 cyt. ustawy . J. J. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wywodzi, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie ustosunkował się do jego zarzutu dotyczącego walki z UPA. Odpowiadając na skargę wniesiono ojej oddalenie z odwołaniem się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podał ponadto, iż skarżącemu, jako żołnierzowi KBW nie przysługiwałyby uprawnienia kombatanckie z jakiegokolwiek tytułu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną w części dotyczącej zarzutów niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było zagadnienie dotyczące pozbawienia skarżącego dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich, które przyznane zostały mu bezspornie wyłącznie z tego tytułu, że jako żołnierz LWP brał udział w walkach z tzw. reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej. W toku postępowania administracyjnego, a w szczególności w odwołaniu, J. J. zarzucił, że uprawnienia kombatanckie przysługują mu z innych tytułów - walki z UPA. Okoliczność ta miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem wskazanie, przez skarżącego, że przysługiwały mu uprawnienia kombatanckie z innego tytułu przewidzianego w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) nie dawałoby podstaw do pozbawienia go dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich (art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy). Za działalność kombatancką uznaje się bowiem uczestniczenie w walkach z jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. Wskazać w tym miejscu należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowało się, że wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich, (por. uchwała NSA z dnia 4 marca 2002r., sygn. akt OPS 13/01, ONSA 2002/4/132). W świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa obowiązkiem organu administracyjnego było wyjaśnienie tej okoliczności, czy skarżący faktycznie brał udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, tj. czy przysługiwałyby mu uprawnienia kombatanckie z tytułu wymienionego w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy. Błędny jest pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ nie ma obowiązku badać, czy skarżącemu przysługują uprawnienia kombatanckie z innych tytułów. Zarzut skarżącego w tym zakresie był bowiem wyłącznie konsekwencją wszczęcia dopiero w 2000r. postępowania weryfikacyjnego, a zatem w tym postępowaniu mógł on wskazać, że uprawnienia kombatanckie przysługiwały mu również z innego tytułu, co pozwalało skarżącemu na zachowanie dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich. Jednocześnie wskazać należy organowi, iż w toku postępowania administracyjnego nie wykazał, iż skarżącemu nie przysługiwałyby uprawnienia kombatanckie ze względu na pełnienie służby w KBW (art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c ustawy). Organ podnosi ten argument dopiero w odpowiedzi na skargę, a zatem nie może być to uznane za dokonanie ustalenia w toku postępowania. W dalszym postępowaniu w tej sprawie obowiązkiem organu, wynikającym z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. będzie ustalenie czy skarżący faktycznie pełnił służbę w polskich podziemnych formacjach i organizacjach. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 153 poz. 1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.