II SA/Gd 2588/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Sędziowie: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant: Barbara Kroczak po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 sierpnia 2000 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości ze względu na zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchyla zaskarżone postanowienie oraz zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej D. M. 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2000 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło D. M. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z dnia 8 czerwca 2000 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości jej nieruchomości związanej z opracowaniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od powołanej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że strona w piśmie z dnia 6 sierpnia 2000 r., w którym wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu. Podała bowiem jedynie, że treść doręczonej decyzji wywołał u niej szok i spowodowała utratę przytomności oraz pamięci, które uniemożliwiły jej wniesienie odwołania w ustawowym terminie, nie określając przy tym jak długo ów zanik pamięci trwał i kiedy pamięć odzyskała. Podniosła także, że leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego w Ch. Na powyższą okoliczność nie przedłożyła jednak jakichkolwiek dowodów, które pozwoliłyby organowi uznać wniosek za zasadny. Jednocześnie organ ustalił, że przedmiotową decyzję, zawierającą prawidłowe pouczenie o środku oraz terminie jej zaskarżenia, doręczono stronie w dniu 12 czerwca 2000 r., a zatem ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 26 czerwca 2000 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego D. M. wskazała, że od dłuższego czasu choruje na silną nerwicę, zaś od dnia 10 sierpnia 2000 r., tj. od momentu nasilenia się objawów choroby rozpoznanej jako zespół neurasteniczno-subdepresyjny, powodujący m. in. zaniki pamięci, znajduje się pod stałą opieką lekarza psychiatry, na dowód czego załączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 12 października 2000 r. W związku z czym wniosła o pozytywne załatwienie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wnosi o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto podkreślił, że choć nie odmawia prawdziwości twierdzeniom skarżącej, to jednak przedłożone przez nią zaświadczenie lekarskie, z treści którego wynika, że pani M. od dnia 10 sierpnia 2000 r. wymaga stałego leczenia psychiatrycznego, nie stanowi wystarczającej podstawy do zmiany przedstawionego w zaskarżonym postanowieniu stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ rozpatrujący sprawę organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie bezspornym między stronami jest fakt, że skarżąca uchybiła, określonemu w art. 129 § 2 k.p.a. terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, który – wskazano wyżej – upłynął z dniem 26 czerwca 2000 r. Do rozważenia pozostaje zatem kwestia, czy organ odwoławczy rozpoznał złożony przez skarżącą wniosek o przywrócenie tego uchybionego terminu zgodnie z przepisami prawa. W świetle przepisu art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynność, dla której określony był termin. Zbadać zatem należało przede wszystkim, czy istotnie prośba została, czy też nie została wniesiona w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jeśli tak, to następnie dokonać ustaleń, czy skarżąca zdołała uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Wskazać przy tym należy, że wprawdzie zgodnie z przepisem art. 58 § 1 k.p.a., to na osobie zainteresowanej ciąży przede wszystkim obowiązek uprawdopodobnienia braku swojej winy, czyli uwiarygodnienia swojej staranności oraz faktu, że przeszkoda była od niej niezależna, powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu, to jednak nawet w przypadku uprawdopodobnienia, które polega w istocie na odformalizowaniu czynności procesowych, nie jest wyłączone obowiązywanie zasady prawdy obiektywnej. Odmawiając skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło jedynie, że nie uprawdopodobniła ona braku swojej winy w uchybieniu terminu, gdyż nie przedłożyła stosownych dokumentów, które potwierdzałyby powoływane przez nią we wniosku okoliczności. Jednakże rozpoznając prośbę skarżącej organ nie podjął żadnych czynności, które zmierzałyby do dokonania prawidłowych i jednoznacznych ustaleń nie tylko w przedmiocie braku jej winy, lecz także w kwestii samej przyczyny uchybienia terminu oraz momentu jej ustania, w szczególności zaś nie wezwał zainteresowanej, aby okoliczności te wykazała np. poprzez przedstawienie opinii lekarskiej za okres poprzedzający leczenie psychiatryczne, które było wynikiem pogorszenia stanu zdrowia skarżącej, historię choroby, powołanie świadków. Wskazać przy tym należy, że przepis art. 9 k.p.a. nakłada na organ obowiązek udzielania stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek oraz informowania jej o wynikających z przepisów prawa uprawnieniach i obowiązkach, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dysponując zawartym we wniosku z dnia 6 sierpnia 2000 r. oświadczeniem skarżącej dotyczącym przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania, uchyliło się także od oceny jego wiarygodności, a tym samym i od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu zaniechanie przez organ odwoławczy w rozstrzyganej sprawie podjęcia czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, w sytuacji gdy strona powoływała się na określone i ważkie dla niej okoliczności jest uchybieniem przepisom postępowania. Postępowania takie niewątpliwie narusza art. 7, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji może doprowadzić do naruszenia art. 58 k.p.a. Pozbawia także stronę możliwości przedstawienia posiadanych na te okoliczności dowodów, które wcześniej uważała za nieistotne lub których przedstawienie uznała za zbędne. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Powyższe rozstrzygnięcie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżone do sądu administracyjnego postanowienie nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jego wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżone do sądu administracyjnego postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do jego wniesienia nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania postanowienia w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku, z tym że ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącego na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm.).