II SA/Gd 2593/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia NSA Barbara Skrzycka – Pilch Protokolant Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2004 r. na rozprawie przy udziale prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku Marii Ścigały sprawy ze skargi I. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 czerwca 2001 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 kwietnia 2001 r., nr [...], 2. opisane w punkcie pierwszym decyzje nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego I. K. 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 2 kwietnia 2001 r., powołując się na przepisy art. 103 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., nr 106, poz. 1126 ze zm.) w związku z art. 37 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) nakazał I. K. rozbiórkę domku letniskowego wybudowanego samowolnie na działce nr [...] w S. oraz uporządkowanie terenu działki po wykonanej rozbiórce. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracji wskazał, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte z urzędu. W jego toku ustalono, że I. K. na początku lat dziewięćdziesiątych wybudował, na terenie działki nr [...] w S., domek letniskowy, parterowy o konstrukcji drewnianej, z dachem dwuspadowym, o wymiarach zabudowy 7,55 m x 4,85 m bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ ustalił, że zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy, zatwierdzonym uchwałą GRN w S. nr [...] z dnia 29 września 1989 r. (Dz. U. Woj. Gd Nr 26, poz.188 ze zm.) teren działki nr [...] w S., na którym usytuowany jest przedmiotowy domek letniskowy, stanowi siedlisko rolne. Organ administracji wskazał, że działka nr [...] stanowiąca własność A. i I. K. zabudowana jest budynkiem mieszkalnym i obiektami uzupełniającymi istniejącą zabudowę siedliskową oraz samowolnie wybudowanym domkiem letniskowym, stanowiącym własność F. P., którego sprawa zostanie rozpatrzona w odrębnym postępowaniu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że skoro przedmiotowy domek letniskowy wybudowany został w latach dziewięćdziesiątych, tj. w trakcie obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 r., to w sprawie tej mają zastosowanie przepisy ustawy obowiązującej w dacie dokonania samowoli budowlanej, tj. Prawa budowlanego z 1974 r. Przepis art. 37 ust 1 pkt 1 tej ustawy stanowił, że "obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa, bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Odwołanie od tej decyzji wniósł I. K., zarzucając, iż przedmiotowy budynek jest położony w obrębie działki siedliskowej i uzupełnia jej zabudowę, stanowiąc pomieszczenie gospodarcze do przechowywania narzędzi rolniczych i płodów rolnych. Jest to zabudowa towarzysząca zabudowie zagrodowej, której lokalizacja nie narusza przepisów warunków technicznych. W tym stanie zachodziły podstawy do zastosowania art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Nie uwzględniając tego odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 27 czerwca 2001 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ administracji wskazał, że brak jest podstaw do przyjęcia, aby przedmiotowy obiekt pełnił funkcję gospodarczą w sytuacji, gdy w toku oględzin przeprowadzonych z udziałem inwestora jednoznacznie stwierdzono, iż chodzi tu o domek letniskowy. I. K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wywodził, że obiekt ten został posadowiony jeszcze przez jego rodziców, jako obiekt gospodarczy. Wskazał, iż nie doszło do samowolnej zabudowy, a jedynie do zmiany sposobu użytkowania obiektu gospodarczego. Skarżący powoływał się w tym zakresie na swoje uwagi wniesione do protokołu oględzin, w którym odnotowano, że sporny obiekt zaadaptowany został z pomieszczenia gospodarczego na cele turystyczne w 1997 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (por. art. 134 § 1 p.s.a.) zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy te są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Inna ogólna zasada postępowania administracyjnego, zawarta w art. 10 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Naruszenie tej zasady stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Z dowodów zebranych w sprawie wynika, że właścicielami nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy obiekt budowlany są małż. A. i I. K. (por. odpis aktu notarialnego oraz wypis z rejestru gruntów, znajdujące się w aktach sprawy). W świetle tych dowodów postępowanie administracyjne winno się toczyć z udziałem obydwojga małżonków, a ewentualne rozstrzygnięcie, oparte w szczególności na przepisie art. 37 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., winno być skierowane do wszystkich aktualnych właścicieli nieruchomości. Wynika to wprost z art. 38 ust 1 tej ustawy. Oczywiste jest zatem, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przytoczonych wyżej przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Dalsze naruszenia przepisów postępowania związane są z treścią rozstrzygnięcia, w którym ograniczono się "do nakazania I. K. rozbiórki domku letniskowego, wybudowanego samowolnie na działce nr [...] w S.". Rozstrzygnięcie to, po pierwsze skierowane jest tylko do jednego ze współwłaścicieli, a po drugie nie określa precyzyjnie, który z licznych obiektów budowlanych, znajdujących się na siedlisku ma zostać rozebrany. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych rozstrzygnięcie o jakim mowa w art. 107 § 1 k.p.a. winno w sposób precyzyjny określać obiekt budowlany bądź jego część, w stosunku do którego zostaje wydany nakaz rozbiórki w taki sposób, aby wykonanie decyzji mogło nastąpić również w postępowaniu egzekucyjnym. W sprawie niniejszej było to szczególnie konieczne w sytuacji, gdy na terenie działki siedliskowej małż. K. znajdują się również inne domki letniskowe, np. F. P. Organy administracji obydwu instancji pominęły również całkowicie istotną dla sprawy okoliczność, wynikającą z protokołu oględzin, do którego skarżący oświadczył, że nie dokonał samowolnej budowy domku letniskowego, lecz jedynie przystosował istniejący na siedlisku budynek gospodarczy na cele mieszkalne. Ma to zasadnicze znaczenie dla zastosowania właściwych przepisów Prawa budowlanego. Gdyby bowiem przyjąć, iż na terenie siedliska istniał legalnie zbudowany obiekt gospodarczy (np. wzniesiony w wyniku zgłoszenia, o jakim mowa w art. 29 ust 1 pkt 1 lit a Prawa budowlanego z 1994 r.), który przystosowano następnie na obiekt letniskowy, to w sprawie tej miałyby zastosowanie przepisy, obowiązującego w dacie wydania rozstrzygnięcia, art. 71 ust 3 Prawa budowlanego z 1994 r. oraz wydanego na ich podstawie rozporządzenia wykonawczego. W świetle przedstawionych wyżej rozważań Sąd uznał, że zaskarżone decyzje organów obydwu instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienie postępowania administracyjnego oraz innym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 § 1 pkt 1 lit a- c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Uzasadniało to uchylenie zaskarżonych decyzji na wskazanej wyżej podstawie prawnej, przy uwzględnieniu przepisu art. 135 p.s.a., gdyż opisane wyżej naruszenia prawa dotyczą decyzji organów obydwu instancji. Ze względu na to, iż wyrok sądu jest nieprawomocny, a zaskarżone decyzje dotknięte są poważnymi wadami prawnymi, Sąd na podstawie art. 152 p.s.a. określił, iż nie mogą być one wykonywane. Bezzasadny jest natomiast zarzut skargi, iż obiekt którego rozbiórkę orzeczono zaskarżoną decyzją, pełni funkcję budynku gospodarczego służącego przechowywaniu narzędzi i płodów rolnych. Zarówno charakterystyka tego budynku (spadzisty dach), jak i jego charakter opisany w protokole oględzin nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że w czasie oględzin był to obiekt wykorzystywany na cele turystyki letniskowej. W dalszym postępowaniu w tej sprawie organy administracji winny precyzyjnie ustalić czy i kiedy na terenie siedliska rolniczego małż. K. wybudowano budynek gospodarczy, czy jego realizacja nastąpiła zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jego budowy, czy i kiedy obiekt ten zmienił swoje przeznaczenie oraz czy zmiana ta nastąpiła w warunkach samowoli budowlanej i jakie są tego konsekwencje. Ponadto dalsze postępowanie w tej sprawie winno się toczyć z udziałem wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, którzy będą również adresatami rozstrzygnięcia. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na wskazanej wyżej podstawie prawnej, orzekł jak w sentencji wyroku.