II SA/Gd 261/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. N. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem postanawia: odmówić J. N. przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 16 kwietnia 2013r. J. N. działająca przez radcę prawnego ustanowionego z wyboru zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją materialną, gdyż jest osobą 77-letnią, schorowaną. Wszystkie koszty utrzymania musi ponosić sama z otrzymywanej emerytury. Duże koszty generuje zakup leków oraz koszty leczenia i jest to kwota 500 zł miesięcznie. Koszty utrzymania mieszkania o pow. 42 m2 to kwota 800 zł miesięcznie. Koszt zakupu żywności to 500 zł miesięcznie. Wydatki związane z kulturą i rozrywką to 150 zł miesięcznie i wydatki nieprzewidziane to 100 zł miesięcznie. Nie posiada skarżąca środków na opłacenie kosztów niniejszego postępowania. Na wezwanie o dodatkowe dokumenty i oświadczenia wnioskodawczyni przedstawiła rejestr operacji na posiadanym koncie bankowym z ostatnich trzech miesięcy, kserokopie wydatków na mieszkanie oraz oświadczyła, że nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych. Rachunki jakie zostały załączone to: telefon stacjonarny 50 zł miesięcznie, rachunek za gaz prognozowany na dwa miesiące na kwotę 491,66 zł, rachunek UPC 68 zł miesięcznie, rachunek za energie elektryczną za okres 2 m-cy na kwotę 297 zł. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że czynsz za mieszkanie wynosi 125 zł oraz skarżąca spłaca kredyt konsumencki w kwocie 124,87 zł miesięcznie. Dochód skarżącej stanowi świadczenie emerytalne w wysokości 2231 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni nie przedstawiła rachunków potwierdzających koszt zakupu leków i leczenia, gdyż jak oświadczył jej pełnomocnika nie gromadziła takowych z braku wiedzy, że będą kiedykolwiek potrzebne. Jednak zdaniem pełnomocnika wiek wnioskodawczyni (77 lat) stanowi wystarczająca argumentację do tego, aby uznać, że koszty leczenia i zakupu leków stanowią znaczy wydatek w skromnym budżecie starszej osoby. Rozpatrując przedmiotowy wniosek referendarz uznał, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ustawy). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005/1/8). Mając na względzie fakt, że wniosek dotyczy jedynie zwolnienia z kosztów sądowych, referendarz rozważał tylko, czy spełnione zostały wyżej wymienione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyjmując, że wnioskodawczyni osiąga deklarowane we wniosku dochody oraz uwzględniając wysokość miesięcznych udokumentowanych wydatków, a także fakt, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe wynoszą 500 zł, to należałoby uznać, że jest ona w stanie ponieść pełne koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Jeśli bowiem udokumentowany przez wnioskodawczynię miesięczny dochód wynosi 2231 zł miesięcznie to w sytuacji, gdy nie posiada ona nikogo na utrzymaniu i pomimo wskazywanych wysokich kosztów utrzymania mieszkania, uznać należy, że jest ona w stanie uiścić wpis od skargi w wysokości 500 zł. Koszt utrzymania mieszkania to niespełna 800 zł, uznając za uzasadniony wydatek kwotę 500 zł na zakup żywności i jeszcze 300 zł miesięcznie na pozostałe wydatki związane z leczeniem, zakupem leków, odzieży czy prasy i książek to pozostaje wnioskodawczyni kwota 600 zł miesięcznie. Trudno zatem przyjąć w takich okolicznościach, że na poniesienie kosztów sądowych skarżąca środków nie posiada. Decyzje na jaki cel skarżąca przeznacza środki należą do skarżącej, a jedynie w sytuacji ubiegania się o pomoc Państwa w postaci zwolnienia z ponoszenia opłat sądowych takie decyzje muszą zostać ocenione przez pryzmat pierwszeństwa zobowiązań publicznoprawnych przed finansowaniem zakupów celem powiększenia własnego stanu posiadania. Nie można zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącej, że wiek wnioskodawczyni oznacza konieczność ponoszenia wysokich wydatków na leki i leczenie. Referendarz nie może przyjąć takiej argumentacji, bowiem na podstawie własnego doświadczenia życiowego i posiadając w bliskiej rodzinie osoby starsze od wnioskodawczyni referendarz jest zdania, że podeszły wiek wcale nie oznacza wysokich kosztów leczenia, gdyż można korzystać z wizyt na NFZ, zaś dolegliwości związane z wiekiem nie muszą oznaczać konieczności zakupu drogich lekarstw. Natomiast z okoliczności, że skarżąca zamieszkuje sama, nie korzysta w trybie ciągłym z opieki czy pomocy osób bliskich można wywieść, że jej stan zdrowia jest na tyle dobry, że pozwala na samodzielne funkcjonowanie w życiu codziennym. Wobec powyższego, referendarz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy orzekł jak w sentencji