II SA/Gd 262/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie uciążliwości lokalu gastronomicznego postanawia: odmówić T. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 23 maja 2012 r. T. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wskazał, iż jest emerytem i wraz z żoną pomaga w utrzymaniu wnuczki, gdyż zarobki matki dziewczynki są bardzo skromne. Ponadto dziewczynka uczęszcza do szkoły muzycznej, w której są dodatkowe opłaty. Wnioskodawca wskazał, że opłaty za mieszkanie o powierzchni 72 m2 są także bardzo wysokie. Wskazał, że jest właścicielem tego mieszkania. W jego gospodarstwie domowym pozostają cztery osoby (on z żoną, córka i wnuczka). Stan majątkowy osób pozostających razem z nim w gospodarstwie domowym wnioskodawca ocenił na 4 800 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dodatkowych dokumentów i złożenie oświadczeń wnioskodawca wskazał, że wraz z żoną nie posiada żadnych rachunków bankowych, córka na wnuczkę nie otrzymuje alimentów, wnioskodawca jest właścicielem samochodu osobowego Skoda Fabia o wartości 14 600 zł. Z załączonych dokumentów wynika, że wnioskodawca otrzymuje emeryturę w wysokości 3 415,31 zł, jego żona w wysokości 1 973,54 zł, zaś córka wynagrodzenie w kwocie 2 448,01 zł. Opłaty mieszkaniowe są wysokie i w lutym wyniosły 859,14 zł, a w marcu 951,71 zł. Wyliczając wysokość koniecznych opłat miesięcznych skarżący podał kwotę 2 102 zł. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że trudno dopatrzeć się wyjątkowości w sytuacji skarżącego, która uzasadniałaby uwzględnienie jego wniosku. Podniesiono, że wnioskodawca dysponuje stałymi dochodami w kwocie 7 836 zł na cztery osoby. W ocenie referendarza, w takiej sytuacji stać go na poniesienie wszelkich kosztów z bieżących dochodów, tym bardziej, że na obecnym etapie koszty sądowe ograniczają się do wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył wnioskodawca. W jego treści nie sformułowano żadnych wniosków, ani też nie zawiera on jakichkolwiek zarzutów, stanowiących wyraz polemiki z ustaleniami zawartymi w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2012 r. Podkreślono zaś, że brak środków finansowych uniemożliwia wnioskodawcy prowadzenie niniejszej sprawy, stąd też "odstępuje od dalszego toku toczącej się sprawy". Uwzględniając fakt, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z dyspozycją art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – tekst jednolity), postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała ponownemu rozpatrzeniu przez Sąd. Rozpatrując przedmiotowy wniosek i złożony sprzeciw zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z przedłożonego oświadczenia majątkowego oraz załączonych do niego dokumentów źródłowych nie wynika, aby sytuacja majątkowa wnioskodawcy uniemożliwiała mu samodzielne finansowanie prowadzonego postępowania sądowego. Wnioskodawca i członkowie jego rodziny mają stałe źródło utrzymania na poziomie niemal 8 000 zł miesięcznie. Nawet przy założeniu, że koszty utrzymania przekraczają miesięcznie kwotę 2 000 zł, dalej nie sposób przyjąć, by wnioskodawca spełniał przesłanki uzyskania prawa pomocy, o których cytowanych przepisach. Dochody, które osiąga wnioskodawca i jego rodzina są w takiej wysokości, że niewątpliwie jest on w stanie wygospodarować środki na koszty sądowe w niniejszej sprawie, ewentualnie zaś zaciągnąć w tym celu pożyczkę, której uzyskanie – biorąc pod uwagę wysokość dochodów w gospodarstwie domowym wnioskodawcy – nie będzie trudne. Konkludując, w ocenie sądu, posiadane dochody w gospodarstwie domowym wnioskodawcy pozwalają na przyjęcie, że skarżący jest w stanie ponieść koszty związane z prowadzoną przed sądem sprawą, co pozostaje bez wpływu na fakt ponoszenia przez niego stałych wydatków, które kształtują się na poziomie około 2 000 zł miesięcznie. Celem ustanowienia instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może ona mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo naszego kraju, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Skarżący zaś do grona takich osób nie należy. Nie można przy tym, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Hanna Knysiak-Molczyk, LexPolonica). Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.