II SA/Gd 266/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. na decyzję Burmistrza Kępic z dnia 12 lutego 2024 r. OPS.ŚP.5211.1.9.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. A. D. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Burmistrza Kępic w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 21 stycznia 2024 r. A. D. zwróciła się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego na syna, S. J. Do wniosku dołączyła orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 21 grudnia 2023 r., wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Słupsku, na podstawie którego zaliczono S.J. (ur. 30 października 2020 r.) do osób niepełnosprawnych. Symbol przyczyny niepełnosprawności to 12-C. Niepełnosprawność datuje się od wczesnego dzieciństwa. Orzeczenie wydano do 31 grudnia 2024 r. Niepełnosprawny wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie a także korzystania z systemu środowiskowego wsparcia samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług specjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Decyzją z dnia 12 lutego 2024 r., wydaną m. in. na podstawie m.in. art. 2 pkt. 2, art. 3, art. 17, art. 20, art. 23, art. 24, art. 25, art. 26 ust. 1 i ust. 2, art. 30, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023r. poz. 390 ze zm.; dalej jako: "u.ś.r.") Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Kępicach, działający z upoważnienia Burmistrza Kępic, przyznał wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym S. J. w kwocie 2.988 zł miesięcznie, na okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. Na podstawie art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") organ odstąpił od uzasadnienia decyzji, albowiem uwzględnia ona w całości żądanie strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. D. wniosła o uchylenie decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Kępicach. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wydanie decyzji, tj. art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wpierającym z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w tym stanie sprawy należało go zastosować; naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wydanie decyzji art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wpierającym poprzez jego nie zastosowanie, podczas gdy w tym stanie sprawy należało go zastosować, naruszenie prawa materialnego art. 24 ust. 2a u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy skarżąca zachowała trzymiesięczny okres na złożenie wniosku o przyznanie świadczenia zgodnie z tym przepisem; naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez wydanie decyzji na podstawie niewystarczającego i błędnie zinterpretowanego materiału dowodowego. Zdaniem skarżącej spełniła ona wszystkie przesłanki uprawniające ją do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z zastosowaniem przepisu art. 24 ust. 2a u.ś.r. mimo, że wniosek złożyła w 23 stycznia 2024 r. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Kępic wniósł o jej odrzucenie z uwagi na błędne określenie przez skarżącą organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Alternatywnie, w przypadku nieuwzględnienia wniosku, zwrócił się o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Do odpowiedzi na skargę organ dołączył uzasadnienie zaskarżonej decyzji i podniósł, że podtrzymuje argumentację w niej wskazaną. W szczególności, w ocenie organu z przepisów art. 63 ust. 1 – 3 ustawy wspierającej wynika, że przy ustalaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. do ustalenia początkowego okresu przysługiwania prawa do świadczenia nie znajduje zastosowania art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ przepisy te zawierają własne rozwiązania w tym zakresie. Powyższe oznacza, że zasada wynikająca z treści art. 24 ust. 2a u.ś.r. nie może być stosowana w sytuacji, gdy osoby o przyznanie świadczenia składają wnioski po raz pierwszy w okresie od 1 stycznia 2024 r., gdyż od tej daty obowiązują nowe zasady ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynikające z treści powyższych przepisów. Zatem w sytuacji, gdy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożony został po dniu 31 grudnia 2023 r. prawo do tego świadczenia należy ustalić na podstawie nowych przepisów, które obowiązują od 1 stycznia 2024 r., także wówczas, gdy do wniosku zostanie dołączone orzeczenie o niepełnosprawności wydane w grudniu 2023 r. Z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna S. J. został złożony przez skarżącą w dniu 23 stycznia 2024 r. wraz z orzeczeniem, które w dniu 8 stycznia 2024 r. stało się prawomocne i ostateczne, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało nabyte od 1 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Burmistrza Kępic, na mocy której A. D. przyznano świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem S. J. w kwocie 2.988 zł miesięcznie, na okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. Na podstawie art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") organ odstąpił od uzasadnienia decyzji, albowiem uwzględnia ona w całości żądanie strony. Stosownie do treści art. 127 § 1a k.p.a. decyzja wydana w pierwszej instancji, od której uzasadnienia organ odstąpił z powodu uwzględnienia w całości żądania strony, jest ostateczna i może być zakwestionowana skargą do sądu administracyjnego. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie skargi i podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 323; dalej jako: "u.ś.r."), a w szczególności jej art. 17. Stosownie do jego brzmienia świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Po przeprowadzonym postępowaniu organ administracji przyznał A. D. świadczenie pielęgnacyjne uznając na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia. Sąd orzekający w sprawie ocenę tę podziela. Syn wnioskodawczyni, urodzony w 2020 r., legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Słupsku z dnia 21 grudnia 2023 r. – kopia w aktach organu administracji). Decyzja przyznająca świadczenie jest zatem decyzją zgodną z prawem i nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W skardze na tę decyzję A. D. podniosła, że Burmistrz Kępic naruszył przepisy prawa materialnego, to jest art. 63 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wpierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429; dalej jako: "u.ś.w.") oraz art. 24 ust 2a u.ś.r. poprzez ich niezastosowanie. Skarżąca podkreśliła także, że spełniła wszystkie przesłanki uprawniające ją do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z zastosowaniem przepisu art. 24 ust. 2a u.ś.r. mimo, że wniosek złożyła w 23 stycznia 2024 r. Sąd orzekający w sprawie tego stanowiska nie podziela. Art. 63 ust. 1 u.ś.w. stanowi, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis ten umieszczony w rozdziale "Przepisy przejściowe" reguluje kwestie związane z wejściem w życie nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych i jej wpływu na sytuacje, w których – jak wskazał ustawodawca - prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. (moment wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, nowelizującej u.ś.r.). Jednocześnie jednak, w żadnym przepisie nie określono co oznacza zwrot "prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r.". W orzecznictwie sądowym, które Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela, przyjmuje się, że o powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza zaistnienie wymaganych przez prawo przesłanek w chwili złożenia wniosku (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2024 r., IV SA/Po 190/24). Oznacza to, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego przed dniem 1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 lit. a u.ś.w. zamieniającego art. 17 u.ś.r.) organy administracji rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 marca 2024 r., II SA/Gl 1811/23; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 marca 2024 r., IV SA/Po 105/24). W sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 23 stycznia 2024 r. Oznacza to, że nie było podstaw do zastosowania art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym. Tym samym organ administracji nie mógł naruszyć wskazanych w skardze przepisów. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną. Sprawę rozpoznano w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w tym trybie złożyła skarżąca, a organ administracji się temu nie sprzeciwił. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (https://orzeczenia.nsa.gov.pl).