II SA/Gd 2669/01
WyrokWSA w Gdańsku2004-12-08
Skład orzekający: Andrzej Przybielski, Mariola Jaroszewska, Barbara Skrzycka-Piłch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie uprawnień kombatanckich jest zasadne, jeśli jedyną podstawą ich uzyskania była służba wojskowa w okresie powojennym, polegająca na zwalczaniu podziemia, a nie bezpośrednio na udziale w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej?Ratio decidendi
Pozbawienie uprawnień kombatanckich jest zasadne, gdy osoba uzyskała je wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Służba wojskowa w okresie powojennym, nawet jeśli polegała na zwalczaniu podziemia, jeśli była związana z utrwalaniem władzy ludowej, stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień, jeśli nie zachodzą inne przesłanki do ich zachowania, np. służba w określonym przedziale czasowym po 1945 r.Stan faktyczny
Skarżący J. P. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Decyzja ta utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję o pozbawieniu uprawnień, które zostały przyznane na podstawie zaświadczenia o czynnej służbie wojskowej w okresie powojennym, w tym w jednostce zwalczającej podziemie. Organ uznał, że uprawnienia zostały uzyskane wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Skarżący kwestionował tę ocenę, wskazując na brak wpływu na wybór jednostki i błędne przypisanie udziału w walce z NSZ. Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a następnie przekazana do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski, -.. Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.), Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pi1ch, Protokolant: Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2004 r. na rozprawie ze skargi J. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 12 lipca 2001 r.. nr [[...]] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 12 lipca 2001r. Nr [[...]], podjętą na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 2 sierpnia 2000 r. Nr [[...]] o pozbawieniu J. P. uprawnień kombatanckich.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że decyzją ZBoWiD J. P. otrzymał uprawnienia kombatanckie na podstawie zaświadczenia WKU z dnia 19 czerwca 1984r. stwierdzającego, że pełnił czynną służbę wojskową w okresie 23.06.1948-5.10.1950r., w tym w jednostce która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem w okresach: 10.09.1949-27.09. 1949r., 9.11.1949-30.01.1950r., 14.02. 1950-2.03. 1950r. i od 3.04.1950-10.05.1950r.
Prowadząc postępowanie wyjaśniające Kierownik Urzędu otrzymał pismo Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia 23 maja 2001r. informujące, że żołnierze [[...]] Pułku KBW (gdzie w latach 1948-1950 pełnił służbę J. P.) brali udział w zwalczaniu NSZ, poakowskiego podziemia zbrojnego, band rabunkowych, uczestniczyli w ochronie konwojów i rozbrajaniu ludności cywilnej z nielegalnie posiadanej broni. Wynika z tego, że zainteresowany otrzymał uprawnienia w ZBoWiD wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby wojskowej pełnionej po. 30.06. 1947r. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które je otrzymały wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w latach 1944-1956.
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. P. Skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja wydana została z pominięciem wyjaśnień złożonych w dniu 24 sierpnia 2000r. w których skarżący podał, że do wojska został powołany i na wybór jednostki wojskowej nie miał żadnego wpływu. Ponadto skarżący podniósł, że w wydanej decyzji mylne jest stwierdzenie, "że żołnierze [[...]] Pułku KBW brali udział w zwalczaniu NSZ, poakowskiego podziemia zbrojnego". Zgodnie z "wykazem jednostek, które wchodziły w skład czynnych armii i frontów w czasie wojny oraz jednostek, które prowadziły walki z bandami" dołączonym do Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego WP Nr 21/ Sztab z dnia 2 kwietnia 1978r. nie ma określenia przeciwko jakiej bandzie podejmowano działania operacyjne. Skarżący podkreślił, że jednostka, w której odbywał służbę wojskową, brała udział w walce z bandami tylko na terenie województwa.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację powołaną w uzasadnieniach wydanych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950, ze zm.) stanowi, że osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia z tym, że pozbawia się uprawnień kombatanckich między innymi osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, wart. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947r.
Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, że skarżący nie spełnia przesłanek nabycia uprawnień kombatanckich wskazanych w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, gdyż jedyną podstawą uzyskania przez skarżącego uprawnień kombatanckich był "udział w walce z reakcyjnym podziemiem". Nie pełnił on także służby w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r., co zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego uzasadniałoby zachowanie uprawnień kombatanckich, lecz w okresie późniejszym - po 23 czerwca 1948r., zatem już po upływie okresu, w którym samo pełnienie służby wojskowej z poboru jest wystarczającą przesłanką zachowania uprawnień kombatanckich.
W niniejszej sprawie zaistniała ustawowa przesłanka pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich, jaką jest uzyskanie uprawnień kombatanckich wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".
Jest w sprawie niesporne, że służbę wojskową pełnił skarżący w Ludowym Wojsku Polskim od 23 czerwca 1948r. do 5 października 1950r. (zob. pismo WKU w G. k. 8 akt administracyjnych). W okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka [[...]] Pułk KBW brał udział w zwalczaniu poakowskiego zbrojnego podziemia, Narodowych Sił Zbrojnych i band rabunkowych (zob. pismo CAW k. 26 akt administracyjnych). Podkreślić należy, że skarżący w toku postępowania przed ZBoWiD powoływał się na udział w okresie 1948 - 1950r. w "likwidacji band reakcyjnego podziemia" (zob. życiorys k. 2, oświadczenie świadka k.3 i 4, deklaracja członkowska k. 5 akt administracyjnych).
W tym kontekście zarzuty skargi nie mają znaczenia prawnego.
Tym samym w niniejszej sprawie zaistniała ustawowa przesłanka pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich, jaką jest uzyskanie uprawnień kombatanckich wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" .
Dlatego też uwzględniając powyższe okoliczności oraz brak naruszeń przepisów prawa procesowego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło