II SA/Gd 2685/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: sędzia NSA Anna Orłowska asesor WSA Krzysztof Retyk (spr.) Protokolant Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia 20 lipca 2001 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia 24 maja 2001 r. nr [...]; 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] kwotę 10, 00 (dziesięć) złotych na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 20 lipca 2001 r. Nr [...], Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a i art. 75 i art 80 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88,poz. 400 z póź. zm.) oraz § 1 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 15, poz. 68). utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia 24 maja 2001 r. Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...], którą odmówiono A. P. przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej Organy I i II instancji w uzasadnieniach decyzji wskazywały, iż w dniu 30 lipca 1992 r. A. P. uzyskał w drodze spadku własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu o powierzchni mieszkalnej 20,75 m składające się z dwóch izb. Lokal ten nie spełniał norm zaludnienia przysługujących skarżącemu (jego rodzina składała się z czterech osób). W dniu 29 marca 2001 r., w wyniku zawarcia umowy zamiany własnościowych spółdzielczych praw do lokalu (bez dopłaty) skarżący uzyskał własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu o powierzchni mieszkalnej 32,8 m " składające się z trzech izb oraz spełniające normy zaludnienia. Zdaniem Organu II instancji przepis § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 15, poz. 68), poprzez wymienienie niezbędnych dokumentów, jakie należy dołączyć do wniosku o udzielenie pomocy finansowej określono enumeratywne przypadki, w których pomoc w uzyskaniu lokalu bądź domu przysługuje strażakowi. Organ II instancji wskazał, iż skoro przepis cyt. rozporządzenia nie wymienia przypadku uzyskania własnościowego spółdzielczego lokalu w drodze zamiany, spadku czy darowizny to pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu w ten sposób dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej nie może zostać przyznana. Organy I i II instancji wskazały również, jako podstawę prawną odmowy przyznania pomocy finansowej, § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 15, poz. 68) zgodnie, z którym pomocy finansowej nie przyznaje się strażakowi, który nie spełnia warunków do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, zgodnie z art. 81 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 z póź. zm.). Organ II instancji nie podzielił stanowiska skarżącego zawartego w odwołaniu od decyzji Organu I instancji, w którym to skarżący twierdził, iż w związku z zamianą mieszkania na większe poniósł koszty notarialne oraz sądowe, a tym samym należy mu się pomoc finansowa. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podniósł, iż nie zgadza się z tezą zaskarżonej decyzji, iż w związku z zamianą mieszkania nie poniósł kosztów. W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Organ II instancji powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wskazał, iż skarżący nie uzyskał lokalu mieszkalnego, gdyż taki już posiadał, a jedynie poprawił warunki drogą nieodpłatnej zamiany. Dlatego też skoro przepisy cytowanego rozporządzenia nie wymieniają przypadków uzyskania lokalu mieszkaniowego w drodze zamiany, spadku czy darowizny, to brak podstaw prawnych do udzielenia pomocy finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd nie będąc związany, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, z póź. zm.), zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną uchylił zaskarżoną decyzję Organu II instancji oraz decyzję Organu I instancji. Sąd stwierdził, iż uchylone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię prawa materialnego polegającą na nietrafnym ustaleniu znaczenia przepisu art. 74 oraz art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88,poz. 400 z póź. zm.). W myśl przepisu art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 ze zm.), strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej z uwzględnieniem liczby członków rodziny. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej w § 3 określiło, iż norma zaludnienia przysługująca strażakowi wynosi od 7 do 10 m powierzchni mieszkalnej. Powierzchnią mieszkalną, w rozumieniu rozporządzenia jest powierzchnia pokoi. Przy przydzielaniu strażakom lokali mieszkalnych uwzględnia się następujące normy zaludnienia: dla strażaków posiadających rodziny - po jednej normie zaludnienia dla strażaka i każdego członka jego rodziny wymienionego w art. 75 ustawy, dla strażaków powołanych na stanowiska służbowe zaszeregowane w grupach od 20 do 18 oraz dla komendantów szkół aspirantów Państwowej Straży Pożarnej i Centralnej Szkoły Państwowej Straży Pożarnej, zastępców komendanta Szkoły Głównej Służby Pożarniczej, zastępców komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, dyrektora Centralnego Muzeum Pożarnictwa i dyrektorów biur Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej - trzy normy zaludnienia, dla strażaków mianowanych na stanowiska zaszeregowane w grupie od 17 do 10, z wyjątkiem stanowiska dowódca zmiany - dwie normy zaludnienia. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, iż pierwszy należący do skarżącego lokal o powierzchni mieszkalnej 20,75 m składający się z dwóch izb, nie zaspokajał potrzeb mieszkaniowych skarżącego. W ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 ze zm.) prawo strażaka do lokalu realizuje się albo poprzez przydział mieszkania na podstawie decyzji administracyjnej, albo poprzez przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu w spółdzielni, domu jednorodzinnego lub lokalu, stanowiącego odrębną nieruchomość. Gramatyczna wykładnia art. 74 i 80 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 ze zm.) wskazuje, iż przysługujące strażakowi prawo do lokalu mieszkalnego realizowane jest, przede wszystkim przez przydzielenie lokalu, a w przypadku, gdy przydziału takiego nie dokonano strażakowi przysługuje pomoc finansowa. Celem tego przepisu jest to, żeby strażak mieszkał w miejscowości, w której pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej. U podstaw tej regulacji leży charakter pracy strażaka, od którego wymaga się dyspozycyjności, która nie byłaby realizowana gdyby strażak zamieszkiwał w miejscowości oddalonej od miejsca wykonywania służby. Lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się strażakowi w sytuacji przewidzianej w art. 81 m.in. pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 ze zm.), tj. posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w pobliskiej lokal mieszkalny spełniający warunki, o których mowa w art. 74 ust. 1, tzn. m.in. uwzględniając liczbę członków rodziny pod kątem przysługujących im norm zaludnienia. O zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych strażaka można mówić tylko wówczas, gdy posiadany przez niego lokal spełnia normy zaludnienia. Jeżeli lokal, który strażak posiada spełnia te normy nie ma podstaw do tego, aby domagał się on realizacji ustawowych uprawnień do lokalu czy pomocy finansowej na ten lokal. Zgodnie z art. 80 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 ze zm.) strażakowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Pomoc finansowa, o której mowa w art. 80 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 ze zm.) jest konsekwencją nie zrealizowania uprawnień strażaka, który ma prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie art. 74 w zw. z art. 81 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 ze zm.). Rozważając sprawę, Sąd uznał, iż skarżący nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w miejscowości, w której pełnił służbę, tym samym mimo posiadania lokalu mieszkalnego, przysługiwało mu prawo do lokalu mieszkalnego spełniającego wymogi zaludnienia na podstawie decyzji administracyjnej (art. 74 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 ze zm.)). Sąd stwierdził, że w przypadku, gdy lokal nie odpowiada normom zaludnienia, nie można uznać, aby zamiana takiego lokalu w celu uzyskania większego lokalu mieszkalnego stanowiło przeszkodę do otrzymania pomocy finansowej, o której mowa w art. 80 ust. 1 ustawy. Sąd uznał, iż wykładnia gramatyczna przepisu art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 ze zm.) "przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego" wskazuje na to, iż "uzyskanie" jest pojęciem szerokim, w którym mieszczą się różne sposoby nabycia lokalu, zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego. Tak rozumiany przepis wskazuje, iż uzyskanie lokalu może być wynikiem umowy sprzedaży, zamiany, darowizny lub spadku. Powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, iż wskazywany przez Organy administracji publicznej § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 15, poz. 68) nie może ograniczać form uzyskania lokalu mieszkalnego albowiem było by to sprzeczne z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 ze zm. ) oraz delegacją ustawową wskazaną w ust. 2 cytowanego przepisu. Zdaniem Sądu delegacja ustawowa wskazuje w sposób jednoznaczny, iż rozporządzenie ma regulować: wysokość pomocy finansowej, szczegółowe zasady jej przyznawania oraz przypadki, w jakich następuje jej zwrot. Sąd stanął na stanowisku, iż ustawowe upoważnienie zawarte w art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 ze zm.) podlega ścisłej i literalnej wykładni i nie może opierać się na domniemaniach objęcia swym zakresem materii w nim nie wymienionych oraz nie podlega wykładni rozszerzającej ani celowościowej. W tym też zakresie przepis § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 15, poz. 68) wyszedł poza granice upoważnienia ustawy. Organy I i II instancji przyjmując domniemanie, iż jedyną formą uzyskania lokalu jest umowa kupna lokalu zawęziły ustawowe pojęcie "uzyskania lokalu". Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z póź. zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z póź. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł zgodnie z art. 200 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z póź. zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z póź. zm.).