II SA/Gd 27/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 31 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. J. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 27/16 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 2 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił M. J. przyznania prawa pomocy. Jak wynika z akt sprawy postanowienie to wydane zostało w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 2 czerwca 2016 r. M. J. złożył w Sądzie, na urzędowym formularzu, wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wniosek ten został złożony przez skarżącego po wezwaniu go przez Sąd, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 25 kwietnia 2016 r., do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 27/16 wyroku wraz z uzasadnieniem sporządzanym i doręczanym na wniosek zgłoszony przez skarżącego w dniu 20 kwietnia 2016 r. W złożonym wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie o powierzchni 100 m2 oraz, że co miesiąc otrzymuje emeryturę w wysokości 2700 zł. Skarżący oświadczył również, że posiada zobowiązania wobec ZUS, komornika, kredytowe, które od miesiąca kwietnia radykalnie pogorszyły jego sytuację materialną. Rozpoznając złożony wniosek PPF, starszy referendarz sądowy WSA uznał, że zawarte w nim oświadczenie wnioskodawcy jest niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy i zarządzeniem z dnia 13 czerwca 2016 r., wydanym na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwał wnioskodawcę do przedłożenia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów oraz stanu rodzinnego. Przesyłkę zawierającą to wezwanie wnioskodawca otrzymał w dniu 22 czerwca 2016 r. a zatem termin do jego wykonania upływał dla niego w dniu 6 lipca 2016 r. W dniu 4 lipca 2016 r. wnioskodawca złożył wniosek o przedłużenie terminu na wykonanie zarządzenia z dnia 13 czerwca 2016 r. a starszy referendarz sądowy WSA przychylił się do tego wniosku i przedłużył wnioskodawcy termin do dostarczenia dokumentów do dnia 31 lipca 2016 r., ze wskazaniem, że po tej dacie wniosek zostanie rozpoznany w oparciu o posiadane dokumenty. Informację tą wnioskujący otrzymał w dniu 16 sierpnia 2016 r. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2016 r. starszy referendarz sądowy WSA w Gdańsku odmówił M. J. przyznania prawa pomocy, stwierdzając w jego uzasadnieniu, że wnioskujący uchylając się od przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów oraz stanu rodzinnego, nie wykazał spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy. Zaś na podstawie przedłożonego formularza PPF nie można uznać, aby wnioskujący spełniał przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Przesyłka zawierająca to postanowienie została uznana przez Sąd za skutecznie doręczoną wnioskodawcy w dniu 25 sierpnia 2016 r. w trybie art. 73 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W piśmie z dnia 23 sierpnia 2016 r. wnioskodawca wniósł o przedłużenie terminu do przedłożenia wymaganych, zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2016 r., dokumentów do dnia 2 września 2016 r. oraz przedłożył kopię złożonego do Prokuratury Rejonowej w dniu 24 czerwca 2016 r. zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez komornika, jak wskazał, celem unaocznienia jego trudnej sytuacji materialnej, w jakiej znalazł się w sposób nieprzewidziany z powodu czynności komornika i wyjaśnił, że komornik, nie bacząc na jego dotychczasowe (spłata rat kredytu) i nowe zobowiązania finansowe pobierał z jego emerytury ostatnie 1000 zł jakie pozostawało mu na życie. W dniu 2 września 2016 r. wnioskodawca przedłożył w Sądzie pismo, w którym oświadczył, że pobiera emeryturę w wysokości 2621,83 zł – 2700,00 zł netto. Jednak w wyniku potrąceń egzekucyjnych/komorniczych faktyczna kwota, jaką otrzymywał ze świadczenia emerytalnego wynosiła ok 1870 zł. Oświadczył, że w kwietniu 2016 r. podpisał umowę ratalną z Oddziałem ZUS na spłatę zobowiązań wobec ZUS w wysokości od 800 do 1000 zł miesięcznie przez okres 6 lat. Ponadto posiad zobowiązanie kredytowe we frankach w wysokości 1200 zł miesięcznie. Na życie pozostawała mu więc kwota 600 – 700 zł miesięcznie. Jednakże, jak wskazał, pomimo posiadania umowy ratalnej z ZUS, komornik kontynuował pobieranie z jego świadczenia emerytalnego należności w wysokości ok. 1000 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że przez takie niesłusznie działania komornicze został pozbawiony ostatnich środków pieniężnych na zakup żywności, leków i opłaty za media, jak też i na pokrycie kosztów sądowych za sporządzenie skargi kasacyjnej od wyroku. Wnioskodawca oświadczył jednocześnie, że miesięczne koszty utrzymania jego mieszkania wynoszą: 389 zł (58 zł – koszty eksploatacyjne, 54 zł – zużycie wody, 35 zł – wywóz nieczystości, 84 zł – ryczałt za zarządzanie na rzecz A.; 158 zł – fundusz remontowy. Wskazał także, że co miesiąc wydaje średnio 200 zł na zakup leków. Wnioskodawca oświadczył także, że nie posiada żadnych kont bankowych i lokat w złotówkach czy też dewizowych. Wnioskodawca przedłożył ponadto zaświadczenie z ZUS, obrazujące uzyskiwaną przez niego wysokość świadczenia emerytalnego w okresie od czerwca 2013 r. do końca sierpnia 2016 r. oraz wskazujące, że w okresie styczeń – luty 2014 i od kwietnia 2014 r. do czerwca 2016 r. ze świadczenia tego dokonywano do czerwca 2016 r. potrącenia egzekucji administr, sądowej w kwocie 821,74 zł. W piśmie z dnia 1 września 2016 r. wnioskodawca wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 4 sierpnia 2016 r. Rozpoznając złożony sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wskazuje, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Art. 246 § 1 tej ustawy wyjaśnia natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przytoczone wyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy. Zatem rzeczą strony wnioskującej jako zainteresowanej jest wykazanie, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygniecie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Skarżący, w ocenie Sądu, nie wykazał okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, bowiem nie złożył, poza informacją z ZUS żadnych innych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową i osobistą. Twierdzenia skarżącego o całkowitym braku środków na poniesienie kosztów nie zostały poparte dokumentami. Z informacji ZUS wynika natomiast, że otrzymuje on świadczenie w kwocie 2621,83 zł, z którego to do czerwca 2016 r. dokonywano potrącenia w kwocie 821,74 zł. Uwzględniając zatem wydatki na utrzymanie mieszkania w kwocie 389 zł i zakup leków w kwocie 200 zł, nie można uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść koszów postępowania ani też, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący powoływał się wprawdzie na swoje zadłużenie w ZUS, jednakże nie przedstawił żadnych dokumentów to potwierdzających. Stąd też złożone oświadczenie należało uznać za niewystarczające do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu