II SA/Gd 2700/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA: Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia WSA: Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA: Krzysztof Gruszecki Protokolant: Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2005r., na rozprawie sprawy ze skargi M. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 30 września 2002r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 lipca 2002r., nr [...]. Decyzją z dnia 8 lipca 2002 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził brak podstaw do uznania choroby zawodowej – zespołu cieśni nadgarstka u skarżącej M. J.. W uzasadnieniu wskazano, że po dokonaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej – zespołu cieśni nadgarstka –M. J. została przebadana w Poradni Neurologicznej i Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G.. W wyniku przeprowadzonego badania stwierdzono u skarżącej stan po zespole cieśni obu nadgarstków leczony operacyjnie, zwężające zapalenie pochewek zginaczy kciuka lewego leczonego operacyjnie, prawego zachowawczo. Rozpoznane schorzenia nie pozostają w związku przyczynowym z wykonywaną przez skarżącą pracą zawodową, zatem brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Na skutek odwołania skarżącej od powyższego orzeczenia, została ona poddana w dniach 8 – 16 maja 2002 r. specjalistycznym badaniom w Klinice Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej w G.. W wydanym w następstwie przeprowadzonych badań orzeczeniu lekarskim nie stwierdzono zawodowego tła zespołu cieśni nadgarstka pozwalającego na rozpoznanie choroby zawodowej. Mając na uwadze powyższe organ pierwszej instancji stwierdził brak podstaw do uznania choroby zawodowej – zespołu cieśni nadgarstka u skarżącej M. J.. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wskazała, iż podstawowymi czynnościami, które wykonywała przez szereg lat i które były uciążliwe dla jej zdrowia – były prace bezpośrednio związane z opracowywaniem dyplomów. Czynności te wykonywała przez 15 lat, przy czym średnio w roku opracowywała około 3000 dyplomów. Skarżąca podniosła, że opracowywanie polegało w 90 % na użyciu przez nią siły potrzebnej do nacisku dłoni na pieczęcie i pieczątki, które należało starannie i w całości odbić na dokumencie. Każda pieczęć musiała mieć odpowiednią wagę – duża około 150 g, zaś każdy dyplom wystawiany jest w pięciu egzemplarzach, przy czym każdy zainteresowany mógł otrzymać dyplom w innym języku niż polski. Skarżąca oddzielała oryginał dyplomu od egzemplarza do akt, który przedkładała do podpisu rektora, a trzy odpisy opracowywała w międzyczasie, to jest przystawiała po dwie okrągłe pieczęcie – jedną mniejszą na fotografii odpisu, dużą na odwrocie w miejscu, gdzie uwierzytelniała podpisy dziekana i rektora, nadto przystawiała pieczątki imienne rektora i przez 12 lat pieczątki imienne dziekanów, nadto do 1995 r. opracowywała świadectwa ukończenia studiów podyplomowych. Skarżąca wskazała, że Instytut Medycyny Morskiej i Tropikalnej w G. przy wydawaniu opinii odniósł się do stanu jej zdrowia od 1998 r., podczas gdy z dokumentacji lekarskiej przedstawionej Instytutowi wynika, że już w 1980 r. cierpiała na drętwienie rąk. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny rozpoznając odwołanie M. J. decyzją z dnia 30 września 2002 r. nr [...], powołując się na art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i art. 138 § 1 ust. 1 kpa oraz § 10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych , utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z wywiadu środowiskowego wynika, iż skarżąca od 1975 r. pracuje na Uniwersytecie. W latach 1975 – 1984 zatrudniona była jako samodzielna księgowa, od 1984 r. do 1999 r. – jako samodzielny referent przy opracowywaniu dyplomów, zaś od 1999 r. pracuje w Biurze Karier Uniwersytetu. Podczas pracy w charakterze samodzielnego referenta skarżąca opracowywała rocznie około 3000 dyplomów, co wymagało przystawiania pieczątek na tych dokumentach. Organ odwoławczy podniósł, że orzeczenia lekarskie zostały wydane przez jednostki medyczne upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych. Wynika z nich, iż sposób wykonywania czynności zawodowych przez skarżącą nie jest związany z narażeniem powodującym wystąpienie choroby cieśni nadgarstka. Jednostki uzasadniły to urozmaiconym charakterem pracy, niskim procentem udziału ruchów monotypowych oraz danymi epidemiologicznymi, które nie wskazują na zwiększoną częstotliwość występowania cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego u tej grupy zawodowej, do której skarżąca należy. Nadto organ drugiej instancji wskazał, że cała dokumentacja lekarska przedstawiona przez skarżącą została poddana analizie przez Instytut Medycyny Morskiej i Tropikalnej w G.. Skargę na powyższą decyzję wniosła M. J., powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu drugiej instancji oraz opisując wszystkie czynności jakie wykonywała w związku z opracowywaniem dyplomów. W konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający obowiązany jest ustalić zgodnie z przepisami k.p.a., które w zakresie ustalania stanu faktycznego przyjmują – jako naczelną – zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a. Inspektora sanitarnego prowadzącego postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej obowiązują zatem wszystkie reguły dotyczące przebiegu postępowania, określone w kodeksie, zwłaszcza w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela, że orzeczenie, o którym mowa w § 8 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, to jest orzeczenie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych - ma charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Orzeczenie takie musi być w sposób prawidłowy, wyczerpujący i zrozumiały uzasadnione oraz wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Winno również odnosić się nie tylko do wyników badań przeprowadzonych przez daną jednostkę, ale również do innych zebranych dowodów, zwłaszcza gdy wynikają z nich odmienne oceny. Bezspornym w sprawie jest, że M. J. w latach 1984 – 1999 pracowała na Uniwersytecie na stanowisku samodzielnego referenta, a do jej obowiązków należało między innymi opracowywanie dyplomów. Organy administracji opierając się na orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. z dnia 5 marca 2002 r. oraz orzeczeniu Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej w G. z dnia 16 maja 2002 r. uznały, że nie ma związku przyczynowego pomiędzy zachorowaniem M. J. na zespół cieśni nadgarstka a wykonywaną pracą zawodową. Zważyć jednak należy, iż opinie wyżej wymienionych placówek powołanych od rozpoznania choroby zawodowej są lakoniczne i nie zawierają uzasadnienia, które dawałoby podstawę do dokonania na ich tle oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. u uzasadnieniu opinii zawarł lakoniczne stwierdzenie, iż "po dokładnym przeanalizowaniu sposobu wykonywania czynności zawodowych nie stwierdza się związku przyczynowego między rozpoznanymi schorzeniami, a wykonywaną pracą zawodową". Na skutek odwołania skarżącej od powyższego orzeczenia została ona hospitalizowana na Oddziale Chorób Zawodowych, Metabolicznych i Przewodu Pokarmowego Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej w G. i w dniu 16 maja 2002 r. placówka ta wydała orzeczenie lekarskie. W orzeczeniu tym stwierdzono między innymi, że "procent udziału ruchów monotypowych w codziennej pracy (niski), częstość występowania zmian o charakterze zespołu cieśni nadgarstka w populacji ogólnej oraz brak danych epidemiologicznych o wyższej częstotliwości zespołu u pracowników biurowych nie pozwalają na rozpoznanie choroby zawodowej". Uzasadnienie orzeczenia nie odnosi się w sposób wyczerpujący do specyficznego charakteru czynności wykonywanych przez skarżącą ani do całości dokumentacji lekarskiej, dotyczącej jej stanu zdrowia. Zatem orzeczenie to również nie zawiera wyczerpującego wyjaśnienia przyczyn nie rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej, bowiem za takowe nie można uznać ogólnikowego stwierdzenia, iż nie przemawia za tym częstość występowania zmian o charakterze zespołu cieśni nadgarstka w populacji ogólnej oraz brak danych epidemiologicznych o wyższej częstotliwości zespołu u pracowników biurowych. Jeżeli jednostka orzecznicza wskazuje w uzasadnieniu orzeczenia na dane literaturowe czy też pochodzące z innych źródeł, to winna je dokładnie powołać i omówić. Nadto winna wyjaśnić - skoro charakter zmian chorobowych u skarżącej - w jej ocenie - nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, co mogło być ich przyczyną. Podkreślić w tym miejscu raz jeszcze trzeba, iż orzeczenia zakładów służby zdrowia właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych są traktowane w postępowaniu w sprawie chorób zawodowych jak opinie biegłych. Muszą być one zatem umotywowane w sposób zrozumiały dla stron, organów orzekających, a także dla Sądu, który nie posiada wiedzy medycznej, a obowiązany jest ocenić, czy wydane na podstawie takich orzeczeń decyzje są zgodne z prawem" (por. wyrok NSA z dnia 15 .04.1998 r., I SA 2074/97, System Informacji Prawnej LEX nr 45828). W tej sytuacji stwierdzić należy, że organy obu instancji nie powinny - przy tak ogólnym i niepełnym uzasadnieniu orzeczeń jednostek zdrowia, oprzeć na nim swoich decyzji. Organy powinny albo zażądać szczegółowego uzasadnienia rozpoznania, albo zwrócić się do innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy i sposób jego przeprowadzenia nie pozwala na jednoznaczną ocenę, czy decyzje wydane w sprawie niniejszej są zgodne z prawem. Uchybienia powyższe stanowią naruszenie przepisów postępowania, w szczególności zaś art. 7, 75, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Organy administracji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będą miały na uwadze powyższe wskazania . Jednocześnie Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko wówczas, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania. Decyzja o odmowie uznania schorzenia za chorobę zawodową nie nadaje się zaś do wykonania. Wobec tego zbędnym jest orzekanie w trybie 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.