II SA/Gd 2728/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jacek Hyla (spr.) Sędziowie : WSA Alina Dominiak Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant: Hanna Tamawska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy z dnia 30 września 2002 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny na rzecz skarżącej S. S. kwotę 10 zł. (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. 3 II SA/Gd 2728/02 UZASADNIENIE Decyzją nr [...] z dnia 12 sierpnia 2002 r. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy wezwał S. S. do zwolnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego w U. przy ul. [...], obejmującego 2 pokoje, kuchnię łazienkę oraz pomieszczenia przynależne i przekwaterowania się do lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. [...] - przy czym zajmowany lokal mieszkalny należało zwolnić w terminie do dnia 12 września 2002 r. Jako podstawę decyzji wskazano przepisy art. 41 ust. 3 i art. 42 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 86, poz. 433 z późniejszymi zmianami) i § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000 r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową (Dz. U. Nr 40, poz. 471). W uzasadnieniu decyzji wskazano na fakt potwierdzenia przez Spółdzielnię Mieszkaniową "A", iż S. S. posiada wraz z mężem, własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku nr [...] przy ul. [...] w S.. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez S. S. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy decyzją nr [...] z dnia 30 września 2002 r., powołując się na przepisy art. 13 ust. 4 i 5 pkt 2 i art. 41 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części obejmującej "przekwaterowanie się do innego lokalu" i orzekł o zwolnieniu lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w S.. W uzasadnieniu wskazano, że były małżonek S. S. – K. O. decyzją z dnia 20 czerwca 1970r. otrzymał przydział kwatery przy ul. [...]. W związku z rozwodem przydział ten został unieważniony decyzją nr [...]. Z powodu braku możliwości przydzielenia lokalu zastępczego, decyzją Dowódcy Garnizonu U. nr [...] zezwolono S. S. na tymczasowe użytkowanie lokalu przy ul. [...]. W związku z nabyciem własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku nr [...] przy ul. [...] w S., potwierdzonym przez Spółdzielnię Mieszkaniową "B" pismem z dnia 29 kwietnia 2002 r., Dyrektor Oddziału Terenowego dnia 9 lipca 2002 r. zawiadomił S. S. o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego w U. przy ul. [...]. Zdaniem organu administracji S. S. jest osobą nieuprawnioną do kwatery w myśl przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Lokal mieszkalny stanowiący przedmiot postępowania przydzielony został decyzją administracyjną wydaną przez Dowódcę Garnizonu, do czego był on uprawniony przepisami zarządzenia 17/ MON z dnia 12 marca 1963 roku. Materialną podstawę przydziału lokalu stanowił również przepis art. 18 ust. 5 i 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych z 20 maja 1976r. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania tej decyzji, zgodnie z którym - " jeżeli zajmowana kwatera odpowiada uprawnieniom żołnierza zawodowego lub warunkom przewidzianym w Prawie lokalowym dla zamiennego lokalu, wojskowy organ kwaterunkowy może pozostawić rozwiedzionego małżonka w tej kwaterze". W myśl przepisu art. 41 ust. 3 obecnie obowiązującej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, na osobach zajmujących lokale należące do zasobu Agencji ciąży obowiązek przekazania lokalu w razie posiadania innego lokalu mieszkalnego, bez względu na miejscowość, w której jest położony. Z uwagi na fakt, że małżonek S. S. posiada prawo do lokalu w S., spełnione zostały przesłanki art. 41 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP a obowiązek zwolnienia lokalu stał się wymagalny. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. S., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi wskazała, że lokal, którego dotyczy decyzja nie jest ani kwaterą wojskową ani kwaterą funkcyjną i mieszkaniem określonym wart. 55 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych a zatem może być jedynie lokalem mieszkalnym o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów (D.U. 71 poz. 733 z późno zmianami). Skarżąca wystąpiła zresztą do Sądu Rejonowego w S. o ustalenie istnienia stosunku najmu lokalu. Obecny mąż skarżącej posiada wprawdzie w S. lokal mieszkalny, lecz jest to kawalerka o powierzchni mieszkalnej 17m2. Stan zdrowia męża skarżącej wymaga zapewnienia mu spokoju i dlatego nawet skarżąca mieszka w U.. Zarówno interes skarżącej jak i interes społeczny narusza sytuacja w której nakazuje się jej opuszczenie lokalu administrowanego przez WAM w którym akceptuje się pustostany i zobowiązuje się ją do przeniesienie wraz z rodziną do kawalerki. Organ odwoławczy nie odniósł się w swej decyzji do zarzutów odwołania, a ponadto naruszono prawo skarżącej do udziału w postępowaniu, gdyż nie zapoznano jej z zebranymi dowodami i nie wysłuchano jej żądań przed wydaniem decyzji w I instancji i nie udostępniono jej całości akt w celu przygotowania odwołania. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U.02.42.368 z późno zmianami) w art. 41 u. 3 stanowi, że osoby inne niż wymienione w art. 41 ust. 1 i 2, zajmujące lokale mieszkalne w zasobach Agencji, są obowiązane przekazać do jej dyspozycji te lokale w razie posiadania lub uzyskania przez nie albo ich małżonków innego lokalu mieszkalnego, zaś z art. 42 ust.1 wynika uprawnienie dyrektora oddziału terenowego Agencji do wydania decyzji o zwolnieniu kwatery lub wypowiedzenia umowy najmu w wypadku określonym w powyższym przepisie. Skarżąca, jako osoba, która pozostała w kwaterze wojskowej po rozwodzie z żołnierzem z powodu braku możliwości przydziału kwatery zastępczej - z mocy decyzji administracyjnej wydanej przez Dowódcę Garnizonu - jest niewątpliwie osobą inną niż wymienione wart. 41 u. 1 i 2 ustawy. Przepisy te dotyczą bowiem żołnierzy zawodowych i osób wspólnie z nim zamieszkujących. Brak jest podstaw prawnych, by podzielić pogląd skarżącej, jakoby zajmowany przez nią lokal nie podlegał już regulacjom ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, a jedynie ustawie o ochronie praw lokatorów. Nie doszło do żadnego zdarzenia, które mogłoby wywołać taki skutek w stosunku do lokalu należącego do zasobów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej i zajmowanego przez skarżąca na podstawie decyzji administracyjnej z 1979r. Okolicznością niesporną było zaś to, że wraz z mężem skarżąca posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. Art. 41 u. 3 nie uzależnia przy tym obowiązku zwolnienia kwatery z powodu posiadania innego lokalu od powierzchni posiadanego - innego niż kwatera lokalu, ani od sytuacji rodzinnej czy zdrowotnej osoby zajmującej kwaterę wojskową. Przepis ten nie uzależnia także obowiązku zwolnienia kwatery od sytuacji życiowej osób ją zamieszkujących. Zatem orzeczenie o zwolnieniu kwatery uznać należałoby za zgodne z prawem. Stan faktyczny w istocie nie był w sprawie sporny w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, dlatego uchybienie obowiązkowi zapoznania skarżącej z zebranymi materiałami przed wydaniem decyzji nie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Strony różniły się bowiem jedynie co do prawnego znaczenia bezspornego stanu faktycznego. Skarga zasługiwała jednak na uwzględnienie z powodu naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania w sposób mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Mianowicie w myśl art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Art. 138 § 2 k.p.a. dopuszcza możliwość uchylenia przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzję w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Powyższe przepisy wyczerpują katalog możliwych rozstrzygnięć dokonywanych przez organ odwoławczy wskutek odwołania wniesionego przez stronę. W niniejszej sprawie organ odwoławczy naruszył przepis art. 138§ 1 pkt 2 k.p.a. - uchylając decyzję organu I instancji w części obejmującej "nakaz przekwaterowania" i nie dokonując w tym zakresie rozstrzygnięcia merytorycznego, ani nie umarzając postępowania. Organ odwoławczy nie dokonał ponadto zgodnego z przepisami art. 138§ 1 lub 2 k.p.a. rozstrzygnięcia w przedmiocie objętym częścią decyzji organu I instancji w której organ ten wezwał skarżącą do zwolnienia lokalu przy ul. [...] w S., orzekł natomiast o "zwolnieniu lokalu". Rozstrzygnięcie takie wydane bez uchylenia decyzji organu I instancji w przedmiocie wezwania do opuszczenia lokalu nie mieści się wśród rozstrzygnięć organu odwoławczego dopuszczonych przez przepisy art.138§ 1 i 2 k.p.a. Z tych względów, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku. Stosownie do treści art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Ponownie rozpatrując odwołanie skarżącej od decyzji organu I instancji organ odwoławczy uwzględni powyższe rozważania prawne i dokona rozstrzygnięcia zgodnego z omówionymi wyżej przepisami k.p.a. regulującymi treść możliwych rozstrzygnięć wydawanych w postępowaniu odwoławczym.