II SA/Gd 2732/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: s. NSA: Andrzej Przybielski Sędziowie: .... s. NSA: Krzysztof Ziółkowski (spr.) s. WSA: Janina Guść Protokolant: Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 23 lipca 2001 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz L. K. 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 23 lipca 2001 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 5 stycznia 1998 r. nr [...], którą odmówił przyznania L. K. uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. W uzasadnieniu powołał przepis art. 2 ust. 2 lit. a) ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), który stanowi, że represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dniał września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Wskazał, że z przedłożonych przez odwołującą się dokumentów i dowodów wynika, iż w okresie od 18 lutego 1942 r. do 6 stycznia 1945 r. wykonywała pracę na barce "[...]". Jednakże do okresów pracy wykonywanej w warunkach określonych przez ustawę zaliczył jedynie następujące okresy: 19.02.1942 r. - 15.05.1942 r., 27.06.1942 r. - 15.07.1942 r., 29.07.1942 r. - 14.08.1942 r., 24.05.1944 r. - 25.05.1944 r., 14.07.1944 r. - 17.07.1944 r., 29.09.1944 r. - 1.10.1944 r. Stwierdził, iż w międzyczasie rejsy barki odbywały się na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. W związku z powyższym przyjął, że okres pracy przymusowej wykonywanej przez stronę na terytorium Niemiec wyniósł łącznie 4 miesiące i 10 dni, a minimalny określony ustawą okres uprawniający do przyznania uprawnień z tego tytułu wynosi 6 miesięcy, odmówił przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła L. K. podnosząc, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, 80 i 80 k.p.a., a w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie skarżącej organ w sposób dowolny dokonał ustaleń dotyczących tras przepływu barki oraz czasu, w jakim barka pokonywała odległości z danych miejscowości, które miały istotny wpływ na określenie czasu wykonywanej przez skarżącą pracy przymusowej. W tym zakresie przedstawiła rozbieżności wynikające z przyjętych przez organ ustaleń w kontekście przedłożonego w sprawie materiału dowodowego. Według dokonanych przez nią obliczeń pracę przymusową wykonywała przez okres sześciu miesięcy i 21 dni. Ponadto, wskazała, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest wyjaśnienia, z jakich powodów organ odmówił wiarygodności przeprowadzonego dowodu z przesłuchania skarżącej, która podkreśliła, że pracę przymusową wykonywała do stycznia 1945 r., jak również, z jakich przyczyn nie uwzględnił pozostałego, wskazanego przez nią okresu. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sady administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie zwrócić uwagę trzeba, że w wyroku z dnia 28 września 2000 r. sygn. akt II SA/Gd 928/99 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, uchylając decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 1 kwietnia 1999 r. w przedmiocie odmowy skarżącej przyznania uprawnień do świadczeń z tytułu pracy przymusowej, wskazał, że na podstawie zawartych w aktach sprawy kserokopii książeczek pracy można ustalić poszczególne trasy przepływu barki oraz ich czasookres, jak i czas postoju barki w danej miejscowości, a tym samym obliczyć przez jaki okres skarżąca wykonywała prace w warunkach określonych przez ustawę. Celem wyeliminowania wszelkich wątpliwości Sąd wskazał na konieczność przesłuchania skarżącej, która, na podstawie zapisów zawartych w książkach pracy, powinna podać trasy, miejscowości i okresy swej pracy poza granicami Polski sprzed 1 września 1939 r. Z przedłożonych akt administracyjnych nie wynika natomiast, aby organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględnił wszystkie zawarte w powołanym wyroku wytyczne (zalecenia). Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd za zasadny uznał podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia przez organ administracji przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zdaniem Sądu wymogów, o których mowa w powołanym przepisie nie spełnia zaskarżona decyzja, w uzasadnieniu której organ wskazał jedynie, które okresy zaliczył do pracy przymusowej i uznał za udowodnione, nie powołując przy tym jakichkolwiek dowodów, na podstawie których takich ustaleń dokonał. Skoro w uzasadnieniu organ nie podał tras, po których barka "[...]" pływała, miast (zarówno tych na terenie Niemiec, jak i Polski), do których zawijała, to za gołosłowne uznać należy twierdzenie organu, że "w międzyczasie rejsy barki odbywały się na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. Zasadny jest także podniesiony przez skarżącą zarzut, iż przeprowadzone przez organ postępowanie narusza w sposób istotny przepisy postępowania dowodowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ przesłuchał L. K., która oświadczyła, że około 19 lutego 1942 r. została deportowana. do Niemiec, do miejscowości M., gdzie następnie została skierowana do pracy na barce "[...]", którą wykonywała do około 20 stycznia 1945 r. Podkreślić przy tym należy, że skarżąca nie potrafiła podać dokładnych okresów (dat) przepływu barki na terenie Niemiec. Zatem organ nie wykonał polecenia zawartego w w/w wyroku NSA, gdyż nie wyjaśnił w czasie przesłuchania wątpliwości wynikających z zapisów znajdujących się w dostępnych dokumentach. W tym stanie dokonane przez organ administracji ustalenia Sąd uznał za dowolne, nieodpowładające określonym w k.p.a. regułom postępowania dowodowego. Rozpatrując sprawę ponownie organ winien dokonać weryfikacji twierdzeń skarżącej w oprciu o stosowne dokumenty, będących w jej posiadaniu (na rozprawie w dniu 19 maja 2004 r. skarżąca podniosła, że jest w posiadaniu dokumentów, w tym książki pracy, które potwierdzają ponad szcześciomiesięczny okres wykonywania przez nią pracy w warunkach uprawniających do przyznania uprawnień do świadczenia z tytułu pracy przymusowej). Powinien także wziąć pod uwagę, ocenić i ustosunkować się do podniesionych w skardze twierdzeń skarżącej, które podważają dokonane przez organ ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji. Dokonane przez organ ustalenia, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Organ powinien szczegółowo ustosunkować się do zapisów w przedłożonych przez skarżącą dokumentach, wskazując w jakich konkretnie okresach wykonywała ona pracę w czasie rejsów barki, jak i w czasie postojów i na jakim terytorium, i na podstawie tak dokonanych ustaleń faktycznych wskazać które z tych okresów zaliczył, a których nie zaliczył i dlaczego. Sąd podkreśla, że organ administracji jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu, którymi - przy ponownym rozpatrzeniu sprawy - zobowiązany jest się kierować (art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku, z tym że ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącego na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zm.).