II SA/Gd 2736/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska Sędziowie: NSA Marek Gorski (spr.) WSA Alina Dominiak Protokolant Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi G. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia 23 lipca 2001 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 31 maja 2001 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz G. G. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. określa, że opisane w punkcie 1. wyroku decyzje nie mogą być wykonane. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o wymeldowaniu Pani G. G. z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż sprawa została rozpatrzona w oparciu o pierwszy z dwóch stanów faktycznych wskazanych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974r. ( Dz. U. z 1984r. Nr 32, poz. 174 z późn. zm.), tzn. do wydania decyzji o wymeldowaniu konieczne jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: utrata uprawnienia do przebywania w lokalu oraz opuszczenie lokalu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Organ podkreślił, iż przy rozpatrywaniu sprawy postępowanie dowodowe ograniczone jest wyłącznie do ustalenia czy w czasie rozpatrywania wniosku o wymeldowanie po stronie danej osoby spełnione zostały wymienione wyżej przesłanki. Przedmiotowe postępowanie wszczęte zostało na wniosek z dnia 13 listopada 2000r. Pani E. G. - właścicielki domu mieszkalnego nr 15 położonego w miejscowości M. L. gm. B. Wnioskodawczyni swój wniosek uzasadniła tym, że w maju 2000r. synowa wyprowadziła się i mieszka u swoich rodziców. Organ odwoławczy podał, że z akt sprawy wynika, iż Pani G. G. wraz z dwójką dzieci: N. i E., po opuszczeniu mieszkania teściowej zamieszkała w miejscowości M.L. nr [...], gdzie zgłosiła pobyt jako czasowy od 7 lipca 2000r. do 30 grudnia 2000r., a następnie przedłużyła ten pobyt do 31 grudnia 2001r. W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że Pani G. G. wraz z dziećmi posiadała pochodne uprawnienie do zamieszkiwania w omawianym lokalu, wywodzące się ze stosunku pokrewieństwa z właścicielem mieszkania. Prawny charakter pochodnych uprawnień do lokalu przejawia się tym, że są one nietrwałe, gdyż zależą od woli właściciela lokalu. Mogą być w każdym czasie cofnięte, bądź wygasają z chwilą opuszczenia lokalu. Uprawnienia Pani G. G. i jej dzieci do lokalu, w którym pozostawała zameldowania na pobyt stały wygasły, ponieważ właściciel - Pani E. G. cofnęła zgodę na wspólne zamieszkiwanie, czemu dała wyraz występując o wymeldowanie. Organ odwoławczy podniósł, że za równoznaczne z opuszczeniem dobrowolnym w rozumieniu art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy uznać należy sytuację, w której osoba została przez właściciela lub najemcę usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona, a nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych (określonych w art. 344 Kodeksu cywilnego) umożliwiających powrót do lokalu. Z materiału znajdującego się w aktach sprawy wynika, że Pani G. G. nie podejmowała takich czynności, tak więc po stronie osób, których postępowanie dotyczy, spełniona została druga z wymienionych przesłanek "opuszczenia lokalu". Skargę na powyższą decyzję złożyła Pani G. G. Podniosła w niej, iż 1 maja 2000r. została zmuszona przez teściową do opuszczenia zajmowanego mieszkania. Skarżąca podała, że kilkakrotnie rozmawiała z mężem, że chce wrócić do niego z dziećmi, lecz mąż stwierdził, że dla niego mogą wrócić, jednak jego matka kategorycznie się temu sprzeciwiła. Skarżąca wskazała, że w mieszkaniu znajdują się jej rzeczy osobiste, meble, Wskazała także, że mając 300 zł alimentów nie stać jej na zakładanie o wszystko spraw w sądzie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, z którego wynika, że konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek, aby orzec o wymeldowaniu w trybie administracyjnym. W rozpatrywanej sprawie będzie to utrata uprawnień do przebywania w lokalu oraz opuszczenie lokalu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z niego. Oceniając przesłankę utraty uprawnień do przebywania w lokalu to wskazać należy, iż zarówno organ odwoławczy jak i organ I instancji w ogóle nie rozważyły kwestii, iż skoro toczyła się sprawa o rozwiązanie małżeństwa G. G. i M. G. to sąd orzekający w tej sprawie jest zobowiązany ustalić sposób wykonywania władzy rodzicielskiej przez rodziców oraz ustalić miejsce zamieszkania dzieci. Nie można więc w tej sytuacji jednoznacznie przyjąć, iż dzieci skarżącej utraciły prawo do zamieszkiwania w lokalu. Zgadzając się z twierdzeniem organów rozstrzygających, iż postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie winno być ograniczone do ustalenia czy w czasie rozpatrywania wniosku o wymeldowanie po strome danej osoby spełnione zostały łącznie ustawowe przesłanki, Sąd wskazuje, iż o tym czy określona osoba "opuściła dobrowolnie" miejsce pobytu stałego będą decydowały okoliczności istniejące w dniu opuszczenia mieszkania (a nie okoliczności istniejące w dniu złożenia wniosku o wymeldowanie). Tymczasem organy w ogóle nie oceniły faktu, iż toczyło się postępowanie karne i zapadł, jak podała skarżąca, wyrok skazujący wobec wnioskodawczym niniejszego postępowania - E. G. Wyrok skazujący może świadczyć, iż skarżąca została zmuszona do opuszczenia mieszkania przez właścicielkę mieszkania. W orzecznictwie sądowym powszechny jest pogląd, iż niezajmowanie lokalu wskutek usunięcia przemocą lub utrudnianie zamieszkiwania w tym lokalu nie można traktować jako "opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu" w rozumieniu art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Sąd pragnie wskazać ponadto, iż w obu decyzjach wskazane jest, iż skarżąca wraz z dziećmi zameldowała się na pobyt czasowy u swojego brata, jednak nie zostało rozważone, iż poprzez dopełnienie obowiązku zameldowania się na pobyt "czasowy" skarżąca określiła swój pobyt w domu brata jako pobyt przejściowy. Ponadto nie odniesiono się do kwestii, czy G. G. miała obowiązek wymeldowania się z pobytu stałego, gdyż obowiązek taki spoczywa na osobie, która opuszcza miejsce pobytu stałego. Niewątpliwie organy rozstrzygające będą zobowiązane do rozważenia tego podczas ponownego rozpatrywania sprawy. Słusznie podniósł organ odwoławczy, iż przepisy przedmiotowej ustawy mają jedynie charakter porządkowy. Jednak zastosowanie przepisów meldunkowych nie może prowadzić do narzucania małżonkom oddzielnych miejsc zamieszkania w sytuacji, gdy jeden z nich zajmuje lokal, w którym jest zameldowany, a drugi z nich wyraża chęć i zamiar powrotu do mieszkania po okresie czasowej nieobecności wynikłej ze skłócenia małżonków. Okoliczności powyższe, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie zostały należycie wyjaśnione, co stanowi naruszenie zasad wynikających z art. 7 i 77 Kpa, co budzi poważne wątpliwości Sądu, czy rzeczywiście spełnione zostały ustawowe przesłanki wymeldowania skarżącej z dziećmi z miejsca stałego pobytu. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Sąd orzekł o tym, iż zaskarżona decyzja i decyzja ja poprzedzająca nie mogą zostać wykonane w oparciu o art. 152 cytowanej ustawy. Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.