II SA/Gd 274/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2010r.na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie skargi na postanowienie Wojewody z dnia 23 lutego 2010r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zgłoszenia robót budowlanych postanawia: odmówić R. B. przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2010r. złożonym na formularzu PPF R. B. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazał, iż jest osobą pokrzywdzoną, bezrobotną, bez dochodów. Utracił dorobek całego życia wskutek bandyckiego napadu na swoją własność. Nie posiada żadnych oszczędności i lokat bankowych. Nie korzysta z pomocy społecznej, ani pomocy swojego brata. Nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, środki na utrzymanie są wpłacane na konto skarżącego przez J. W. Nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych, nie składał żadnych zeznań podatkowych. Jest osoba schorowaną, ma 60 lat i nie jest w stanie sam sobie pomóc. Skarżący oświadczył, iż jest właścicielem mieszkania o pow. 73 m2 wraz z ogródkiem przydomowym o pow. 180 m2. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy pismem z dnia 28 kwietnia 2010 r., zobowiązano go do przedłożenia dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń: wyciągu z posiadanych przez skarżącego rachunków i lokat bankowych – w tym konta i lokat dewizowych – z miesiąca marca i kwietnia 2010 z uwzględnieniem aktualnego salda tychże rachunków, wskazania wysokości pomocy finansowej otrzymywanej od J. W., wskazania gdzie ona zamieszkuje, z czego się utrzymuje, jaki posiada majątek; zaświadczenia z KRUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz zaświadczenie o ilości gruntów rolnych posiadanych w dzierżawie, zaświadczenie o uprawnieniu bądź jego braku do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; udokumentowania ewentualnych kosztów leczenia i zakupu leków; przedłożenia dokumentu obrazującego wysokość czynszu za mieszkanie i przedłożenia dokumentu poświadczającego ilość osób zameldowanych w L. przy ul. M. 2/2; wskazania skąd skarżący posiada środki finansowe na zakup żywności i innych rzeczy niezbędnych do codziennego gospodarowania oraz z jakich źródeł zamierza skarżący sfinansować zakup materiałów i robociznę celem wykonania robót budowlanych związanych z odbudową garażu; oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości). W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo, w którym oświadczył, iż otrzymuje pomoc żywnościową od J. W. o wartości w skali miesiąca ok. 170 zł oraz wpłaty na posiadane przez skarżącego konto celem pokrycia opłat za energie, gaz, telefon – średnio 420 zł miesięcznie. Skarżący odmówił podania stanu majątkowego J. W. i wskazania z czego się utrzymuje się darczyńca skarżącego. Skarżący przedstawił umowę cesji dzierżawy, na mocy której wspólnie z J. W. przejął dzierżawę z dniem 1 stycznia 2010r. gruntów rolnych położonych w obrębie B. w Gminie D. W związku z posiadanymi w dzierżawie gruntami rolnymi skarżący podlega ubezpieczeniu KRUS. Z tytułu dzierżawionych gruntów skarżący zobowiązany jest do uiszczania podatku rolnego. Skarżący oświadczył, iż nie otrzymuje żadnych dopłat do dzierżawionej ziemi. Skarżący przedłożył zaświadczenie, iż jest zameldowany pod adresem ul. M. 2/2 w L. i oświadczył, iż poza nim nikt inny zameldowany pod tym adresem nie jest. Oświadczył także, iż nie kupuje leków bo nie posiada na ten cel środków. Odnosząc się do kwestii środków na zakup materiałów budowlanych koniecznych do wykonania robót, których zamiar zgłosił, oświadczył, iż na zakup materiałów i opłacenie robocizny go nie stać. Skarżący przedłożył wyciągi z rachunku bankowego, z analizy których wynika, iż w okresie od stycznia do maja 2010r. na jego rachunek wpłacona została przez J. W. kwota 2100 zł, z czego 1.122 zł na opłacenie bieżącego rachunku za gaz. Rozpatrując przedmiotowy wniosek referendarz zważył, co następuje: Stosownie do przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a., zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199) natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie adwokata albo radcy prawnego następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym nie wystarczy wykazać, że poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną skarżącego, lecz chodzi tu o sytuację, gdy posiadane środki są tak skromne, że poniesienie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb strony. Po analizie zebranego materiału dowodowego przyjąć należy, iż R. B. pozostaje na utrzymaniu J. W. Świadczenia pieniężne i niepieniężne udzielane skarżącemu przez J. W. są dużo wyższe niż przyznaje sam skarżący. Bezspornie J.a W. opłaca za skarżącego wszelkie opłaty, świadczy mu pomoc rzeczową w postaci żywności, a ponadto opłaca za niego inne zobowiązania w postaci podatku rolnego, czynszu za dzierżawę gruntów rolnych, obowiązkowej składki ubezpieczenia społecznego rolników. Skarżący z pewnością zaniżył wysokość otrzymywanej pomocy wskazując, iż miesięcznie jest to wartość 170 zł w postaci żywności oraz około 420 zł opłat za media. Sam rachunek za gaz w miesiącu marcu 2010r. wyniósł 1.222,45 zł i J.W. ofiarowała skarżącemu taką kwotę wpłacając ją na jego rachunek bankowy. Przedstawiony materiał dowodowy oraz oświadczenia skarżącego pozwalają na konkluzję, iż J. W. gotowa jest świadczyć skarżącemu pomoc w każdej wysokości adekwatnie do aktualnych potrzeb i zobowiązań finansowych skarżącego. Bez wątpienia także wyliczona średnia miesięczna wysokość pomocy świadczonej skarżącemu przez J. W. jest znacznie wyższa od należnych w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Należy zatem przyjąć, że nie wykazano by uiszczenie wpisu od skargi wykraczało poza możliwości finansowe skarżącego. Stanowisko takie jest tym bardziej uzasadnione, iż nie można uznać, aby uiszczenie opłaty za zużyty prąd czy gaz miało pierwszeństwo przed obowiązkiem uiszczenia wpisu w niniejszej sprawie, który wynosi 100 zł. Wysokość pomocy świadczonej skarżącemu przez osobę obcą jest dochodem skarżącego, zaś skarżący uchylił się od wskazania pełnej wysokości otrzymywanej pomocy. Wszystkie opłaty za media skarżący ma uiszczane na bieżąco, nie pozostaje w niedostatku, roboty budowlane związane z odbudową spalonego garażu skarżący planował rozpocząć w dniu 31 października 2009r. – zatem oświadczenie iż nie posiada środków finansowych na zakup materiałów i robociznę jest niewiarygodne. Okoliczności te powodują, iż w żaden sposób nie można uznać jakoby skarżący nie posiadał środków na prowadzenie sprawy sądowoadministracyjnej na swój własny koszt, a nie ze środków Skarbu Państwa. W ocenie referendarza sądowego porównanie wysokości miesięcznego dochodu strony skarżącej do łącznej wysokości minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego dla udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym wskazuje, że strona skarżąca może ponieść minimalne wynagrodzenie adwokata bez narażenia siebie uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego. Tym samym nie istnieją podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Ustosunkowując się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, iż spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04). Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Zatem pozbawienie możliwości uiszczania innych zobowiązań w postaci np. czynszu dzierżawnego czy składki na dobrowolne ubezpieczenie społeczne nie stanowi pozytywnej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia