II SA/Gd 2771/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, asesor WSA Krzysztof Retyk, Protokolant Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 29 września 2000 r. nr [...] w przedmiocie zachowania uprawnień do kwatery 1/uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 24 lipca 2000 r. nr [...], 2/ ustala, że zaskarżona decyzja oraz decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 24 lipca 2000 r. nr [...] nie mogą być wykonane, 3/zasądza od Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz skarżącego J. N. 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący J. N. wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2000 r. zwrócił się do Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej o "wydanie decyzji o zachowaniu uprawnień do osobnej kwatery stałej." Rozpoznając ten wniosek Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją nr [...] z dnia 24 lipca 2000 r. stwierdził, że skarżący nie zachował prawa do osobnej kwatery stałej. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ podał art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 86, poz.433 z późn. zm.). W treści orzeczenia organ powołał się na zaświadczenie Wojskowego Biura Emerytalnego z dnia 5 grudnia 1997 r. nr [...] [...]. Natomiast w uzasadnieniu decyzji podniósł, że na podstawie decyzji Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego nr [...] z dnia 16 listopada 1991 r. skarżący skorzystał z pomocy finansowej pochodzącej ze środków funduszu mieszkaniowego Ministerstwa Obrony Narodowej z przeznaczeniem na rozbudowę domu. Organ pierwszej instancji wskazał też, że w myśl art. 24 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do kwatery realizuje się na wniosek osoby uprawnionej, przez przydział kwatery (pkt 1) albo wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery (pkt 2). Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, pomoc finansowa przyznana na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów jest ekwiwalentem, o którym mowa w art.24 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Mając to na względzie organ administracji uznał, że poprzez skorzystanie z pomocy finansowej z funduszu mieszkaniowego Ministerstwa Obrony Narodowej, skarżący zrealizował swoje uprawnienia, skutkiem czego nie zachował prawa do osobnej kwatery stałej. W odwołaniu skarżący przedstawił okoliczności związane z przyznaną mu pomocą z funduszu mieszkaniowego Ministerstwa Obrony Narodowej. W związku z tym wskazał, że decyzją nr [...] z dnia 29 kwietnia 1981 r. otrzymał przydział osobnej kwatery stałej. Decyzją z dnia 16 listopada 1991 r. otrzymał zaliczkową pomoc finansową na budowę domu jednorodzinnego. W domu tym zamieszkał i zamierzał zdać osobną kwaterę stałą. Nie mógł jednakże tego wykonać, gdyż w kwaterze pozostawała zameldowana jego żona, która bez jego wiedzy wyjechała do Stanów Zjednoczonych. Z tego powodu nie otrzymał też pomocy na budownictwo mieszkaniowe w pełnej wysokości. Występował do Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego o przyjęcie zwrotu pomocy albo wypłacenie pomocy w pełnej wysokości. Po rozwodzie wymeldował byłą żonę z osobnej kwatery stałej i zamieszkał w niej wraz z następną żoną i dzieckiem. Obecnie jest rencistą i nie posiada innego mieszkania. Poza przedstawieniem tych okoliczności skarżący w odwołaniu zadeklarował możliwość zwrócenia otrzymanej pomocy i podniósł, że nie otrzymał pomocy w pełnej wysokości. Rozpoznając odwołanie Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia 29 września 2000 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy wskazał, że Szef Wojskowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego, decyzją Nr [...] z dnia 16 listopada 1991 r. przyznał skarżącemu pomoc finansową. Następnie wywiódł, że w art. 87 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej ustawodawca uregulował sprawy osób, które skorzystały z pomocy finansowej na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Organ wskazał, że w ustępie pierwszym tego artykułu postanowił, że pomoc finansowa przyznana w formie zaliczkowej i bezzwrotnej na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów oraz nabycie lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem pomniejszenia ceny nabycia na zasadach określonych w art. 58 i 86 tej ustawy jest ekwiwalentem pieniężnym, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Z kolei ten ostatni przepis stanowi, jak wskazano, że prawo do kwatery realizuje się na wniosek żołnierza zawodowego, jak również osoby uprawnionej to jest emeryta lub rencisty wojskowego, poprzez wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego za rezygnację z kwatery. Zdaniem organu odwoławczego skarżący poprzez skorzystanie z pomocy finansowej na cele mieszkaniowe, przyznanej na podstawie dotychczasowych przepisów, zrealizował swoje prawo do kwatery. Równolegle z postępowaniem w niniejszej sprawie toczyło się postępowanie o zobowiązanie skarżącego do przekazania Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zajmowanej przez niego kwatery. W sprawie tej decyzją z dnia 27 lipca 2000 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia 6 października 2000 r., nakazano skarżącemu opuszczenie dotychczas zajmowanej kwatery. W skardze skarżący zakwestionował stanowisko organów administracji, według którego zrealizował przysługujące mu prawo do ekwiwalentu w zamian za rezygnację z kwatery wskutek skorzystania z pomocy finansowej przyznanej mu przez Szefa Wojskowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia 16 listopada 1991 r. Zdaniem skarżącego nie jest trafny pogląd, że skorzystanie z pomocy finansowej w formie zaliczkowej bezzwrotnej jest ekwiwalentem pieniężnym przewidzianym w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z przyczyn powołanych przez skarżącego. Powołanie przez organ pierwszej instancji jako podstawy prawnej decyzji z dnia 24 lipca 2000 r. art. 23 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz odwołanie się w tej decyzji do zaświadczenia wojskowego organu emerytalnego nr 10993/1 z dnia 5 grudnia 1997 r., w którym, jak wynika z dokumentów przedłożonych przez skarżącego, stwierdzono, że skarżący od dnia 1 listopada 1991 r. posiada uprawnienia do emerytury wojskowej, świadczy o tym, że organ ten uznał, iż wniosek skarżącego z dnia 26 kwietnia 2000 r. dotyczy sytuacji uregulowanej w art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten w stanie prawnym obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji rozstrzygał o dwóch kwestiach: o prawie do kwatery żołnierzy zawodowych zwolnionych z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba stała (art. 23 ust. 1) oraz o prawie do kwatery członków rodzin zmarłych żołnierzy zawodowych pełniących czynną służbę wojskową jako służbę stałą oraz członków rodzin emerytów i rencistów wojskowych (art. 23 ust. 1). W pierwszym przypadku przepis ten stanowi, że żołnierz zawodowy zwolniony z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba stała zachowuje prawo do kwatery, jeżeli nabył prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą wojskową. W drugim przypadku przepis ten stanowi, że członkowie rodziny zmarłego żołnierza zawodowego pełniącego czynną służbę wojskową jako służbę stałą oraz członkowie rodzin emerytów i rencistów wojskowych, wspólnie zamieszkali z żołnierzem lub emerytem albo rencistą wojskowym i uprawnieni do wojskowej renty rodzinnej nabywają prawo do kwatery. Zgodnie z art. 23 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej zachowanie lub nabycie uprawnień do kwatery stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, dyrektor oddziału terenowego Agencji na podstawie zaświadczenia o posiadaniu uprawnień, w pierwszym przypadku do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą wojskową przez zwolnionego żołnierza zawodowego, a w drugim przypadku do wojskowej renty rodzinnej przez członków rodziny żołnierza zawodowego lub emeryta albo rencisty wojskowego, wydanego przez wojskowy organ emerytalny. Z przepisu tego wynika też, że decyzja wydawana na podstawie art. 23 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej ma charakter deklaratoryjny. Stwierdza ona bądź, że zwolniony ze służby żołnierz zawodowy mimo zwolnienia zachował prawo do kwatery bądź, że członkowie rodziny żołnierza lub emeryta albo rencisty wojskowego nabyli prawo do kwatery po śmierci osoby, której to prawo przysługiwało. W konsekwencji decyzja wydana na podstawie tego przepisu winna uwzględniać stan faktyczny z chwili zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby czynnej lub z chwili śmierci takiego żołnierza lub emeryta albo rencisty wojskowego. Z powyższego wynika, że skoro organ administracji rozpatrywał wniosek skarżącego w kontekście art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, to powinien był ograniczyć się do zbadania przesłanek w tym przepisie określonych. W odniesieniu do skarżącego winien był zbadać, czy został on zwolniony z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba stała oraz, czy posiada zaświadczenie, że nabył uprawnienie do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą wojskową. Przepis ten nie dawał organowi uprawnienia do badania czy skarżący po zwolnieniu ze służby czynnej utracił prawo do kwatery. Wyjaśnić należy też, że ewentualne stwierdzenie na podstawie art. 23 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, iż skarżący zachował uprawnienie do kwatery stałej nie stoi na przeszkodzie wydania decyzji o zwolnieniu tej kwatery. Decyzja wydana na podstawie art. 23 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej rozstrzyga bowiem o tym, czy skarżący zachował uprawnienie do kwatery stałej w chwili, kiedy został zwolniony z czynnej służby wojskowej. Nie wyklucza to, że po tym zdarzeniu zaszły okoliczności, które mogą uzasadniać nakazanie zwolnienia tej kwatery, do której prawa skarżący zachował. Zauważyć należy, że w art. 42 ust. 2 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej wprost przewidziano możliwość stosowania art. 41 ust. 1 pkt 1 tej ustawy do osób, o których mowa w art. 23 ust. 1 tej ustawy, a więc do osób, które zachowały prawo do kwatery. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte z istotnym dla wyniku sprawy naruszeniem art. 23 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Wobec uwzględnienia skargi Sąd na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustalił, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie mogą być wykonane. Wobec uwzględnienia skargi Sąd orzekł też o kosztach postępowania zasądzając je na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) od organu na rzecz skarżącego.