II SA/Gd 2772/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, asesor WSA Krzysztof Retyk, Protokolant Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 6 października 2000 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia osobnej kwatery stałej oddala skargę. Skarżący J. N. wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2000 r. zwrócił się do Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej o "wydanie decyzji o zachowaniu uprawnień do osobnej kwatery stałej." Rozpoznając ten wniosek Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, decyzją nr [...] z dnia 24 lipca 2000 r. stwierdził, że skarżący nie zachował prawa do osobnej kwatery stałej. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ podał art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 86, poz.433 z późn. zm.). W treści orzeczenia organ powołał się na zaświadczenie Wojskowego Biura Emerytalnego z dnia 5 grudnia 1997 r. nr [...]. Natomiast w uzasadnieniu decyzji podniósł, że na podstawie decyzji Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego nr [...] z dnia 16 listopada 1991 r. skarżący skorzystał z pomocy finansowej pochodzącej ze środków funduszu mieszkaniowego Ministerstwa Obrony Narodowej z przeznaczeniem na rozbudowę domu. Organ pierwszej instancji wskazał też, że w myśl art. 24 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej prawo do kwatery realizuje się na wniosek osoby uprawnionej, przez przydział kwatery (pkt 1) albo wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery (pkt 2). Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, pomoc finansowa przyznana na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów jest ekwiwalentem, o którym mowa w art.24 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Mając to na względzie organ administracji uznał, że poprzez skorzystanie z pomocy finansowej z funduszu mieszkaniowego Ministerstwa Obrony Narodowej, skarżący zrealizował swoje uprawnienia, skutkiem czego nie zachował prawa do osobnej kwatery stałej. Skarżący od tej decyzji wniósł odwołanie, które zostało rozpoznane decyzją z dnia 29 września 2000 r., od której skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego. Decyzją z dnia 27 lipca 2000 r. Nr [...], powołując się na art. 13 ust. 3 i 4 oraz art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 104 k.p.a. Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nakazał skarżącemu J. N. wraz z osobami wspólnie z nim zamieszkującymi opuszczenie i opróżnienie zajmowanej osobnej kwatery stałej, usytuowanej przy ul. [...] [...] i przekazanie jej do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w terminie do dnia 31 sierpnia 2000 r. W uzasadnieniu decyzji z dnia 27 lipca 2000 r. organ pierwszej instancji wskazał, że osobna kwatera stała, w której mieszka skarżący, została mu przydzielona na podstawie decyzji nr [...] z dnia 29 kwietnia 1981 r., że decyzją Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego nr [...] z dnia 16 listopada 1991 r. skarżący otrzymał pomoc z funduszu mieszkaniowego Ministerstwa Obrony Narodowej na zakończenie budowy domu jednorodzinnego oraz, że dom jednorodzinny sprzedał, lecz nie zwrócił pomocy finansowej. Następnie organ administracji stwierdził, że zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej emeryt wojskowy jest obowiązany przekazać do dyspozycji Agencji dotychczas zajmowaną kwaterę, jeżeli otrzymał pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe, udzieloną na podstawie dotychczasowych przepisów. W odwołaniu od decyzji 27 lipca 2000 r. skarżący zarzucił, że decyzję podjęto przed rozstrzygnięciem jego odwołania od decyzji dnia 24 lipca 2000 r. o odmowie zachowania osobnej kwatery stałej. Twierdził też, że skorzystał z zaliczkowej pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe a nie z pomocy w pełnej wysokości. Ponadto w odwołaniu podał, że o przyznanie pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe zwrócił się przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w 1991 r. Twierdził, że przy kosztach budowy wynoszących 300.600.000 starych zł otrzymał pomoc w wysokości 79.600.000 starych zł oraz, że otrzymując tą pomoc zobowiązał się, że do dnia 31 grudnia 1995 r. opuści kwaterę po wcześniejszym otrzymaniu reszty należnej pomocy. Dalej wyjaśnił, że ze względu na sytuację rodzinną, mianowicie wyjazd żony do Stanów Zjednoczonych, nie mógł kwatery zwrócić, gdyż Wojskowa Agencja Mieszkaniowa odmówiła przyjęcia kwatery z powodu zameldowania w niej żony skarżącego. Twierdził przy tym, że od 1992 r. nie mieszkał w niej, zaś żony nie mógł wymeldować, gdyż nie miał z nią kontaktu. W tej sytuacji wystąpił o rozwód i wymeldowanie żony. Ponadto zwrócił się do Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego o przesunięcie terminu zdania kwatery do czasu rozwodu i wymeldowania żony. Jednocześnie poprosił o podanie konta, na które mógłby zwrócić pomoc w razie, gdyby nie mógł wymeldować żony. W odpowiedzi podano mu, że w związku z reorganizacją administracji mieszkań wojskowych kompetencje do załatwienia sprawy przeszły na Oddział Terenowy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, gdzie też zostały przekazane jego dokumenty. Dalej skarżący wskazał, że nastąpiła wielokrotna wymiana pism jednakże żadnej decyzji nie podjęto w związku z czym skarżący nie mógł się rozliczyć z otrzymanej pomocy. Po otrzymaniu rozwodu, jak dalej wyjaśnił, w 1994 r. sprzedał dom z uwagi na podział majątku i zamieszkał w kwaterze stałej nadal starając się rozliczyć z otrzymanej pomocy. Rozliczyć się jednak nie mógł, gdyż, jak mu wyjaśniono, było to spowodowane brakiem akt. W 1998 r. skarżący ponownie zawarł małżeństwo i jego nowa żona została zameldowana w kwaterze stałej. W tej sytuacji skarżący wywodził, że winna być rozpoznana jego prośba o rozliczenie pomocy. Podnosił przy tym, że nie ma innego mieszkania oraz deklarował możliwość zwrotu otrzymanej pomocy w wysokości 7.960 zł. Rozpoznając odwołanie skarżącego Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia 6 października 2000 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 13 ust. 4 i ust. 5 pkt 2, art. 41 ust. 2 pkt 1 w związku z art 87 ust.1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy wskazał, że skarżący osobną kwaterę stałą przy ul. [...] [...] otrzymał w dniu 29 kwietnia 1981 r. oraz, że decyzją z dnia 16 listopada 1991 r. otrzymał pomoc finansową na rozbudowę domu przy ul. [...] [...]. Następnie wywiódł, że podnoszony przez skarżącego argument, iż otrzymał pomoc zaliczkowo, nie ma znaczenia, gdyż w art. 87 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej ustawodawca postanowił, że pomoc finansowa przyznana na podstawie dotychczasowych przepisów zarówno w formie zaliczkowej, jak i bezzwrotnej stanowi ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, o którym mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Organ odwoławczy wskazał też, że w art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej postanowiono, że emeryt lub rencista wojskowy jest zobowiązany przekazać do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej dotychczas zajmowaną kwaterę, jeżeli otrzymał pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe udzieloną na podstawie dotychczasowych przepisów. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja została podjęta przed rozpoznaniem jego skargi na decyzję z dnia 29 września 2000 r. W toku postępowania skarżący podnosił, że nie ma innego mieszkania i twierdził, że sprawa winna być rozpoznawana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych. Zarzucił też, że organy administracji żądały od niego zarówno zwrotu pomocy finansowej w zwaloryzowanej wysokości, jak i zwrotu kwatery. W związku z tym skarżący twierdził, że proponował zwrot kwatery w zamian za pomoc finansową w pełnej wysokości albo pozostanie w kwaterze i zwrot pomocy w wysokości nominalnej. Kwestia ta jednak, jako podał, nie została rozstrzygnięta. Mimo tego skarżący podtrzymał ofertę zwrotu otrzymanej pomocy. W odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniesiono o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej żołnierz zawodowy i osoby wspólnie z nim zamieszkujące są obowiązane przekazać do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej dotychczas zajmowaną kwaterę, jeżeli żołnierz otrzymał pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe, udzieloną na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepis ten stosownie do art. 41 ust. 2 tej ustawy stosuje się także do żołnierzy zawodowych zwolnionych z czynnej służby wojskowej, pełnionej jako służba stała, którzy zachowali uprawnienia do emerytury wojskowej. Skarżący, co nie jest w sprawie kwestionowane i co ponadto wynika z przedłożonej przez skarżącego kopii zaświadczenia o uprawnieniu do wojskowego zaopatrzenia emerytalno-rentowego, został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu 21 października 1991 r. i posiada uprawnienia do emerytury wojskowej od 1 listopada 1991 r. Nie ulega też wątpliwości, że skarżący otrzymał pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe, udzieloną na podstawie dotychczasowych przepisów. Pomoc tą otrzymał, jak ustalono, na podstawie decyzji Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego nr [...] z dnia 16 listopada 1991 r. W tych okolicznościach organ administracji był, stosownie do art. 42 ust. 1 ustawy zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, uprawniony do wydania decyzji o zwolnieniu kwatery. Nie ma racji skarżący, gdy domaga się stosowania do jego sprawy przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych. Ustawa ta w zasadniczej części straciła moc z chwilą wejścia w życie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, czyli w dniu 10 sierpnia 1995 r., zaś jej przepisy dotyczące zakwaterowania żołnierzy zawodowych w dniu 1 stycznia 1996 r. (art. 93 ust. 1 oraz art. 94 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej). Najpóźniej sześć miesięcy później utraciły moc przepisy wykonawcze do poprzedniej ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych, z wyjątkiem niemających w sprawie znaczenia przepisów dotyczących równoważnika pieniężnego (art. 93 ust. 2 i 3 tej ustawy). Zatem stosowanie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych do sprawy skarżącego byłoby możliwe jedynie wówczas, gdyby przepisy przejściowe ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej taką możliwość przewidywały. Tymczasem przepisów takich w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej brak. Jedynie w art. 87 ust. 3 tej ustawy przewidziano możliwość stosowania zasad i stawek obowiązujących w dotychczasowych przepisach do zamiany zaliczkowej pomocy finansowej na zwrotną w przypadku budowy domu jednorodzinnego. Przepis ten zatem nie dotyczy skarżącego, gdyż skarżący otrzymał pomoc finansową na rozbudowę domu jednorodzinnego, a nie jego budowę. Poza tym nawet gdyby dopuścić obecnie możliwość zamiany zaliczkowej pomocy, którą otrzymał skarżący, na pomoc bezzwrotną na podstawie dotychczasowych przepisów, to nie uchroniłoby to skarżącego od obowiązku zwolnienia kwatery stałej. Według bowiem § 19 ust. 1 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia 19 grudnia 1984 r., który w dotychczasowych przepisach regulował zamianę pomocy zaliczkowej na bezzwrotną (pomijając zastrzeżenia, co do mocy obowiązującej tego zarządzenia wyrażonych np. w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1996 r. III ARN [...], ONSCP nr [...] z 1996 r., poz. 208), zamiana zaliczkowej pomocy finansowej na bezzwrotną mogła nastąpić jedynie po zwolnieniu osobnej kwatery stałej. Z tego też względu niezasadne są podnoszone przez skarżącego argumenty związane z żądaniem uzupełnienia otrzymanej pomocy finansowej. W sytuacji skarżącego nie sposób dopatrzyć się w przepisach obowiązujących w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji podstaw prawnych do spełnienia takiego żądania, a tym bardziej uzależnienia zwrotu kwatery od uzupełnienia pomocy. W świetle art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nie ma znaczenia, że kwatera, którą na podstawie zaskarżonej decyzji skarżący ma zwolnić, jest jego jedynym mieszkaniem. Przepis ten, ani żaden inny, nie przewiduje możliwości odstąpienia przez organ administracji od nałożenia obowiązku zwrotu kwatery w razie otrzymania przez żołnierza zawodowego lub emeryta albo rencistę wojskowego pomocy na budownictwo mieszkaniowe na podstawie dotychczasowych przepisów. Na marginesie zauważyć należy, że skarżący występując o przyznanie pomocy finansowej wiedział, że będzie zobowiązany do opuszczenia kwatery stałej, gdyż podjął pewne działania w celu jej zwrotu. Przewidywały to też jednoznacznie przepisy obowiązujące w czasie, gdy skarżący o przyznanie pomocy finansowej się ubiegał. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 marca 1984 r. w sprawie wysokości i zasad przyznawania pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe osobom uprawnionym do osobnej kwatery stałej (Dz.U. nr 17, poz. 80) osoba, która skorzystała z pomocy finansowej, była zobowiązana opróżnić zajmowaną kwaterę najpóźniej w ciągu 2 miesięcy od dnia uzyskania lokalu mieszkalnego (domu). Skarżący winien był zatem tak ułożyć swoje stosunki majątkowe, aby nie pozostać bez mieszkania i jednocześnie wykonać przyjęty na siebie w chwili starania się o przyznanie pomocy finansowej obowiązek. Jeżeli chodzi o zarzut skarżącego, iż zaskarżoną decyzję podjęto przed rozpoznaniem skargi na decyzję z dnia 29 września 2000 r., to wskazać należy, że sprawy te pozostawały w pozornym związku. Sprawa zakończona decyzją z dnia 29 września 2000 r. w istocie dotyczyła zachowania przez skarżącego uprawnień do kwatery w chwili zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, co zostało bliżej wyjaśnione w uzasadnieniu wyroku, który zapadł w sprawie ze skargi na tą decyzję. Z tego też powodu nie ma ona znaczenia w niniejszej sprawie. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że brak podstaw do uwzględnienia skargi i z tego powodu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) skargę oddalił.