II SA/Gd 278/10
WyrokWSA w Gdańsku2010-06-15
Skład orzekający: Dorota Jadwiszczok, Jolanta Górska, Janina Guść
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, gdy decyzja o pozwoleniu na budowę została wyeliminowana z obrotu prawnego, a inwestor nie dysponuje kompletną dokumentacją budowlaną?Ratio decidendi
W sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na budowę została wyeliminowana z obrotu prawnego, a inwestor nie dysponuje kompletną dokumentacją budowlaną, organ nadzoru budowlanego powinien uzupełnić postępowanie dowodowe, w tym wykorzystać instytucję opinii biegłego, aby ustalić stan faktyczny. Dopiero po takim ustaleniu możliwe jest zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego i nałożenie obowiązków w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, z uwzględnieniem przepisów techniczno-budowlanych i interesów osób trzecich.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowoli budowlanej w zakresie budynku jednorodzinnego. Decyzja o pozwoleniu na budowę została stwierdzona nieważnością. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na inwestorów obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy, zmieniając jedynie termin wykonania. WSA w Gdańsku oddalił skargę, uznając postępowanie legalizacyjne za prawidłowe. Skarga kasacyjna została uwzględniona przez NSA, który uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na brak kompletnej dokumentacji budowlanej i potrzebę uzupełnienia postępowania dowodowego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 kwietnia 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 sierpnia 2007 r. Określa, że decyzje wymienione w pkt 1 wyroku nie mogą być wykonane.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. T. i P. T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 sierpnia 2007 r., nr [...], 2. określa, że decyzje wymienione w pkt 1 wyroku nie mogą być wykonane.
W dniu 2 września 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. przeprowadził oględziny na budowie budynku jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [..] w C. przy ul. [...] w trakcie których stwierdził, że budowa realizowana jest na podstawie decyzji Burmistrza z dnia 30 maja 2000 r., jednakże w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w tej decyzji. Ponadto, wobec stwierdzenia, że decyzja o pozwoleniu na budowę jest niezgodna z przepisami, organ I instancji wystąpił do Wojewody o stwierdzenie jej nieważności. Wojewoda ostateczną decyzją z dnia 7 grudnia 2005 r. stwierdził nieważność decyzji Burmistrza z dnia 30 maja 2000 r.
Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.- zwanej dalej Prawem budowlanym) wstrzymał budowę budynku jednorodzinnego na działce o nr [...] przy ul. [...] w C., prowadzoną w przez A. T. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę.
W wyniku wniesionego przez H. i P. T. zażalenia, postanowieniem z dnia 15 marca 2007 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił powyższe postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując, że organ ten nie miał podstaw prawnych do wstrzymania robót budowlanych w trybie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego (budowa w sposób istotny odbiega od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę), gdyż decyzja o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego została wycofana z obiegu prawnego decyzją Wojewody z dnia 7 grudnia 2005r. Ponadto organ II instancji stwierdził, że Burmistrz Miasta decyzją z dnia 12 stycznia 2007 r. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji realizowanej na działce nr [...] polegającej na przebudowie i rozbudowie przedmiotowego budynku mieszkalnego celem doprowadzenia go do zgodności z obowiązującymi przepisami.
Następnie decyzją z dnia 20 sierpnia 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nałożył na B. i A. T. obowiązek wykonania do dnia 30 czerwca 2008 r. następujących czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem:
1. wykonaniu ścian oddzielenia przeciwpożarowego od strony działek sąsiednich nr [...], [...], [...] na całej długości budynku,
2. przebudowie konstrukcji dachu poprzez likwidację ścięć przy ścianach szczytowych,
3. likwidacji wystających w ścianach zewnętrznych szczytowych, od strony działek nr [...], [...], [...] drewnianych elementów konstrukcji dachowej,
4. likwidacji wystających w ścianach zewnętrznych szczytowych, od strony działki nr [...] elementów wentylacji.
W wyniku wniesionego przez H. i P. T. odwołania, decyzją z dnia 15 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej obowiązku wykonania w przedmiotowym budynku mieszkalnym określonych czynności oraz uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu ich wykonania ustalając nowy termin do dnia 31 sierpnia 2008 r.
W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że inwestor zrealizował przedmiotową inwestycję na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która była niezgodna z przepisami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 15 poz. 140 ze zm. zwanego dalej rozporządzeniem Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r.). W związku z naruszeniem przez przedmiotową budowę warunków technicznych oraz w związku z wyeliminowaniem decyzji o pozwoleniu na budowę z obiegu prawnego, organ nadzoru budowlanego był zobligowany przeprowadzić w stosunku do tej budowy procedurę naprawczą w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego.
Organ odwoławczy stwierdził, iż w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 6 czerwca 2007 r. ustalono, że roboty związane z budową przedmiotowego budynku zostały zakończone. Nadto organ wskazał, iż w wyniku decyzji z dnia 16 grudnia 2005 r. Burmistrza zatwierdzającej projekt podziału działki nr 901/4, przedmiotowy budynek znalazł się na granicy działki. Zgodnie z § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.- zwanego dalej rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.), usytuowanie ściany budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w ust. 1 pkt 2 ze względu na rozmiar działki. Jak podkreślił zatem organ II instancji, usytuowanie przedmiotowego budynku przy granicy działki nie narusza przepisów. Ponadto z przepisów techniczno - budowlanych obowiązujących zarówno w okresie budowy przedmiotowego budynku, jak i obecnych wynika, że nałożone na inwestora zaskarżoną decyzją obowiązki spowodują, iż przedmiotowa budowa doprowadzona będzie do stanu zgodnego z prawem, bowiem spełnione będą wymagania związane z bezpieczeństwem przeciwpożarowym, określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r., jak i w dziale VI rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Tym samym organ odwoławczy uznał rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe, jednakże z uwagi na upływ określonego terminu w toku postępowania odwoławczego, uchylił zaskarżoną decyzję w części i wyznaczył nowy termin wykonania nałożonych obowiązków.
Jednocześnie organ stwierdził, że przedmiotowa budowa jest zgodna z decyzją z dnia 15 marca 2000 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, wydaną dla tej inwestycji.
Skargę od powyższej decyzję złożyli H. i P. T., wskazując, że budowa budynku mieszkalnego realizowana na podstawie decyzji Burmistrza z dnia 30 maja 2005 r. odbiega od ustaleń i warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., co potwierdza opinia z dnia 23 maja 2005 r. sporządzona przez biegłego sądowego w zakresie geodezji w trakcie toczącego się postępowania przed Sądem Rejonowym w C. w sprawie I Ns 449/04. Skarżący wskazali, że zatwierdzony przez Burmistrza C. podział dokonany w dniu 16 grudnia 2005 r. nic nie zmienił, a przedmiotowy budynek nadal pozostaje budynkiem wolnostojącym, zlokalizowanym na granicy z działkami zabudowanymi (nr [...] i [...]). Natomiast na działce nr 901/9 zabudowa jest niemożliwa z uwagi na ograniczenia (pas 1,60 m i 1,05 m oraz granica działki nr [...]). Skarżący wskazali także na treść § 12 ust. 6 i 7 rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. oraz okoliczność, że organ I instancji pominął przydomową oranżerię jako część budynku mieszkalnego. Zarzucili również organowi odwoławczemu, że powołał się na błędną podstawę prawną, określającą zmniejszenie odległości do 1,5 m od granicy z sąsiednią działką lub bezpośrednio przy jej granicy.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację i wskazując, że przydomowa oranżeria stanowi część przedmiotowego budynku, a tym samym sformułowanie w decyzji organu I instancji "na całej długości budynku" obejmuje również oranżerię.
Wyrokiem z dnia 8 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę H. T. i P. T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 kwietnia 2008 r..
Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi przypadek samowoli budowlanej albowiem roboty budowlane wykonywane były na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Uzasadniało to więc prowadzenie przez organ nadzoru budowlanego postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego. W sytuacji bowiem, gdy organ stwierdzi, że nie zachodzą przyczyny uzasadniające zastosowanie jednego ze środków wymienionych w art. 51 ust.1 pkt 1 ww. ustawy, nakłada na inwestora obowiązek wykonania określonych czynności, bądź robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust 1 pkt 2 w zw. z ust. 7), co też w niniejszej sprawie miało miejsce. Decyzja z dnia 30 maja 2000 r. Burmistrza C. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca A. T. pozwolenia na budowę została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności decyzją Wojewody z dnia 7 grudnia 2005 r. Wobec tego, że stwierdzenie nieważności skutkuje nieważnością od dnia wydania decyzji (ex tunc), to stracił podstawę projekt budowlany zatwierdzony wadliwą decyzją. Sąd zwrócił uwagę na to, że z faktu wydania tej decyzji, która stała się ostateczna i do czasu jej wyeliminowania istniała ona w obrocie, wywołując określone skutki prawne, a zrealizowanie na jej postawie obiektu budowlanego stworzyło możliwość zastosowana legalizacji w opisanym wyżej trybie.
Sąd podzielił ustalenia organów o możliwości zastosowania art. 51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego. Ponadto Sąd stwierdził, iż poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust.1 pkt 9 Prawa budowlanego) nie oznacza wyeliminowania wszelkich niedogodności, jakie w ocenie właścicieli sąsiednich nieruchomości stwarza realizowana inwestycja. Ochrona tych interesów opiera się na jednoczesnym stwierdzeniu takiego naruszenia przepisów prawa materialnego, które to naruszenie powoduje w obszarze oddziaływania obiektu uciążliwości w korzystaniu z nieruchomości sąsiednich.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli P. T. i H. T., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:
1. przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., w szczególności:
a) art. 151 w zw. z 145 § 1 pkt. 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art.51 ust. 1 pkt 1 oraz art. 51 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego
- poprzez błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że organ administracji nie miał obowiązku wydania decyzji o rozbiórce obiektu oraz że w sposób prawidłowy określił obowiązek dokonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Naruszenie przez Sąd pierwszej instancji ww. przepisów p.p.s.a. polegało na tym, że Sąd oddalił skargę w sytuacji, gdy zdaniem pełnomocnika obowiązkiem Sądu było stwierdzenie naruszenia przez organ administracji ww. przepisów (art. 51 ust. 1 pkt 1, 2 Prawa budowlanego), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, konsekwencją czego powinno być uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonych decyzji,
b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie odniesienie się do istotnych zarzutów skargi i lakoniczne stwierdzenie, że Sąd popiera stanowisko organów co do możliwości zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego bez jakiegokolwiek odniesienia się do tego stanowiska; Sąd w uzasadnieniu wyroku nie rozważył w ogóle, czy nałożone w decyzji obowiązki doprowadzą do stanu zgodnego z prawem, w szczególności z Prawem budowlanym i przepisami przeciwpożarowymi;
2. prawa materialnego:
- art. 5 ust. 1 pkt 1b, 1e oraz pkt 9 Prawa budowlanego,
- § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. poprzez uznanie, że obiekt budowlany został pobudowany zgodnie z prawem budowlanym, przepisami przeciwpożarowymi oraz z poszanowaniem występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej, skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżących solidarnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący szeroko odnieśli się do stanu faktycznego sprawy. Zdaniem skarżących z uwagi na treść decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 października 2006 r., którą uchylono decyzję Burmistrza C. z dnia 22 września 2006 r. ustalającą warunki zabudowy, to doprowadzenie inwestycji w chwili obecnej do stanu zgodności z obowiązującym przepisami nie jest możliwe. Celem poprawy istniejącej sytuacji należało rozważyć nakazanie inwestorowi zamurowania otworów okiennych w ścianach zlokalizowanych w odległości mniejszej niż 3 m od granic z sąsiadującymi działkami oraz zgodnie z żądaniem odwołujących wykonanie, od strony nieruchomości nr [...], na tarasie przedmiotowego budynku muru o wysokości min. 2 m. Ponadto tak, jak stwierdziło to Kolegium adaptacja przydomowej oranżerii, wybudowanej bez pozwolenia na budowę, powinna uwzględniać jej usytuowanie względem granic sąsiednich działek, zgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.
Zdaniem skarżących wykonanie określonych przez organ prac nadal nie doprowadzi budynku do stanu zgodnego z prawem. W dalszym ciągu naruszone będą przepisy Prawa budowlanego (art. 5 ust. 1 pkt 1b, pkt 1e, pkt 9) oraz § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.
W ocenie skarżących organ zignorował fakt zbudowania przez A. i B. T., bez wymaganego zezwolenia, drewniano - szklanej oranżerii, graniczącej z działka [...] i [...], a więc w bezpośredniej bliskości (ok. 1,6 m) od nieruchomości skarżących. Takie usytuowanie obiektu zdaniem strony wnoszącej kasację, zbudowanego z materiałów łatwopalnych stanowi rażące naruszenie przepisów przeciwpożarowych.
Nadto usytuowanie tarasu na dachu budynku pozostaje w sprzeczności z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., a także z art. 5 ust. 1 pkt 1e oraz 9 Prawa budowlanego. Skarżący wskazali, iż zgodnie z § 12 ww. rozporządzenia pewne elementy budowli, w tym tarasy, nie mogą pomniejszać odległości od granicy działki budowlanej, o których mowa w § 12 ust 1 (4 m lub 3 m), o więcej niż 1,3 m. Ponadto, skoro w budynkach sytuowanych w sposób odbiegający od zasad wyrażonych w § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury (w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy sąsiedniej działki lub na granicy z sąsiednią działką) ustawodawca jednoznacznie określił, że od strony sąsiadującej działki taki budynek nie może mieć otworów okiennych (§ 12 rozporządzenia), to tym bardziej niedopuszczalne jest usytuowanie w tym miejscu tarasu, mającego bardziej otwarty charakter niż okna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w bardzo lakonicznym, w ocenie skarżących uzasadnieniu w ogóle nie odniósł się do zarzutów skarżących, a z uzasadnienia wyroku wynika właściwie tylko to, że Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. i A. T. wnieśli o jej odrzucenie.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 lutego 2010 r. (sygn.akt II OSK 293/09) uznając, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu NSA uznał za trafne prezentowane w skarżonym wyroku stanowisko, że stwierdzenie nieważności skutkuje nieważnością od dnia wydania decyzji, a w konsekwencji zatwierdzony taką decyzją projekt budowlany stracił swą podstawę. Skoro inwestor rozpoczął roboty budowlane przy realizacji inwestycji na podstawie ostatecznej i pozostającej w tym czasie w obrocie decyzji o pozwoleniu na budowę, to nie naruszył przepisu art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, co tym samym uzasadniało prowadzenie postępowania w trybie i na zasadach określonych w jej art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego.
Jednakże w konsekwencji odstąpienia od warunków pozwolenia na budowę, a następnie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowany i udzielającej pozwolenia na budowę, brak jest dokumentacji pozwalającej na ustalenie zrealizowanych robót, co powoduje, że inwestor nie legitymował się już jakimkolwiek tytułem do wykonania robót oraz nie dysponował dokumentacją budowlaną związaną z budową przedmiotowego obiektu. W konsekwencji wydania decyzji stwierdzającej nieważność inwestor nie dysponował już projektem budowlanym zawierającym projekt zagospodarowania terenu, projekt architektoniczno-budowlany oraz inne elementy, o których mowa w art. 34 ust. 3 Prawa budowlanego. Oznacza to, że brak było dokumentacji obrazującej funkcję, formę i konstrukcję budynku, jego charakterystykę, niezbędne rozwiązania techniczne i materiałowe, a ponadto dokumentacji określającej usytuowanie, obrys i układ istniejących - w tym zrealizowanych przez inwestora obiektów, sieci uzbrojenia terenu, układu komunikacyjnego z precyzyjnym wskazaniem charakterystycznych elementów, wymiarów, rzędnych i wzajemnych odległości obiektów w nawiązaniu do zastanej zabudowy.
Sąd ten zwrócił także uwagę, że zgodnie z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego przepis ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 tego artykułu stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b Prawa budowlanego, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Odesłanie do ostatnio wymienionego przepisu oznacza, że odnosi się on również do przypadku, gdy roboty budowlane wykonano bez wymaganego pozwolenia na budowę (art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy). Usunięcie zaś z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę doprowadziło do stanu, w którym inwestor nie miał tytułu do wykonania robót budowlanych. Jednak inwestorowi nie można postawić zarzutu, że realizował roboty budowlane niezgodnie z przepisami, wykonywał je bowiem w okresie ważności pozwolenia na budowę. Uzasadnia to prowadzenie postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego. W postępowaniu takim, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym wykorzystaniu instytucji, o której mowa w art. 81c ust. 2 ustawy, o ile nie zachodzą przyczyny uzasadniające zastosowanie jednego ze środków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, organ powinien nałożyć na inwestora obowiązek wykonania określonych czynności bądź robót w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Podstawę do wydania takiej decyzji stwarza przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 7 tego artykułu, a także uregulowanie zawarte w art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego. W warunkach przedmiotowej sprawy na tą regulację należało też o tyle zwrócić uwagę, że od pierwotnego projektu zatwierdzonego decyzją, której nieważność stwierdzono, inwestor odstąpił.
NSA stwierdził także, iż dokumentacja budowy - wobec braku projektu budowlanego - powinna zawierać również elementy takie, jak projekt budowlany. Dopiero taka dokumentacja powykonawcza pozwala na ostateczną ocenę, czy roboty budowlane, w tym wypadku budowa budynku, zostały wykonane zgodnie z przepisami Prawa budowlanego, a nie tylko czy ich realizacja nastąpiła zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi odnoszącymi się do sytuowania budynku na działce. Taka dokumentacja pozwala wreszcie na ocenę, czy nie zostały naruszone usprawiedliwione interesy osób trzecich w obszarze oddziaływania obiektu. Ocena w tym zakresie obejmować powinna badanie całego wachlarza zagadnień związanych z oddziaływaniem jednej nieruchomości na drugą.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.
- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Jak wskazuje art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej jako P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest oceną prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podkreślić należy, że rozpatrując ponownie sprawę wojewódzki sąd administracyjny, a w ślad za nim również organ, którego działalność jest przedmiotem zaskarżenia, związani są nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny, ale również wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami co do dalszego postępowania (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 12 czerwca 2008 roku, sygn. I SA/Sz 161/08, Baza Orzeczeń LEX nr 393265). Przy czym ocena prawna, o jakiej mowa powyżej, dotyczyć może nie tylko wykładni prawa materialnego, ale także braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1177/97, Baza Orzeczeń LEX 47301).
W uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 11 lutego 2010 r. Sąd ten stwierdził, że w przedmiotowej sprawie w konsekwencji odstąpienia przez inwestorów od warunków pozwolenia na budowę, a następnie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowany i udzielającej pozwolenia na budowę, brak jest dokumentacji pozwalającej na ustalenie zrealizowanych robót, co powoduje, że w dacie orzekania przez organy inwestor nie dysponował dokumentacją budowlaną związaną z budową przedmiotowego obiektu. W szczególności nie dysponował projektem budowlanym zawierającym wszystkie istotne elementy projektu budowlanego zgodnie z art. art. 34 ust. 3 Prawa budowlanego i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z dnia 10 lipca 2003 r.) w szczególności projektem zagospodarowania terenu oraz projektem architektoniczno-budowlanym.
Oznacza to, że organy nie dysponowały pełną dokumentacją obrazującą funkcję, formę i konstrukcję budynku, jego charakterystykę, niezbędne rozwiązania techniczne i materiałowe, a ponadto dokumentacji określającej usytuowanie, obrys i układ istniejących - w tym zrealizowanych przez inwestora obiektów, sieci uzbrojenia terenu, układu komunikacyjnego z precyzyjnym wskazaniem charakterystycznych elementów, wymiarów, rzędnych i wzajemnych odległości obiektów w nawiązaniu do zastanej zabudowy.
Powyższe uzasadnia uzupełnienie postępowania dowodowego przy wykorzystaniu instytucji, o której mowa w art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane.
Do oceny legalności zaskarżonej decyzji w zakresie prawidłowości zastosowanych przez organ administracji przepisów prawa materialnego można bowiem przystąpić dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny został ustalony w oparciu o materiał zgromadzony w aktach sprawy.
Dopiero tak uzupełnione postępowanie dowodowe pozwoli organom przejść do oceny stanu obiektu w świetle przepisów prawa materialnego, w szczególności w zakresie uregulowanym przepisami techniczno-budowlanymi odnoszącymi się do usytuowania budynku na działce, a także pozwoli na ocenę, czy nie zostały naruszone usprawiedliwione interesy osób trzecich w obszarze oddziaływania obiektu. Przy tym przedmiotem rozważań powinien być cały obiekt budowlany, łącznie tarasem usytuowanym na dachu budynku oraz przydomową oranżerią. Powyższa ocena poprzedzać powinna ewentualne nałożenie na inwestorów obowiązków w trybie art. 51 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego.
W związku z powyższym tutejszy Sąd stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd, w punkcie drugim sentencji wyroku, stwierdził, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło