II SA/Gd 279/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant: Sekretarz Sądowy Agnieszka Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2007 r. sprawy ze skargi L. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 marca 2007 r., nr [[...]] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy, decyzją z dnia 17 listopada 2006 roku, nr [[...]], wydaną na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz § 2 pkt 1, § 4 i § 6 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz.U. nr 155, poz. 1109), odrzucił wniosek L. R. w sprawie przyznania zasiłku celowego w ramach realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji stwierdził, iż wniosek L. R. o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 roku należało odrzucić, ponieważ wpłynął do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 24 października 2006 roku, a zatem po terminie zakreślonym do składania wniosków w § 6 pkt 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku. Organ pierwszej instancji stwierdził nadto, iż wnioskodawca nie spełnia przesłanek do przyznania pomocy społecznej w postaci przedmiotowego zasiłku celowego, wynikających z § 2 pkt 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku, ponieważ ani on, ani żadna inna osoba w jego rodzinie, nie są rolnikami w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, podlegającymi ubezpieczeniu z mocy ustawy. W odwołaniu od powyższej decyzji L. R. stwierdził, iż na złożonym przez niego wniosku widnieje data 13 października 2006 roku. Wyjaśnił także, iż w dniu 16 października 2006 roku był osobiście w siedzibie organu pierwszej instancji, gdzie uzyskał informację o konieczności przedłożenia zaświadczenia z Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa o stanie zwierząt i z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o ubezpieczeniu. Odwołujący się stwierdził również, iż nie wie dlaczego wniosek ostemplowano w organie dopiero w dniu 24 października 2006 roku, a nie zrobiono tego już 16 października 2006 roku. Wyjaśnił nadto, iż posiada gospodarstwo rolne o pow. 70ha, wraz z małżonką oraz pozostałymi członkami rodziny jest zarejestrowany w KRUS-ie, gdzie za dwie osoby płaci pełną składkę. Zaskarżoną decyzją z dnia 1 marca 2007 roku, nr [[...]], wydaną na podstawie § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji - podzielając w pełni zawartą w jej uzasadnieniu argumentację faktyczną i prawną. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, iż wprawdzie wniosek L. R. jest opatrzony datą 13 października 2006 roku, jednak do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej został złożony dopiero w dniu 24 października 2006 roku, co wynika z widniejącego na wniosku potwierdzenia wpływu wniosku do organu. Kolegium stwierdziło także, iż wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, że wniosek został złożony w dniu 16 października 2006 roku. Zaznaczyło przy tym, iż nawet gdyby przyjąć, że odwołujący się złożył wniosek w dniu 16 października 2006 roku to i tak czynność ta nastąpiłaby również w dacie wykraczającej poza termin ustalony w § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, który jest terminem ustawowym i nie podlega przywróceniu. Kolegium wyjaśniło również, iż odrzucenie wniosku wniesionego z uchybieniem terminu dla tej czynności powodowało, że organ pierwszej instancji nie mógł merytorycznie rozpatrywać takiego wniosku, a zatem nieprawidłowe było rozpatrzenie wniosku przez organ pierwszej instancji w zakresie spełnienia lub niespełnienia warunku ubezpieczenia społecznego rolników z mocy ustawy. Wskazując jednak, iż jest obowiązane odnieść się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, Kolegium stwierdziło, że żadna z osób wymienionych w przedłożonych przez odwołującego się zaświadczeniach z KRUS-u nie podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników. Dlatego też nie została spełniona przesłanka uzyskania wnioskowanej pomocy w złagodzeniu skutków suszy, określona w § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz.U. Nr 155, poz. 1109), co uzasadniałoby – w przypadku złożenia przez odwołującego się wniosku w terminie – odmowę przyznania pomocy. W skardze na powyższą decyzję L. R. wniósł o jej uchylenie jako naruszającej prawo. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż wniosek o przyznanie pomocy w celu złagodzenia skutków suszy próbował kilkakrotnie złożyć przed dniem 15 października 2006 roku (ostatni raz w dniu 13 października 2006 roku), ale odmawiano jego przyjęcia, uzależniając przyjęcie od przedłożenia zaświadczeń z KRUS-u i Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W dniu 16 października 2006 roku przyjęto ostatecznie wniosek skarżącego wraz z zaświadczeniem z Agencji, natomiast w okresie późniejszym wniosek ten został uzupełniony o brakujące zaświadczenia z KRUS-u. Odmowa przyjęcia wniosku przed dniem 15 października 2006 roku była, zdaniem skarżącego, wynikiem rażącego zaniedbania i złej woli pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, a nie skutkiem błędu, czy zaniedbania ze strony skarżącego. Również zarejestrowanie wniosku w dniu 24 października 2006 roku, zamiast w dniu 16 października 2006 roku, było skutkiem zaniedbania pracownika Ośrodka. Skarżący podniósł nadto, iż dzień 15 października 2006 roku był dniem ustawowo wolnym od pracy (niedziela), w którym to dniu ani urzędy, ani też poczta polska nie działały. Stąd skarżący mógł złożyć wniosek dopiero w dniu 16 października 2006 roku albowiem termin, który upływa w dniu ustawowo wolnym od pracy, ulega przedłużeniu i kończy się dnia następnego. Skarżący nie zgodził się również ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż nie spełnia on warunku uprawniającego do przyznania pomocy w celu złagodzenia skutków suszy w 2006 roku. Skarżący podniósł, iż zarówno on, jak i jego żona oraz dzieci są rolnikami i podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację oraz wskazując, że zarzuty skargi nie odbiegają w swej treści od zarzutów podniesionych w odwołaniu. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określony w powołanym wyżej art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych zakres sądowej kontroli powoduje, że Sąd bada, czy orzeczenie wydane zostało zgodnie z przepisami wskazanymi w podstawie prawnej decyzji, oraz czy zostały one właściwie powołane i zinterpretowane. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz.U. Nr 155, poz. 1109) wnioski o udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego dla rodzin rolniczych w celu złagodzenia skutków suszy składa się do dnia 15 października 2006 roku. Stosownie do § 6 ust. 2 tegoż rozporządzenia wnioski złożone po terminie odrzuca się. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że skarżący L. R. osobiście złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 roku w dniu 24 października 2006 roku. Na wniosku widnieje bowiem prezentata Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z datą 24 października 2006 roku. Również na przedłożonych przez skarżącego organowi dokumentach w postaci zaświadczenia z Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 października 2006 roku oraz zaświadczeń z Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego widnieją prezentaty organu I instancji potwierdzające wpływ tych dokumentów do organu w dniu 24 października 2006 roku. Ponadto w aktach sprawy znajduje się poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia strony dziennika korespondencji sekretariatu Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej na 2006 rok, z której również wynika, iż wniosek skarżącego wpłynął do organu w dniu 24 października 2006 roku. W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń co do daty złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 roku. W tym zakresie organy, opierając się na całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego, słusznie uznały, że skarżący złożył przedmiotowy wniosek w dniu 24 października 2006 roku. Twierdzenia skarżącego zawarte w skardze, zgodnie z którymi próbował składać wniosek przed 13 października 2006 roku, a ostatecznie złożył go w organie w dniu 16 października 2006 roku, są zdaniem Sądu niewiarygodne. Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż w odwołaniu skarżący w ogóle nie twierdził, iż próbował składać wniosek przed 15 października 2006 roku, wyjaśnił jedynie, iż był w organie 16 października 2006 roku i wtedy złożył wniosek. Skarżący w odwołaniu nie przedstawił jednak żadnych dowodów na potwierdzenie powyższych twierdzeń, a z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych niniejszej sprawy nie wynika aby wniosek skarżącego został złożony do organu 16 października 2006 roku. W aktach tych brak jest również jakichkolwiek dokumentów, które pozwalałyby przyjąć, iż organ pierwszej instancji kilkakrotnie przed dniem 15 października 2006 roku odmawiał przyjęcia od skarżącego przedmiotowego wniosku, uzależniając jego przyjęcie od przedłożenia stosownych zaświadczeń. Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy – jak to już wykazano powyżej – jasno wynika, iż wniosek został złożony 24 października 2006 roku. Złożenie przez skarżącego wniosku w dniu 24 października 2006 roku uzasadniało odrzucenie wniosku, jako wniesionego po upływie terminu określonego w § 6 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów. Zasadnie zatem organ odwoławczy - zaskarżoną decyzją - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odrzuceniu wniosku. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego dotyczących terminu złożenia wniosku zawartych w skardze i odwołaniu Sąd zważył nadto, iż nawet gdyby dać wiarę skarżącemu, że przedmiotowy wniosek złożył w organie w dniu 16 października 2006 roku, to i tak wniosek ten podlegałby odrzuceniu, jako złożony po terminie. Jak słusznie zauważyło bowiem Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – termin określony w § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku, jest terminem prawa materialnego, ponieważ jego uchybienie wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia prawa podmiotowego o charakterze materialnym. W orzecznictwie wskazuje się, że termin prawa materialnego jest terminem, który ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych, a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 roku, sygn. akt II SA 1252/97, Baza Orzeczeń LEX nr 43199). Wskazać należy, że wraz z upływem terminu określonego w § 6 ust. 1 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów osoby zainteresowane uzyskaniem pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 roku utraciły uprawnienie do uzyskania tego świadczenia, bez względu na to czy spełniały przesłanki do jego przyznania, czy też przesłanek tych nie spełniały. Niezłożenie wniosku w terminie do dnia 15 października 2006 roku spowodowało bowiem, że nie powstał administracyjno-prawny stosunek, na podstawie którego właściwy organ byłby obowiązany przyznać wnioskodawcy świadczenie, w razie spełnienia przesłanek określonych w cytowanym wyżej rozporządzeniu. Skoro zatem termin do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 roku ma charakter terminu materialnego, to nie ma do niego zastosowania przepis art. 57 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym - jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni, albowiem przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do terminów procesowych. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę L. R. za bezzasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) ją oddalił. Jedynie na marginesie powyższych rozważań należało w ocenie Sądu wskazać, iż brak było podstaw, aby organy obu instancji badały czy skarżący spełniał przesłanki do uzyskania świadczenia wskazane w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy. W sytuacji bowiem, gdy w toku postępowania administracyjnego zostało ustalone, że skarżący złożył wniosek po terminie, organy obu instancji powinny były ograniczyć zakres rozpatrzenia sprawy wyłącznie do tej kwestii.