II SA/Gd 2792/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Krzysztof Ziółkowski Sędziowie: NSA: Jacek Hyla as. WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant: Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 października 2000r. nr [...] w przedmiocie dokonania oceny stanu technicznego obiektu 1. uchyla zaskarżoną decyzję w całości oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lipca 2000r. nr [...] i zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 2. stwierdza że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą być wykonane w całości. II SA/Gd 2792/00 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 26 lipca 2000r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta na podstawie art.51 ust.1 pkt 2, art.81 ust.1 pkt 2 i 83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz.U.Nr 89, poz.414 ze zm.) nakazał J. i W. M. opracowanie przez osobę posiadającą uprawnienia: - inwentaryzacji wykonanej rozbudowy balkonu w budynku mieszkalnym przy ul. [...] we W., - opinii o stanie technicznym wykonanych robót oraz przedłożenie tych dokumentów w terminie do 31 października 2000r. pod rygorem wszczęcia postępowania mającego na celu nakazanie rozbiórki wykonanej rozbudowy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że w trakcie przeprowadzonych oględzin ustalono, że w istniejącym budynku mieszkalnym przy ul. [...] we W. stanowiącym segment budynku szeregowego miała miejsce rozbudowa istniejącego balkonu polegająca na wykonaniu płyty żelbetonowej co powiększało istniejący balkon o 3,40m x 2,20m, a konstrukcja została oparta na dwóch słupach o przekroju 0,25m x 0,25m. Prace te zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę, a zainteresowani dokonali jedynie zgłoszenia w organie architektoniczno-budowlanym zamiaru wykonania zadaszenia ich wejścia do piwnicy. Zdaniem organu I instancji taki stan faktyczny uprawniał do nałożenia na podstawie art.51 Prawa budowlanego obowiązków określonych w decyzji. Odwołanie od tej decyzji wniosła J. R. podnosząc, iż wykonane na sąsiedniej nieruchomości prace budowlane naruszają prawo budowlane, a w istocie stanowią samowolę budowlaną, w związku z czym kwestionowana decyzja ma na celu obejście prawa i dokonanie legalizacji samowoli budowlanej. Odwołująca podniosła również, iż domagała się zbadania prawidłowości wykonania na sąsiedniej nieruchomości grilla oraz kompostownika. Rozpatrując to odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art.138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art.81 ust.1 pkt 2 w związku z art.83 ust.2 Prawa budowlanego utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że w rozpatrywanym przypadku miała miejsce rozbudowa istniejącego balkonu nad wejściem do piwnicy budynku mieszkalnego przy ul. M. [...], na granicy z nieruchomością sąsiednią. Dlatego też zdaniem organu odwoławczego zasadne było zastosowanie w tej sprawie art.51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła J. R. podnosząc, że zobowiązanie przez organy nadzoru budowlanego J. i W. M. jedynie do oceny stanu technicznego obiektu w istocie zmierza do legalizacji samowoli budowlanej, a zatem naruszenia Prawa budowlanego z 1994r. Skarżąca opisała również swoje stosunki z sąsiadami oraz zwróciła uwagę na pozycję społeczną zobowiązanych oraz wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02.153.1271 z późn. zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270). W myśl art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153 poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Art.51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji pozwalał organom nadzoru budowlanego nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem określając o terminie ich wykonania. Możliwość te ulegała jednak poważnym ograniczeniom. Z jednej strony terminem określonym w art.50 ust.4 Prawa budowlanego, a z drugiej strony tym, że art.51 Prawa budowlanego mógł znajdować zastosowanie jedynie w innych przypadkach niż te określone w art.48 Prawa budowlanego. W związku z tym pierwszym ustaleniem jakiego powinny dokonać organy administracji było stwierdzenie czy w rozpatrywanym przypadku miała miejsce samowola budowlana, czy też nie. Przy ustalania tej okoliczności powinny być wzięte pod uwagę postanowienia art.28 Prawa budowlanego, który stanowił, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z art.29 i 30 Prawa budowlanego. Katalog tych wyjątków ma charakter zamknięty w związku z czym nie może on być w sposób dowolny poszerzany. Wśród przedmiotowych wyłączeń spod obowiązku uzyskania pozwolenia jest między innymi budowa obiektu małej architektury (art.29 ust.1 pkt 4 Prawa budowlanego). Przez obiekt małej architektury art.3 pkt 4 Prawa budowlanego nakazuje uznać niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Zdaniem Sądu obiektu wzniesionego przez J. i W. M. nie można uznać za obiekt małej architektury z uwagi na jego rozmiary i charakter. Konstrukcja tarasu, związana z zewnątrz z budynkiem mieszkalnym stanowi znaczących rozmiarów element, zmieniający wygląd tego budynku, oddziałuje ponadto na wykonywanie prawa własności przez właścicieli sąsiednich budynków. Wzniesiony przez skarżących obiekt nie mieści się również w obrębie żadnej z pozostałych grup obiektów budowlanych, wymienionych w przepisach określających wyłączenie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W związku z tym należy stwierdzić, że budowa przedmiotowego obiektu wymagała pozwolenia na budowę. Art.48 Prawa budowlanego przewiduje wobec obiektów budowlanych wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia obowiązek nakazania przez organy nadzoru budowlanego ich rozbiórki. Stanu tego nie zmienia fakt, że J. i W. M. dokonali zgłoszenia w istocie innego obiektu budowlanego. Nie stanowi to bowiem podstawy do jego legalizacji. Art.51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego mógłby zatem stanowić podstawę orzekania jedynie w tych przypadkach, w których było wydane pozwolenie na budowę, które jednak utraciło swą ważność. Podkreślić należy, że przepisy Prawa budowlanego nie pozwalają organom administracji w razie stwierdzenia samowoli budowlanej na odstąpienie od zastosowania sankcji rozbiórki. Nie mają w tej sytuacji znaczenia argumenty dotyczące przydatności wzniesionego obiektu czy braku wiedzy inwestora o obciążającym go obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Wolą ustawodawcy leżącą u podstaw unormowania art.48 Prawa budowlanego było, by wszelkie przejawy samowoli budowlanej dokonanej po wejściu w życie ustawy spotykały się z reakcją organów administracji w postaci nakazu rozbiórki. Ustawodawca nie dopuścił wyjątków o charakterze społecznym, w którym orzeczenie rozbiórki zależałoby od uznania organu administracji. W związku z tym należy stwierdzić, że w rozpatrywanym przypadku organy nadzoru budowlanego dopuściły się naruszenia postanowień art.51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji powinny dokonać ustaleń w jakim zakresie miała miejsce samowola budowlana, a następnie w oparciu o art.48 Prawa budowlanego podając stosowne rozstrzygnięcie. Uwzględniając zatem wszystkie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a z uwagi na wystąpienie naruszenia prawa materialnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji uchylił w całości. Zgodnie z postanowieniami art.152 z uwagi na uwzględnienie skargi Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Ponieważ art.97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącej na podstawie art.55 ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U.Nr 74, poz.368 z późn. zmianami).