II SA/Gd 28/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wanda Antończyk,, Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz, Protokolant Agnieszka Szczepkowska, po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi H. Ś. i J. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę. Prezydent Miasta po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 22 marca 2004 r., na podstawie art. 104 i 107 k.p.a. w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 120, poz. 1299) odmówił nieodpłatnego przekształcenia w prawo własności prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] stanowiącej działkę nr [...], obszaru 717 m², karta mapy [...], będącej własnością Gminy Miasta, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą KW [...] – na rzecz H. i J. Ś. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż złożony przez H. i J. Ś. wniosek o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności rozpatrzył zgodnie z art. 6 ust. 1 i ust. 1a wyżej wymienionej ustawy uznając, że wnioskodawcy nie należą do żadnej z kategorii wymienionych w tym przepisie użytkowników wieczystych uprawnionych do przekształcenia prawa użytkowania w prawo własności, bowiem prawo do użytkowania wieczystego części nieruchomości oraz prawo do własności części lokalu nr 1 osoby te nabyły w drodze umowy sprzedaży. Dokonując analizy stanu faktycznego organ wskazał, iż w 1965 r. lokal nr 1 przy ul. [...] w S. został sprzedany S. L., natomiast grunt pod lokalem oddano mu w użytkowanie wieczyste w zamian za utracone mienie i pozostawienie majątku na terytorium nie znajdującym się na obecnym obszarze Państwa Polskiego wskutek wojny 1939-1945. W 1967 r. S. L. zbył przedmiotowy lokal wraz z prawem użytkowania gruntu na rzecz W. T., po której nieruchomość tę dziedziczyła T. B. a następnie kolejnym współużytkownikami i współwłaścicielami wieczystymi zostali H. i J. Ś.. Organ zakwestionował twierdzenie wnioskodawców, iż jako obecni użytkownicy wieczyści mogą skorzystać z nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowani wieczystego w prawo własności jako następcy prawni zgodnie z art. 6 ust. 1 i ust. 1a, bowiem w ocenie organu przepis ten dotyczy tylko repatriantów i ich spadkobierców ustawowych. Uzasadnieniem takiego rozumienia przepisu w opinii organu jest treść art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tej nieruchomości (Dz.U. nr 9, poz. 32). Z przepisów tych bowiem wynika, że uprawnienia do zaliczania wartości mienia pozostawionego za granicą w związku z wojną przysługują osobom wskazanym w ustawie i do określonej wartości, której granicą jest wartość pozostawionego mienia. Organ wyjaśnił, że z regulacji tej wynika iż uprawnienia, o których mowa w tych przepisach dotyczą pewnej kategorii osób, a nie posiadanych przez te osoby nieruchomości. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli H. i J. Ś. żądając jej uchylenia oraz stwierdzenia przez organ drugiej instancji, że przysługuje im prawo do bezpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego udziałów częściowych działki nr [...] położonej w S. przy ul. [...], której są współużytkownikami, w prawo własności. Odwołujący się zakwestionowali wykładnię przepisu art. 6 ust. 1 i ust. 1a ustawy dokonaną przez organ pierwszej instancji wskazując, że organ nie powinien ograniczać pojęcia "następca prawny" do repatriantów oraz ich spadkobierców. W ocenie H. i J. Ś. następca prawny to także inny nabywca nieruchomości, a zatem wyraźne wskazanie w księgach wieczystych, kiedy i na kogo przeszły prawa i obowiązki związane z prawem użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości dają podstawę do uznania takiej osoby za uprawnioną do skorzystania z bezpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 listopada 2004 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 2 i ust. 5, art. 2 ust. 2 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (t.j. Dz.U. z 2001 r., nr 120, poz. 1299 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie budzi wątpliwości, że odwołujący się nie są osobami, którym przysługuje prawo nieodpłatnego przekształcenia z uwagi na utracone która na skutek wojny 1939-1945 nieruchomości. Natomiast w kwestii interpretacji art. 6 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy organ wyjaśnił, iż z wykładni gramatycznej tegoż przepisu można wprawdzie wywnioskować, że prawo nieodpłatnego przekształcenia może przysługiwać wszystkim następcom prawnym użytkowników wieczystych spełniających warunki określone w art. 6 ust. 1 ustawy, ale przeczy temu wykładnia systemowa i celowościowa. Organ wyjaśnił, iż możliwość nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zgodnie z art. 6 ust. 1 stanowi wyjątek od zasady przekształcania odpłatnego i nie należy tego przepisu stosować rozszerzająco. Ponadto w ocenie organu wykładnia celowościowa przepisu potwierdza powyższe stanowisko, bowiem celem tej regulacji było udzielenie pewnego rodzaju rekompensaty osobom, które w następstwie szczególnych wydarzeń utraciły swój majątek w czasie wojny. Nie ma zatem żadnego uzasadnienia przyznanie przedmiotowego uprawnienia osobom, które są następcami prawnymi tych osób i żadnych strat nie poniosły. Skargę na powyższą decyzję wnieśli H. i J. Ś. żądając uchylenia decyzji organu pierwszej i drugiej instancji oraz stwierdzenia, że przysługuje im prawo do bezpłatnego przekształcenia prawa użytkowania w prawo własności przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu skarżący ponowili argumentację zawartą w odwołaniu. Wskazali ponadto, odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r., iż przepis art. 6 ust. 1 ustawy nie został uznany za niekonstytucyjny i nadal obowiązuje, zatem organ ma obowiązek jego zastosowania, jeśli strona postępowania spełnia określone w nim przesłanki. W ocenie skarżących spełniają oni ustawowe przesłanki do bezpłatnego przekształcenia prawa użytkowania w prawo własności, bowiem są następcami prawnymi osoby repatriowanej, ponieważ przedmiotową nieruchomość nabyli w drodze umowy sprzedaży. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). W przedmiotowej sprawie skarga jest niezasadna. Przepis art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (t.j. Dz.U. z 2001, nr 120, poz.1299 ze zm.) określa zasady przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym będącym dotychczasowymi użytkownikami wieczystymi w prawo własności. Przepisy ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi które złożyły wniosek, o którym mowa w art. 2, do dnia 31 grudnia 2000 r. Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (t.j. Dz.U. z 2001, nr 120, poz.1299 ze zm.) przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności następuje nieodpłatnie na rzecz użytkowników wieczystych oraz ich następców prawnych, którym nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste w związku z utratą mienia wskutek wojny 1939-1945 r. i którzy pozostawili majątek na terytorium nie znajdującym się na obecnym obszarze Państwa Polskiego. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przysługuje osobom represjonowanym, które pozostawiły w wyniku działań wojennych swoje mienie poza granicami Państwa Polskiego oraz ich następcom prawnym. W niniejszej sprawie wniosek o przekształcenie w prawo własności prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] będącej własnością Gminy Miasta złożyli H. i J. Ś.. Jak wynika z akt sprawy użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomość od roku 1965 r. do 1967 r. był S. L., który stracił pozostawione za granicami Państwa Polskiego mienie w wyniku działań wojennych w latach 1393 -1945. W 1967 r. nieruchomość ta został zbyta w drodze umowy sprzedaży W. T.. Kolejnym właścicielem lokalu oraz użytkownikiem wieczystym gruntu została T. B.. Natomiast obecnie właścicielami niniejszej nieruchomości oraz użytkownikami wieczystymi są H. i J. Ś.. W ocenie skarżących są oni następcami prawnymi S. L. i w związku z tym przysługuje im prawo bezpłatnego przekształcenia prawa użytkowania w prawo własności nieruchomości. Twierdzenie takie jednakże uznać należy za bezzasadne, bowiem nabywca prawa użytkowania wieczystego nie jest następcą prawnym zbywcy, lecz tylko nowym dysponentem będącego przedmiotem sprzedaży prawa (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2001 r., I SA 741/00, LEX nr 54440). Następcą prawnym osoby repatriowanej może być jedynie jej spadkobierca ustawowy. Za takim rozumieniem pojęcia "następca prawny" przemawia wykładnia systemowa i celowościowa przepisu w oparciu o omawianą normę prawną, jak i inne akty prawne. Sąd podziela pogląd zawarty w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2001 r., w którym wskazano, iż za powyższym rozumieniem przepisu art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy przemawia unormowanie zawarte w przepisach art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 115, poz. 741 ze zm.) i przepisach dotyczących warunków rekompensaty za mienie pozostawione za granicami Państwa Polskiego (por. ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. - Realizacja prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. nr 169, poz. 1418). Z przepisów tych, a w szczególności z art. 212 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jednoznacznie wynika, że uprawnienie do zaliczania wartości mienia pozostawionego za granicą w związku z wojną przysługuje osobom wskazanym w ustawie do wysokości, której granica jest wartość pozostawionego mienia. Zatem uprawnienia, o których mowa w tych przepisach i w niniejszej sprawie dotyczą pewnej kategorii osób, a nie posiadanych przez te osoby nieruchomości. Mając zatem na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) oddalił skargę.