II SA/Gd 283/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia NSA Barbara Skrzycka – Pilch (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2008 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie opłaty związanej ze wzrostem wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 5 września 2007 r., nr [...], 2. określa, że wymienione w punkcie pierwszym wyroku decyzje nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. B. kwotę 132 (sto trzydzieści dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wójt Gminy decyzją z dnia 5 września 2007 r., na podstawie art. 36 ust 4 i art. 37 ust 3, 4 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), po rozpatrzeniu z urzędu sprawy o ustalenie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą nr IX/77/2003 Rady Gminy Luzino z dnia 15 października 2003 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentów wsi Luzino - działka nr 1199/14 część (Dz. Urz. Woj. Pom. Nr 50, poz. 1005 z dnia 24.04.2004 r.) ustalił opłatę w wysokości 3.300 zł. dla A. B. w związku ze zbyciem niezabudowanej nieruchomości położonej we wsi L. , gmina L. , stanowiącej działkę nr [...], której wartość wzrosła w wyniku uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego Gminy. Organ ustalił także, że przedmiotową kwotę należy wpłacić po upływie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że nieruchomość rolna stanowiąca własność A. B., położona we wsi L., przeznaczona została w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z możliwością sytuowania usług nieuciążliwych. Przedmiotowa działka nr [...] powstała w wyniku podziału nieruchomości objętej opisanym wyżej planem zagospodarowania. Działka ta została następnie zbyta przez właścicielkę umową sprzedaży z dnia 15.06.2007 r. na rzecz A. i A. małżonków K. Zmiana przeznaczenia z celów rolnych na cele mieszkaniowe nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego spowodowała, że wartość zbywanej nieruchomości wzrosła o kwotę 11.000,00 zł., co potwierdza operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego z dnia 29 lipca 2007 roku, sporządzony na zlecenie Urzędu Gminy, przedłożony stronie w toku postępowania. Wójt powołując się na przepis art. 36 cyt. wyżej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wskazał, że w wyniku wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem planu oraz zbycia nieruchomości w okresie krótszym niż 5 lat od dnia (9.05.2004 r.) w którym plan dotyczący przedmiotowej nieruchomości stał się obowiązujący, uzasadnione było naliczenie opłaty z tego tytułu. A. B. wniosła odwołanie od tej decyzji wywodząc, że naruszono prawo materialne, a w szczególności art. 36 ust 4 i art. 37 ust 3, 4 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Podkreśliła również, że organ naruszył przepis art. 7, 8 i 9 k.p.a. Odwołująca się wskazała, że nie została zapoznana z aktami, a zatem nieuprawnione jest twierdzenie, iż został jej przedstawiony operat szacunkowy. A. B. opisała, iż kilkakrotnie stawiała się w Urzędzie Gminy w celu zapoznania się z aktami, ale każdorazowo odmawiano jej z uwagi na brak osoby upoważnionej. Nie uwzględniając powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 lutego 2008 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 7, 8, 9 i 110 k.p.a. oraz w związku z art. 36 ust 4, art. 37 ust 1, 3, 4 i 11 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) oraz w związku z art. 150 ust 1 pkt1, ust 2 i ust 5, art. 151 ust 1 oraz art. 152, art. 153 ust 1 i art. 154 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygniecie podzielając w całości zawartą w jego uzasadnieniu argumentację faktyczną i prawną. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił między innymi, że niezasadne są zarzuty odwołania dotyczące niemożliwości zapoznania się przez stronę z aktami sprawy, albowiem stanowczo zaprzeczył temu organ I instancji. SKO wskazało także, że strona miała na zapoznanie się z aktami miesiąc czasu, a więc nawet gdyby dwukrotnie odmówiono jej możliwości przejrzenia akt z uwagi na nieobecność pracownika, to powinna była zapoznać się z nimi w innym terminie. Organ odwoławczy wskazał również, iż w chwili, gdy strona została zawiadomiona o wszczęciu postępowania i o możliwości zapoznania się z aktami sprawy istniał już kompletny materiał dowodowy. W skardze do sądu A. B. ponowiła zarzuty odwołania. Podkreśliła, iż w toku postępowania nie doręczono jej operatu szacunkowego, będącego podstawą naliczenia renty planistycznej. Nie doręczano jej także innych pism organu, przez co uniemożliwiono jej czynny udział w sprawie. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie wskazując, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium w sposób szczegółowy wyjaśniło przesłanki rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Skargę należało uznać za uzasadnioną w całości, a jej zarzuty za słuszne w części dotyczącej naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie wskazać należy, że zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie renty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego doręczono stronie skarżącej w dniu 10 sierpnia 2007 r. Tymczasem znajdujący się w aktach sprawy operat szacunkowy wartości przedmiotowej nieruchomości sporządzony został w dniu 29 lipca 2008 r., a więc przed wszczęciem przedmiotowego postępowania. Również sam organ administracji wskazał, iż w dniu zawiadomienia A. B. o wszczęciu postępowania "istniał już kompletny materiał dowodowy". Stosownie do art. 61 § 1 Kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a na organie administracji ciąży obowiązek zawiadomienia wszystkich osób będących stronami w sprawie o jego wszczęciu z urzędu (art. 61 § 4 Kpa). Z chwilą wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu na organie administracji ciąży również obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdej fazie tego postępowania w taki sposób, aby strona mogła uczestniczyć zarówno w zbieraniu materiału dowodowego jak i mieć możliwość zapoznania się z zebranymi dowodami. Szczególne znaczenie ma tutaj art. 10 § 1 Kpa, który nakłada na organy administracji obowiązek umożliwienia każdej stronie, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odstępstwo od tej zasady możliwe jest tylko w szczególnych przypadkach, które w niniejszej sprawie nie występowały (por. art. 10 § 2 Kpa). Wszczęcie postępowania zobowiązuje również organ do wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem sprawy. Organy czuwają nad tym by strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (por. art. 9 Kpa). Wyrażona w art. 7 Kpa zasada kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu oraz zasada prawdy obiektywnej zobowiązuje organy do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy zarówno przy uwzględnieniu interesu społecznego jak i słusznego interesu obywateli. W świetle przytoczonych wyżej przepisów postępowania administracyjnego oczywiste jest, że dopiero wszczęcie postępowania umożliwia przeprowadzenie i zbieranie dowodów. Nie jest zatem dopuszczalne prowadzenie postępowania dowodowego przed wszczęciem postępowania z urzędu. Wskazać w tym miejscu należy, że od czasu doręczenia stronie skarżącej w/w zawiadomienia o wszczęciu postępowania (10 sierpnia 2007 r.) do dnia wydania decyzji w pierwszej instancji (5 września 2007 r.) organ I instancji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego. Z akt sprawy wynika, że operat szacunkowy został sporządzony na dzień 29 lipca 2007 r., a więc przed wszczęciem postępowania w sprawie. Zatem w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe było prowadzone przed wszczęciem postępowania z urzędu. Nadto organ przesyłając A. B. zawiadomienie o wszczęciu nie poinformował jej nawet o istnieniu operatu szacunkowego. Tym samym nie mógł być on uznany za pełnowartościowy dowód w sprawie. Naruszenie opisanych wyżej zasad ogólnych Kpa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowiło samodzielną i wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, iż uchylone decyzje nie mogą być wykonywane.