II SA/Gd 284/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 marca 2013 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej postanawia odmówić przyznania B. D. prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. B. D. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe wraz z żoną. Małżonkowie utrzymują się z renty wnioskodawcy w wysokości 1148,18 zł miesięcznie netto i emerytury jego żony w kwocie 1753 zł miesięcznie netto. Z wniosku wynika nadto, że wnioskodawca posiada majątek w postaci domu o powierzchni 150 m2 oraz samochodu [...] rocznik 1998. Uzasadniając wniosek, skarżący podała, że jest rencistą II grupy z zakazem pracy. Sporą część wydatków małżonkowie przeznaczają na leki i rehabilitację. Do wniosku załączono dokumenty, potwierdzające wysokość uzyskiwanych świadczeń emerytalno-rentowych oraz wydruk płatności – prawdopodobnie - za wodę (bez opisu wnioskodawcy). Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 t. j. ze zm., powoływaną dalej jako P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 tejże ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie referendarza w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej skarżącego i członków jego rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwano go do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – w szczególności - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę osobistych rachunków bankowych lub lokat z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania, a także oświadczenia, czy ktoś jeszcze zamieszkuje razem z wnioskodawcą i jego żoną, skąd skarżący miał środki na prowadzenie robót budowlanych, jaki był koszt zakupu materiałów i robocizny, czy ktokolwiek udziela wnioskodawcy pomocy finansowej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał do sądu pismo, w którym podał, że zamieszkuje z nim również córka z mężem i dzieckiem. Środki na przeprowadzenie robót budowlanych pochodziły ze sprzedaży mieszkania, przy remoncie wnioskodawcy pomagała rodzina i koledzy, nie otrzymuje od nikogo żadnej pomocy finansowej. Do pisma dołączono dokumenty potwierdzające wydatkowanie środków na rehabilitację (wrzesień 2012 r. – 546,50 zł), decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości (837 zł rocznie), wydruk z wpłat na rachunek (bez opisu na czyj rachunek i z jakiego tytułu), kserokopię rachunków za wodę i ścieki (za styczeń 2013 – 339,04 zł, za okres od 21.05 do 7.06.2013 – 915,53 zł), kserokopię VAT za zakup drzwi – na kwotę 1899 zł, kserokopię rachunków za gaz – za kwiecień 2013 r. – 83,81 zł, 36,45 zł oraz 299,65 zł (rachunki wystawione są na wnioskodawcę, jednak każdy wskazuje inny kod klienta). Wnioskodawca nie ustosunkował się do żądania przedłożenia wyciągów z kont bankowych zarówno swoich jak żony, pomijając je milczeniem. Nie udokumentowano szczegółowo, wbrew zobowiązaniu, źródła i wysokości kwot wydatkowanych na remont domu. Ponadto, wskazując że w gospodarstwie domowym pozostaje także córka z mężem wnioskodawca nie określił, jakie dochody oni osiągają i w jakim stopniu partycypują w kosztach utrzymania domu. Oceniając zatem nadesłane przez wnioskodawcę dokumenty źródłowe w kontekście oświadczenia złożonego w treści urzędowego formularza PPF zauważyć należy, że przedstawione przez niego okoliczności dotyczące jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i zarobkowej nie są w pełni wiarygodne. Dopiero na wezwanie referendarza wnioskodawca przedstawił w pełni swój stan rodzinny, podając że razem z nim zamieszkuje jego córka z zięciem i wnukiem. Niezależnie od tego, nie wykonał on w pełni zobowiązania referendarza sądowego. Przedłożył dokumenty i oświadczenia w sposób wybiórczy, uchylając się w szczególności od przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych i lokat bankowych. Przy czym, wnioskodawca nie napisał, że takowych nie posiada. Wskazuje to na chęć uchylenia się od zaprezentowania posiadanych oszczędności, tym bardziej w sytuacji, gdy z oświadczenia wynika, że wnioskodawca posiada lub posiadał środki, pochodzące ze sprzedaży lokalu mieszkalnego, które zresztą przeznaczył na sfinansowanie robót budowlanych. Ponadto, przedkładając kserokopie ponoszonych opłat za media, wnioskodawca nie określił, w jakiej wysokości – skoro prowadzi gospodarstwo domowe ze swoją córką – opłaty te ponosi ona (jej rodzina). Niektóre z nadesłanych dokumentów nie są opisane, jak np.: wydruk z "księgowania wpłat z paczek na rachunki", trudno w takiej sytuacji domniemywać co takie dokumenty maja obrazować. Te zaniechania wnioskodawcy prowadzą więc do wniosku, że jego oświadczenie co do okoliczności, stanowiących podstawę zwolnienia z kosztów, nie jest w pełni wiarygodne. Wskazują też, że w sposób wybiórczy przedstawia on swoją sytuację zarobkową i majątkową w taki sposób, aby zobrazować okoliczności dla siebie najkorzystniejsze z punktu widzenia przesłanek prawa pomocy. Niezależnie od tego jednak wskazać należy – w oparciu o uzyskane na tym etapie dane od wnioskodawcy – że dochody jego i żony kształtują się na poziomie około 3000 zł miesięcznie netto i mają charakter stałych wpływów. Pozwala to przypuszczać, że wnioskodawca powinien uwzględnić możliwość poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, czyniąc oszczędności choćby z bieżących dochodów, bądź też zabezpieczając odpowiednią sumę z kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania. Przypomnieć w tym miejscu należy, że to rzeczą wnioskodawcy, starającego się o uzyskanie prawa pomocy jest wykazanie, że spełnia ustawowe przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest przyznanie prawa pomocy. Jak bowiem wskazano powyżej, jest to instytucja wyjątkowa, przewidziana dla osób, które są ubogie, w szczególności – na skutek wydarzeń losowych – pozbawione majątku i dochodów. Przedłożone dokumenty wskazują zaś, że wnioskodawca, posiadając dochody w stałej wysokości oraz majątek w postaci nieruchomości o powierzchni 150 m2, nie należy do takiej grupy osób. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.