II SA/Gd 2840/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Asesor WSA Krzysztof Retyk (spr.) Protokolant Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lipca 2001 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. S. S. zwrócił się w dniu 23 maja 2001 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na uregulowanie zadłużenia za usługi telekomunikacyjne, a następnie pismem z dnia 5 czerwca 2001 r. na zakup aparatu telefonicznego. Organ I instancji, zgodnie z wymogami art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414), poprzedził wydanie decyzji przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego, w wyniku którego ustalono, że wnioskujący jest osobą niepełnosprawną mieszkającą samotnie i prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe. Wnioskujący posiada zadłużenie za usługi telekomunikacyjne. Ustalano również, iż dochód wnioskodawcy przekroczył kryterium gwarantowane dla osoby samotnej gospodarującej, to znaczy 401 zł za miesiąc maj 2001 r. i 447 zł za miesiąc czerwiec 2001 r., przy dochodzie własnym w wysokości 695,02 zł z tytułu renty netto wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz dodatku mieszkaniowego w kwocie 126, 16 zł. Decyzją z dnia 21 czerwca 2001 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, na podstawie art. 2 ust. 4, art. 5, art. 31a w związku z art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, odmówił przyznania S. S. zasiłku celowego, zasiłku celowego zwrotnego oraz zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na uregulowanie zadłużenia za usługi telekomunikacyjne oraz zakupu aparatu telefonicznego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dochód wnioskodawcy przekracza dochód gwarantowany ustawą (art. 4 ust. 1), to znaczy 401 zł za miesiąc maj 2001 r. i 447 zł za miesiąc czerwiec 2001 r. przy dochodzie własnym w wysokości 695,02 zł z tytułu renty netto wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Organ wywiódł, iż z art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej wynika, że uregulowanie zadłużenia za usługi telekomunikacyjne nie mieści się w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Tym samym wnioskujący nie spełnia warunków do udzielenia pomocy w formie bezzwrotnego zasiłku celowego. Zdaniem organu, z uwagi na małe środki finansowe na zadania własne nie mógł również przyznać pomocy społecznej w formie zasiłku celowego zwrotnego oraz zasiłku celowego specjalnego. Decyzją z dnia 24 lipca 2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania S. S. od powyższej decyzji utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w sprawie odmowy udzielenia zasiłku celowego bezzwrotnego oraz zasiłku celowego zwrotnego oraz specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego na uregulowanie zadłużenia za usługi telekomunikacyjne oraz uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w sprawie odmowy udzielenia zasiłku celowego bezzwrotnego oraz zasiłku celowego zwrotnego oraz specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego na zakup aparatu telefonicznego. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że odwołujący, będąc osobą niepełnosprawną spełnia kryterium określone w art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej lecz nie spełnia kryterium dochodowego określonego, w art. 4 cytowanej ustawy, ponieważ dochód wnioskodawcy przekroczył kryterium gwarantowane dla osoby samotnej gospodarującej, to znaczy 401 zł za miesiąc maj 2001 r. i 447 zł za miesiąc czerwiec 2001 r. przy dochodzie własnym w wysokości 695,02 zł z tytułu renty netto. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Zdaniem organu II instancji uregulowanie zaległych opłat za usługi telefoniczne oraz zakup aparatu telefonicznego nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej. Stąd odmowa udzielenia pomocy celowej w każdej z możliwych form jest zasadna. Zdaniem organu II instancji, odmowa zasiłku celowego w formie bezzwrotnej umotywowana jest nadto niespełnieniem kryterium dochodowego. Jednakże, zdaniem organu, pozostaje do wyjaśnienia szereg okoliczności związanych z podaniem o pomoc celową na zakup aparatu telefonicznego i dlatego uchylono w tej części decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył S. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżący polemizował z ustawą o pomocy społecznej oraz z systemem prawnym obowiązującym w Polsce. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Skarga jest nie zasadna. Celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 2 ust. 1 cyt. ustawy). Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Sytuacja materialna osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, ustalana jest i oceniana pod względem uprawnień wypływających z tej ustawy. Pierwszą i zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków dochodowych określonych w art. 4 ust. 1 ustawy, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 1-11 ustawy. Organy prawidłowo ustaliły, że skarżący spełnia wymóg określony w art. 3 pkt 6 ustawy ponieważ jest osobą niepełnosprawną zaś nie spełnia wymogu dochodowego z uwagi na to, iż jego dochód przekroczył kryterium gwarantowane dla osoby samotnej gospodarującej, to znaczy 401 zł za miesiąc maj 2001 r. i 447 zł za miesiąc czerwiec 2001 r. przy dochodzie własnym w wysokości 695,02 zł z tytułu renty netto. W przypadku gdy wnioskodawca nie spełnia warunku dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może być przyznana pomoc pieniężna lub pomoc w naturze, pod warunkiem zwrotu części lub całości wydatków. Artykuł 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Z brzmienia tego przepisu wynika, że decyzja podejmowana w tej kwestii przez organ administracji ma charakter uznaniowy i zależy od tak zwanego uznania administracyjnego. Nie znaczy to jednak, że organ administracji może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1 k.p.a., jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 2 ustawy. Artykuł 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W przedmiotowej sprawie organ administracji publicznej zgodnie z przedstawionymi wyżej wymogami, dokonał prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz jego prawidłowej oceny. W wyniku wywiadu środowiskowego zostało ustalone, że skarżący jest osobą niepełnosprawną mieszkającą samotnie i prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe. Wnioskujący posiada zadłużenie za usługi telekomunikacyjne i nie posiada aparatu telefonicznego. Ustalano również, iż dochód wnioskodawcy przekroczył kryterium gwarantowane dla osoby samotnej gospodarującej to znaczy 401 zł za miesiąc maj 2001 r. i 447 zł za miesiąc czerwiec 2001 r. przy dochodzie własnym w wysokości 695,02 zł z tytułu renty netto wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz dodatku mieszkaniowego w kwocie 126, 16 zł. Zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zdaniem Sądu konieczność spłaty zadłużenia z tytułu usług telekomunikacyjnych nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej. Sąd zwraca uwagę, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą również okoliczności "przypadku szczególnie uzasadnionego" z art. 31 a ustawy, który nakłada na organ pomocy społecznej obowiązek rozważenia sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc. Celem omawianego przepisu jest stworzenie możliwości przyznania żądanego zasiłku celowego specjalnego właśnie w sytuacjach, gdy uzyskiwany dochód przekracza kryterium dochodowe ustalone w art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy. W świetle uzasadnienia zaskarżonej decyzji i zebranego materiału dowodowego w sprawie, odmowa przyznania pomocy w formie zasiłku celowego bezzwrotnego oraz zwrotnego a także specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego na uregulowanie zadłużenia mieści się w prawnie dopuszczalnych granicach uznania administracyjnego. Sąd podziela stanowisko organu II instancji, iż organ I instancji nie wyjaśnił zgodnie z art. 7 k.p.a. wszystkich okoliczności dotyczących zakupu aparatu telefonicznego pod kątem jego niezbędności dla potrzeb bytowych skarżącego. Sąd uznał, że stwierdzenie organu II instancji, że zakup aparatu telefonicznego nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej pomimo uchylenia w tym zakresie decyzji jest co prawda naruszeniem art. 107 k.p.a., jednakże nie mającym wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.