II SA/Gd 2878/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Barbara Kroczak po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 6 sierpnia 2001 r., Nr [...] w przedmiocie uprawnień wdowy po kombatancie uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 23 stycznia 2001 r. Nr [...] i zasądza od organu administracji na rzecz skarżącej K. S. 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 23 stycznia 2001 r. na podstawie art. 20 ust. 3 art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z póź. zm.) pozbawił K. S. dotychczas posiadanych uprawnień wdowy po kombatancie, przyznanych jej wyłącznie z tytułu udziału męża B. S. w walkach o utrwalanie władzy ludowej. Organ administracji ustalił, że B. S., w oparciu o zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w S. z dnia 27 sierpnia 1986 r. przysługiwały uprawnienia kombatanckie z tego tytułu, że jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej od dnia 19 stycznia 1945 r. do dnia 24 października 1946 r. brał udział w walkach ze zbrojnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej. B. S. zmarł w dniu 18 kwietnia 1972 r. i przysługujące mu uprawnienia przyznano żonie K. S.. Organ administracji wskazał, że art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy zobowiązuje do pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Stosownie do tego przepisu uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierz z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. W ocenie organu administracji służba w organach Milicji Obywatelskiej nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu przepisów ustawy. Uprawnienia wdów po kombatantach mają charakter pochodny, a zatem zależą od uprawnień osób pierwotnie uprawnionych do uzyskania przywilejów określonych w ustawie. W przedstawionym wyżej stanie prawnym istniały podstawy do pozbawienia B. S. dotychczas posiadanych uprawnień, a w konsekwencji do weryfikacji uprawnień wdowy po kombatancie. Z tych też przyczyn organ administracji pozbawił K. S. określonych wyżej uprawnień. K. S. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzuciła, że jej mąż B. był zasłużonym obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż brał czynny udział w walce z najeźdźcą hitlerowskim w latach 1939-1945. Za udział w tej wojnie otrzymał między innymi Odznakę Grunwaldzką oraz dyplom z okazji przyznania mu "Medalu Zwycięstwa i Wolności". Odwołująca się wskazała, że skoro mężowi przysługiwały uprawnienia kombatanckie również z innego tytułu określonego w ustawie, to brak było podstaw do pozbawienia jej uprawnień kombatanckich. Nie uwzględniając tego wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu 6 sierpnia 2001 r. utrzymał w mocy własną decyzję o pozbawieniu K. S. uprawnień wdowy po kombatancie, podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano dodatkowo, że zarzut udziału męża skarżącej w wojnie obronnej 1939 r. nie został poparty żadnymi dowodami. Skoro zatem B. S. nabył uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu udziału w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, to na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy istniały przesłanki do pozbawienia go tych uprawnień. K. S. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wywodziła, że nie został rozpatrzony jej zarzut wskazujący, że jej mężowi przysługiwały również uprawnienia kombatanckie z innych tytułów określonych w ustawie. Skarżąca kwestionowała również dopuszczalność weryfikacji uprawnień wdowy po kombatancie. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z odwołaniem się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał dodatkowo, że zarzuty podniesione w skardze nie mają wpływu na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną w części dotyczącej zarzutów niewyjaśnieni wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było zagadnienie dotyczące pozbawienia męża skarżącej dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich, które przyznane zostały mu bezspornie wyłącznie z tego tytułu, że jako funkcjonariusz MO brał udział w walkach z tzw. reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej. W toku postępowania administracyjnego, a w szczególności po zawiadomieniu K. S. o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła ona zarzut, że jej mężowi B. przysługiwały również uprawnienia kombatanckie z innych tytułów określonych w ustawie, a w szczególności z tytułu udziału w wojnie obronnej w latach 1939-1945 r. Okoliczność ta, potwierdzona załączonymi do akt dokumentami, miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem wskazanie przez skarżącą, że przysługiwały jej mężowi uprawnienia kombatanckie z innego tytułu przewidzianego w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z póź. zm.) nie dawałoby podstaw do pozbawienia go dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich. Wskazać w tym miejscu należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z póź. zm.), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich (por. uchwała NSA z dnia 4 marca 2002 r., sygn. akt OPS 13/01, ONSA 2002/4/132). W świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa obowiązkiem organu administracji było wezwanie skarżącej do złożenia udokumentowanego wniosku wskazującego, że jej mężowi przysługiwałyby uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w wojnie obronnej w latach 1939-1945. Wskazać w tym miejscu należy, że nieudokumentowany zarzut takiego udziału, który dodatkowo nie zostałby potwierdzony w postępowaniu przed organem administracji, nie daje podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich z innego tytułu, a w konsekwencji uznania zarzutów odwołania. Zarzut skarżącej dotyczący tego, iż jej mężowi przysługiwały uprawnienia kombatanckie był wyłącznie konsekwencją wszczęcia dopiero w 2001 r. postępowania weryfikacyjnego, a zatem dopiero w tym postępowaniu mogła ona podnieść opisany wyżej zarzut. W dalszym postępowaniu w tej sprawie obowiązkiem organu, wynikającym z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. będzie ustalenie czy mąż skarżącej faktycznie brał udział w wojnie obronnej 1939 r. oraz przysługiwałyby mu uprawnienia kombatanckie z innych tytułów określonych w ustawie. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżone decyzje orzekając o zwrocie kosztów postępowania na podstawie art. 200 cyt. wyżej ustawy p.s.a.