II SA/Gd 289/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędzia WSA Wanda Antończyk Protokolant Agnieszka Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 19 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 maja 2001 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie decyzją z dnia 11 kwietnia 2001 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącemu M. N. zasiłku okresowego stwierdzając, że nie ma środków na tego rodzaju pomoc. W odwołaniu od tej decyzji, wniesionym łącznie z odwołaniami od dwóch innych decyzji z tego samego dnia o odmowie przyznania zasiłku okresowego, skarżący zarzucił, że nie rozpoznano wnikliwie jego sytuacji materialnej. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 maja 2001 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie organ odwoławczy wskazał na art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, który stanowi, że potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej i stwierdził, że wykazane przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie możliwości okazały się niewystarczające do przyjścia skarżącemu z pomocą. Powołano się przy tym na dokument z dnia 2 kwietnia 2001 r. przedstawiający sytuację finansową Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. W skardze od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 maja 2001 r. nr [...], wniesionej łącznie ze skargami na dwie inne decyzje tego organu, skarżący zarzucił, że organ odwoławczy nie odniósł się do jego zarzutów podnoszonych w kolejnych odwołaniach naruszenia art. 2, art. 67 ust. 2 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Twierdził też, że w sytuacji, kiedy nie ma żadnych dochodów, odmowa przyznania zasiłku okresowego z powodu braku środków jest sprzeczna z prawem. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie do art. 2 ust. 4, obowiązującej w chwili orzekania przez organ administracyjny, ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64 z 1998 r., poz. 414 ze zm.) potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Z przepisu tego wynika, iż organ administracyjny właściwy do przyznania pomocy społecznej, może odmówić pomocy z uwagi na brak możliwości. Zatem, organy administracji mogły odmówić przyznania świadczenia z powodu braku środków finansowych. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, dotyczących naruszenia Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej wskazać należy, iż Trybunał Konstytucyjny rozpoznając skargę konstytucyjną, dotyczącą art. 31 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a więc przepisu stanowiącego podstawę przyznania zasiłku okresowego, uznał, iż przepis ten jest zgodny z art. 67 ust. 2 Konstytucji (wyrok z dnia 20 listopada 2001 r. w sprawie SK 15/01 opublikowany w OTK nr 8 z 2001 r., poz. 252). W uzasadnieniu Trybunał stwierdził, iż "pomoc społeczna jest ostatnim ogniwem w systemie zabezpieczenia społecznego i ma charakter uzupełniający". Wielokrotnie też wskazał na zależność form pomocy społecznej od możliwości finansowych państwa, wskazując, iż "w obecnym stanie rzeczy finanse państwa nie udźwignęłyby (...) ciężaru" wynikającego z przyjęcia roszczeniowego charakteru prawa do pomocy społecznej. Trybunał zauważył przy tym, iż na gruncie ustawy o pomocy społecznej wyróżnić można świadczenia, które musza być udzielone, które powinny być udzielone oraz takie, które mogą zostać udzielone. W związku z tym ostatnim stwierdzeniem Trybunału Konstytucyjnego wskazać należy, że zasiłek okresowy nie był jedyną formą pomocy, której skarżący mógł się domagać od gminy. Zgodnie bowiem z art. 13 ustawy o pomocy społecznej gmina udzielała schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania osobie tego pozbawionej. Udzielenie schronienia następuje przez przyznanie tymczasowego miejsca noclegowego w noclegowniach, domach dla bezdomnych i innych miejscach (art. 14), przyznanie niezbędnego ubrania następuje przez dostarczenie osobie potrzebującej bielizny, odzieży i obuwia odpowiednich do jej indywidualnych właściwości oraz pory roku (art. 15), a pomoc w udzieleniu posiłku przybiera postać jednego gorącego posiłku dziennie (art. 16). Jak widać pomoc wymieniona wart. 13 ustawy o pomocy społecznej ma charakter świadczeń rzeczowych i zaspokaja podstawowe potrzeby bytowe człowieka. Ważną cechą tych świadczeń jest ich obowiązkowy charakter - przepis art. 13 ustawy o pomocy społecznej stanowił, iż gmina powinna udzielić wymienionych w nim świadczeń. Natomiast przyznanie zasiłku okresowego jest świadczeniem fakultatywnym. W stosownym przepisie ustawy o pomocy społecznej (art. 31 ust. 1) mówiło się bowiem, iż zasiłek okresowy może być przyznany. Zatem, jeżeli skarżący nie miał zaspokojonych podstawowych potrzeb bytowych takich jak odpowiednie do pory roku i jego indywidualnych właściwości ubranie oraz jeden gorący posiłek dziennie, to winien był o tego rodzaju pomoc zwrócić się do gminy, która nie mogła odmówić pomocy poprzez przyznanie odpowiednich świadczeń rzeczowych. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga skarżącego jest niezasadna i dlatego na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił ją. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.