II SA/Gd 289/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 12 maja 2011 r. sprawy ze skargi Klubu Wodnego "A" w G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 grudnia 2000 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. A w G. wniosło skargę do Sądu administracyjnego w sprawie, w której stan faktyczny przedstawia się następująco. Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 13 października 2000 r., powołując się na art. 48 Prawa budowlanego, nakazał skarżącemu rozebrać ogrodzenie, położonej w W. działki nr [...], od strony ul. B. W uzasadnieniu tej decyzji podano: Skarżący przed przystąpieniem do robót budowlanych nie zgłosił właściwemu organowi zamiaru wykonania ogrodzenia, a zatem dopuścił się samowoli budowlanej. Ogrodzenie ma długość 43,7 m i zostało wykonane 8 sierpnia 2000 r. z ocynkowanej siatki zawieszonej na stalowych słupkach rozstawionych co 3 m. Ponadto w uzasadnieniu decyzji zawarto stwierdzenie o treści: W związku z tym, że ogrodzenie powstało bez wymaganego pozwolenia na budowę należało orzec o jego rozbiórce na podstawie art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Wydanie decyzji poprzedziło postępowanie, w którym m.in. w dniu 2 października 2000 r. wysłuchano W. M. - Komandora skarżącego A oraz w dniu 12 października 2000 r. z jego udziałem przeprowadzono oględziny miejsca wykonania robót budowlanych. Skarżący A, za który działał W. M., wniósł od decyzji z 13 października 2000 r. odwołanie, w którym podniesiono, że decyzja jest niesłuszna i nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Stwierdzono, że na wykonanie ogrodzenia, takiego jakie zostało wykonane, nie jest wymagane pozwolenie na budowę. Wyjaśniono, że wysokość ogrodzenia nie przekracza 2,20 m oraz że słupki, na których zamocowano siatkę, są jedynie wkopane w ziemię. Zdaniem odwołującego się nie odpowiada to pojęciu obiektu budowlanego. Zaznaczono, że ogrodzenie stanowi jedynie zabezpieczenie mienia A i jego członków przed kradzieżą oraz terenu A przed wejściem nieuprawnionych osób. W dniu 31 października 2000 r. Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał postanowienie, którym na mocy art. 113 k.p.a. sprostował z urzędu swoją decyzję z 13 października 2000 r. w ten sposób, że w uzasadnianiu decyzji zdanie "w związku z tym, że ogrodzenie powstało bez wymaganego pozwolenia na budowę ..." zastąpiono zdaniem "w związku z tym, że ogrodzenie powstało bez wymaganego zgłoszenia ...." Od postanowienia z 31 października 2000 r. skarżący wniósł zażalenie, w którym zarzucił, że sprostowany w decyzji z 13 października 2000 r. błąd nie był oczywistą omyłką. Podniósł, że w toku całego postępowania była mowa o braku pozwolenia na budowę, zatem zmiana dokonana na skutek odwołania jest dopasowaniem decyzji do wniesionego odwołania w celu pozbawienia odwołującego się argumentów. Rozpoznając odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzją z 14 grudnia 2000 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 12 października 2000 r. stwierdzono, że na działce nr [...] w sierpniu 2000 r. zostało wybudowane przez skarżący A ogrodzenie od strony miejsca publicznego, mianowicie drogi gminnej – ul. B. Dalej podniesiono, że zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych wymaga przed przystąpieniem do wykonywania robót budowlanych zgłoszenia właściwemu organowi. Takiego zgłoszenia, jak wskazano, skarżący nie dokonał. Następnie wskazano na art. 48 Prawa budowlanego, podnosząc, że zobowiązuje on do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź pomimo wniesienia przez właściwy organ sprzeciwu. W tych okolicznościach wydanie nakazu rozbiórki ogrodzenia uznano za zgodne z prawem. Odnosząc się do odwołania skarżącego podniesiono, że samowolą budowlaną jest zarówno wykonywanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, jak i bez wymaganego zgłoszenia właściwemu organowi. Ponadto wyjaśniono, że ogrodzenie jest urządzeniem budowlanym, gdy jest związane z legalnie wybudowanym obiektem budowlanym. Natomiast na działce nr [...], której dotyczy sprawa, nie ma żadnego legalnie zbudowanego obiektu budowlanego, zatem jej ogrodzenie jest samodzielnym obiektem budowlanym. Rozpoznając zażalenie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 14 grudnia 2000 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w decyzji z 13 października 2000 r. popełniono oczywistą omyłkę. M.in. stwierdzono w związku z tym, że w protokole oględzin z 12 października 2000 r. organ pierwszej instancji wskazał, że ogrodzenie postawiono bez wymaganego zgłoszenia. W skardze wniesionej zarówno od decyzji, jak i postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 14 grudnia 2000 r. zarzucono, że oba akty są niezasadne z przyczyn wskazanych w odwołaniu od decyzji. Podniesiono też, że ogrodzenie, którego dotyczy sprawa, nie jest ani urządzeniem budowlanym, ani samodzielnym obiektem budowlanym. Zauważono, że w ustawie Prawo budowlane brak jest legalnej definicji ogrodzenia. Na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego przyjęto, że ogrodzenie winno być trwałe, czyli posiadać podmurówkę oraz jego elementy winny być wyższe niż 2,20 m. W związku z tym wskazano, że w rozpoznawanej sprawie postawiono płot o wysokości nie wyższej niż 1,50 m ze słupkami wkopanymi w ziemię. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. W związku ze śmiercią w toku postępowania W. M., osoby piastującej funkcję organu skarżącego A, którego działanie było konieczne do reprezentowania A jako osoby prawnej (art. 34 statutu) zawieszono postępowanie w sprawie i następnie podjęto je po ustanowieniu przez Sad powszechny kuratora w osobie M. K. Kurator skarżącego podtrzymał skargę. Rozpoznając skargę w części dotyczącej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 14 grudnia 2000 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W czasie wydania zaskarżonej decyzji w art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 106 z 2000 r., poz. 1126 ze zm.) ustawodawca stanowił, że właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W związku z taką treścią przepisu organy obu instancji ustaliły, że skarżące A postawiło obiekt budowlany (ogrodzenie) bez wymaganego zgłoszenia. Ustalenie to jest prawidłowe, gdyż znajduje ono oparcie w przeprowadzonych dowodach oraz faktach przyznanych przez skarżącego. Ogrodzenie, którego dotyczy sprawa, według opisu organów i skarżącego, to siatka o wysokości 1,50 m zamocowana na metalowych słupkach wkopanych w ziemię. Prawo budowlane nie zawierało i nie zawiera legalnej definicji ogrodzenia, pozostawiając ocenę w tym zakresie orzecznictwu organów administracji i sądów administracyjnych. Brak legalnej definicji ogrodzenia nakazuje rozumieć to pojęcie tak jak rozumie się je w potocznym języku. W związku z tym nie wywołuje wątpliwości uznanie przedmiotu wyżej opisanego za ogrodzenie i to bez znaczenia, że nie jest ono trwale połączone z gruntem, że nie ma ono podmurówki oraz, że jego wysokość nie jest większa niż 2,20 m. Zaznaczyć należy, że nie są trafne argumenty skarżącego, iż z przepisów Prawa budowlanego wynika, iż ogrodzenie w znaczeniu tej ustawy to jedynie takie ogrodzenie, które jest trwałe i o wysokości większej niż 2,20 m. Jeżeli chodzi o wskazaną wartość 2,20 m, to jest wręcz przeciwnie. Przepis, w którym ta wartość jest użyta (art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji), wskazuje, że Prawo budowlane dotyczy ogrodzeń zarówno niższych, jak i wyższych niż 2,20 m. Natomiast kryterium przekroczenia wskazanej wysokości decyduje o zróżnicowaniu reżimu prawnego reglamentującego wznoszenie ogrodzeń. Roboty budowlane polegające na budowie ogrodzenia wyższego niż 2,20 m wymagają mianowicie zgłoszenia właściwemu organowi. (Zauważyć jednakże należy, co szczególnie istotne w tej sprawie, że nie tylko to kryterium decyduje o konieczności zgłoszenia budowy ogrodzenia.) Także nietrwałość, czy też brak trwałego związania z gruntem nie decyduje o zaliczeniu określonego wytworu ludzkiej działalności do ogrodzeń lub szerzej obiektów budowlanych. Wynika to z przepisów Prawa budowlanego, które wprost dotyczą przedmiotów materialnych o ograniczonym w czasie okresie użytkowania lub nietrwale związanych gruntem (art. 3 pkt 5, art. 29 ust. 1 pkt 5a i art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji). Zauważyć przy tym należy, że – jak wynika z tych przepisów - tymczasowość obiektu budowlanego nie powoduje, że jest on wyłączony z reglamentacji administracyjnej właściwej dla obiektów budowlanych, polegającej na konieczności zgłoszenia robót budowlanych związanych z jego budową lub nawet uzyskania pozwolenia na budowę (np. wówczas gdy tymczasowy obiekt budowlany ma pozostawać w jednym miejscu dłużej niż 120 dni). Zatem, to co zostało wzniesione przez skarżącego jest obiektem budowlanym, w szczególności ogrodzeniem, poddanym regulacji Prawa budowlanego. Druga istotna kwestia to sposób reglamentacji wybudowania ogrodzenia i adekwatność jego zastosowania w rozpoznawanej sprawie. W tym zakresie należy wskazać, że organy administracji ustaliły, zaś skarżący tego nie zakwestionował, że ogrodzenie, którego dotyczy sprawa, zostało postawione od strony miejsca publicznego, mianowicie drogi gminnej. W tym kontekście trafnie odwołano się do obowiązującego wówczas art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, w którym m.in. wskazano, jakie ogrodzenia mogą być budowane dopiero po zgłoszeniu właściwemu organowi administracji. Zgodnie z tym przepisem są to, poza już wskazanymi ogrodzeniami o wysokości wyższej niż 2,20 m, ogrodzenia od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych. Zatem, budowa ogrodzenia, o które chodzi w rozpoznawanej sprawie, wymagała uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi. W zakresie ustalenia czy skarżący zgłosił zamiar budowy ogrodzenia organy przyjęły, że tego obowiązku nie dopełniono. Ustalenie to nie było przez skarżącego kwestionowane. Na prawidłowość tego ustalenia nie wpływa fakt sprostowania decyzji organu pierwszej instancji, w której pierwotnie stwierdzono, że budowa ogrodzenia wymagała pozwolenia na budowę. Działający za skarżącego W. M. był obecny podczas oględzin obiektu budowlanego w dniu 12 października 2000 r., z których spisano protokół, w którym zawarto stwierdzenie, że ogrodzenie zostało postawione bez wymaganego zgłoszenia. Protokół ten został przez W. M. podpisany. Ponadto w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji mówi się na jej wstępie o tym, że "(i)nwestor, A przed przystąpieniem do robót nie zgłosił zamiaru ogrodzenia działki nr [...] od strony ul. B. w W. we właściwym organie, a zatem dopuścił się samowoli budowlanej". Skarżący nie został zatem zaskoczony twierdzeniem o wymogu uzyskania zgłoszenia i jego braku. Gdyby więc takiego zgłoszenia w istocie dokonano, to miał możliwość zwrócenia na to uwagi. Jednakże ani w odwołaniu, ani nawet w skardze do Sądu administracyjnego nie podniesiono, aby zgłoszenie miało miejsce. To wszystko prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona do Sądu w 2001 r. W związku z tym należy zauważyć, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę, jako niezasadną, oddalił.