II SA/Gd 291/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Przybielski, Sędzia WSA Wanda Antończyk, Protokolant Agnieszka Lewandowska, po rozpoznaniu w dniu 19 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 czerwca 2001 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku wyrównawczego uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że może ona być wykonywana. Decyzją z dnia 24 kwietnia 2001 r. przyznano skarżącemu Z. A. 35,74 zł tytułem zasiłku stałego wyrównawczego na okres od 20 kwietnia 2001 r. do 31 marca 2004 r. Skarżący od tej decyzji odwołał się zarzucając, że przyznany zasiłek nie zaspakaja jego większych, z uwagi na chorobę, potrzeb. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 1 czerwca 2001 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że zasiłek stały wyrównawczy przysługuje w wysokości różnicy pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. W związku z tym wskazał, że dochód na osobę w trzyosobowej rodzinie skarżącego wynosi 256,26 zł, zaś kryterium dochodowe 292 zł. Z tego powodu organ odwoławczy uznał, że skarżący winien otrzymać 35,74 zł zasiłku stałego wyrównawczego. Skarżący od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł skargę do sądu administracyjnego, w której podniósł, że po otrzymaniu decyzji organu odwoławczego jego żona przestała płacić na jego wyżywienie i podjęła decyzję o separacji. Nadal jednak płaci za prąd, czynsz i gaz. Na dowód tego dołączył do skargi oświadczenie żony. W związku z tym skarżący domagał się przyznania mu pomocy, która umożliwi mu egzystencję. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodów wskazanych w skardze. Skarżący nie kwestionuje ustaleń organów administracji publicznej w zakresie dochodów na osobę w rodzinie. Twierdzenie zawarte w skardze, że żona skarżącego nie bierze udziału w części kosztów jego utrzymania nie ma znaczenia dla sprawy, gdyż fakt ten, według twierdzeń skarżącego, został spowodowany decyzją organu odwoławczego, czyli po jej wydaniu. Zatem, kiedy organ ten wydawał swoją decyzję żona skarżącego brała udział w całości w kosztach jego utrzymania. Istotny jest zaś stan faktyczny i prawny aktualny w chwili wydawania decyzji przez organ odwoławczy. Poza tym fakt, który powołuje skarżący, o ile w ogóle miał miejsce, nie świadczy o tym, że skarżący i jego żona nie są rodziną w rozumieniu ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64 z 1998 r., poz. 414 ze zm.). Rodziną są, jak stanowi art. 2a ust. 1 pkt 1 tej ustawy, osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Jak wspomniano istotny w sprawie jest stan faktyczny i prawny obowiązujący w chwili podjęcia zaskarżonej decyzji, czyli decyzji organu odwoławczego. W związku z tym zauważyć należy, że od dnia 1 czerwca 2001 r., a więc od dnia w którym podjęto zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zmieniło się kryterium dochodowe. Z obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 maja 2001 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji i kwot po waloryzacji oraz wysokości świadczeń z pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2000 r. (M.P. nr 15, poz. 243) wynika, że od 1 czerwca 2001 r. kryterium dochodowe na osobę w trzyosobowej rodzinie wynosi 325,33 zł a nie, jak przyjął organ odwoławczy, 292 zł. Wobec tego, skoro zasiłek stały wyrównawczy jest ustalany jako różnica pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie, to skarżący winien otrzymać ten zasiłek w większej kwocie. Zauważyć przy tym należy, że skoro zasiłek stały wyrównawczy jest ustalany jako różnica wskazanych wartości, to nie można go zwiększać nawet w przypadku szczególnych potrzeb skarżącego. W celu zaspokojenia tych szczególnych potrzeb skarżący winien zwrócić się do organów pomocy społecznej o przyznanie innego stosownego świadczenia. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że podejmując zaskarżoną decyzję naruszono prawo materialne (art. 27 ust. 6 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 maja 2001 r.) w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. W związku z tym na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uwzględniając skargę, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Wobec uwzględnienia skargi, stosując art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu, gdyż przedmiotem sporu pomiędzy skarżącym a organem była kwota ponad to, co skarżącemu przyznano w postępowaniu administracyjnym. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni stan prawny obowiązujący w chwili podejmowania decyzji, czyli także zmianę stanu prawnego spowodowaną uchyleniem ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej przez ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.), przy czym przy interpretacji art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej należy przyjąć, że przepis ten trzeba wykładać w ten sposób, że sprawy zakończone w rozumieniu tego przepisu (przepis ten wprost nie posługuje się pojęciem sprawy zakończonej, jednakże istnienie takiej kategorii spraw wynika z jego wykładni, w szczególności posługując się wykładnią a contrario można powiedzieć, iż do spraw zakończonych stosuje się przepisy dotychczasowe), to także sprawy, w których decyzja wydana przed dniem 1 maja 2004 r. została po dniu 30 kwietnia 2004 r. uchylona przez sąd administracyjny. Wykładnia art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zakładająca, że sprawa niezakończona to też sprawa, w której decyzja wydana przed dniem 1 maja 2004 r. została uchylona przez sąd administracyjny pod rządami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, prowadzi do wyników trudnych do zaakceptowania z punktu widzenia wartości konstytucyjnych, w szczególności z punktu widzenia zasady równości (art. 32 Konstytucji). Może się bowiem zdarzyć, że organ administracji po uchyleniu decyzji przez sąd administracyjny, stosując nowe przepisy będzie musiał umorzyć postępowanie (na przykład w razie braku w nowym stanie prawnym żądanego świadczenia) albo będzie musiał odmówić przyznania świadczenia (w razie zaostrzenia kryteriów jego przyznawania) mimo, że skarżący przed dniem 1 maja 2004 r. spełniał przesłanki nabycia świadczenia. W takiej zaś sytuacji adresat wadliwej decyzji wydanej przed dniem 1 maja 2004 r. i następnie uchylonej przez sąd administracyjny pod rządami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej będzie w gorszej sytuacji od osób, które, tak jak on, spełniały przed dniem 1 maja 2004 r. przesłanki nabycia świadczenia, lecz różniły się od niego jedynie tym, że w stosunku do nich podjęto decyzję niewadliwą. Pogorszenie sytuacji skarżącego, czyli nierówne traktowanie, nastąpi zatem z powodu naruszenia prawa przez organ administracji publicznej, a więc z powodu, który nie jest do zaakceptowania. Wykładnia art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. musi więc prowadzić do tego, aby osoby spełniające przesłanki do nabycia świadczenia były równo traktowane. Można to osiągnąć tylko w ten sposób, że przyjmie się, iż po uchyleniu przez sąd administracyjny po dniu 30 kwietnia 2004 r. decyzji wydanej przed 1 maja 2004 r. organ administracji będzie sprawę rozpoznawał według przepisów obowiązujących przed dniem 1 maja 2004 r. Aby zachować zasadę równości trzeba będzie też uwzględnić skutek wynikający z art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, czyli wygaśnięcie decyzji wydanej na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Skoro niewadliwa decyzja przyznająca świadczenie z pomocy społecznej wydana przed dniem 1 maja 2004 r. wygasłaby w tym dniu, to również należy zastosować analogiczny skutek w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej wydanej po dniu 30 kwietnia 2004 r. w wyniku uchylenia przez sąd administracyjny wadliwej decyzji wydanej przed dniem 1 maja 2004 r. Wydając w takich warunkach decyzję po dniu 30 kwietnia 2004 r. należy zatem czas trwania przyznanego świadczenia (jeżeli nie jest ono oczywiście jednorazowe) ograniczyć terminem 1 maja 2004 r. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.