II SA/Gd 291/14

WyrokWSA w Gdańsku2014-07-30

Skład orzekający: Katarzyna Krzysztofowicz, Jacek Hyla, Dorota Jadwiszczok

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego, który został samowolnie wybudowany, może zostać wydane, jeśli jego lokalizacja jest niezgodna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, mimo że organ odwoławczy uznał, że plan ten dotyczy tylko obiektów nowoprojektowanych?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego, który został samowolnie wybudowany, nie może zostać wydane, jeśli jego lokalizacja jest niezgodna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Sąd podkreślił, że przepisy planu miejscowego dotyczące lokalizacji obiektów gospodarczych w granicy działki i długości ściany przylegającej do granicy dotyczą również obiektów legalizowanych na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., a nie tylko nowoprojektowanych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego, który został samowolnie wybudowany w latach osiemdziesiątych XX wieku. Skarżący domagali się rozbiórki obiektu, zarzucając niezgodność jego posadowienia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz naruszenie przepisów technicznych. Organy nadzoru budowlanego udzieliły pozwolenia na użytkowanie, uznając obiekt za zgodny z planem i przepisem dotyczącym braku okna w garażu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego, uznając, że lokalizacja obiektu jest niezgodna z planem miejscowym.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 marca 2014 r. Określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz A. C. i G. R. C. kwotę 500 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 30 lipca 2014 r. sprawy ze skargi A. C. i G. R. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz A. C.i G. R. C. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z 21 marca 2014 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej PWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej PINB) z 18 czerwca 2013 r., udzielającą M. A. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr [...] przy ul. G. 23 w U.. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek złożony przez G. C. w dniu 22 stycznia 2002 r., w którym wystąpił on o rozbiórkę położonego na sąsiedniej działce budynku o rozmiarach 8m x 5m, samowolnie wybudowanego w latach osiemdziesiątych XX. W kontrolowanym postępowaniu PINB decyzją z 25 lutego 2009 r. odmówił wydania nakazu rozbiórki obiektu gospodarczego pełniącego wcześniej funkcję warsztatową, położonego na działce nr [...] przy ul. G. 23 w U., oceniając, że jest on zgodny przepisem z art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.. W postępowaniu odwoławczym decyzją z 7 grudnia 2009 r. organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/ Gd 71/10, uchylił obie wskazane wyżej decyzje. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 grudnia 20111 r. oddalił skargę kasacyjną PWINB od wyroku WSA w Gdańsku. We wskazanym wyroku NSA stwierdził, że ,,w sytuacji stwierdzenia przez organ braku podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki z art. 37 oraz braku podstaw do nakazania wykonania robót w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 40, organ winien zakończyć postępowanie wydając w trybie art. 42 prawa budowlanego z 1974 r. decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, a nie decyzję o stwierdzeniu braku podstaw do zastosowania art. 37 i 40 prawa budowlanego". Ponadto Sąd ten wskazał, że organ winien rozpoznać podniesiony przez skarżących zarzut, że w wyniku budowy omawianego obiektu doszło do zaślepienia okna w legalnie istniejącym pomieszczeniu gospodarczo - garażowym skarżących. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z 6 listopada 2012 r. udzielił M. A. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego (pełniącego wcześniej funkcję warsztatową), usytuowanego na działce nr [...] przy ul. G. 23 w U.. W postępowaniu odwoławczym decyzją z 18 stycznia 2013 r. PWINB uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że organ I instancji nie odniósł się do wszystkich zaleceń Sądu zawartych w wyroku z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/ Gd 71/10, w szczególności nie rozpatrzył zarzutu dotyczącego zaślepienia podczas budowy okna w legalnie istniejącym pomieszczeniu gospodarczo - garażowym należącym do G. i A. C. co spowodowało, że został naruszony art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto organ II instancji stwierdził, że przepis art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. wskazuje, że podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie jego zdatności do użytku, co w obecnie obowiązującym prawie budowlanym określa szczegółowo art. 57, a dostarczona przez inwestora ocena techniczna nie dawała możliwości oceny, czy omawiany budynek jest zdatny do użytkowania. Nie zawierała ona elementów takich jak: ocena instalacji elektrycznej, plan sytuacyjny oraz nie zawierała inwentaryzacji geodezyjnej pozwalającej usytuować omawiany budynek w terenie, w stosunku do istniejących obiektów. W dniu 25 lutego 2013 r. organ I instancji przeprowadził dodatkowe oględziny przedmiotowego budynku gospodarczego, następnie 15 marca 2013 r. wydał postanowienie nakazujące M. A. przedłożenie w terminie 14 dni od daty otrzymania postanowienia następujących dokumentów: inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej; protokołu z przeprowadzonego badania skuteczności ochrony przeciwpożarowej instalacji elektrycznej przedmiotowego budynku; protokołu z pomiaru izolacji instalacji wewnątrz budynku; uzupełnienia w przedłożonej w prowadzonym postępowaniu administracyjnym oceny stanu technicznego budynku gospodarczego, sporządzonej przez mgr inż. J. B. o: dokonanie analizy wpływu zaślepienia okna w garażu stanowiącym własność małżonków C. na jego użytkowanie; uzupełnienie dokumentacji fotograficznej o widok elewacji południowej ( od strony ul. G.). W dniu 15 kwietnia 2013r. M. A. przedłożyła żądane dokumenty. W dniu 18 czerwca 2014 r. PINB udzielił M. A. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego (pełniącego wcześniej funkcję warsztatową), usytuowanego na działce nr [...] przy ul. G. 23 w U.. Wskutek odwołania A. i G. C. sprawę ponownie rozpoznał PWINB i utrzymał decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji mając na uwadze wyrok WSA w Gdańsku z 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/ Gd 71/10, ponownie sprawdził przesłanki zawarte w art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. tzn. przeanalizował, czy w świetle art. 37 ust. l pkt 1 wyżej cytowanej ustawy obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę, oraz czy w świetle art. 37 ust. l pkt 2 obiekt budowlany lub jego część powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a także czy istnieją tzw. inne ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust.2 Prawa budowlanego z 1974 r.. Przywołał przy tym stanowisko orzecznictwa dotyczące oceny zgodności samowolnie wybudowanego przed 1 stycznia 1995 r. obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym wskazując, że skutki samowoli budowlanej na gruncie przepisów art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. ocenić należy w świetle przepisów o planowaniu przestrzennym, obowiązujących w dacie wydania decyzji. Badając tę przesłankę organ wskazał, że przedmiotowa działka leży na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w U. nr 1X775/2007 z dnia 28.06.2007r. (Dz.Urz. nr 137 z dnia 14.09.2007r. poz 2525). Z karty terenu 07/MN/U wynika, że dla działki nr [...] w U. - ustala się przeznaczenie podstawowe terenu: zabudowa mieszkaniowa kilkurodzinna, zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna usługi podstawowe, nieuciążliwe, w formie wolno stojących budynków usługowych jak i lokali wbudowanych w obiekty mieszkalne, oraz - ustala się przeznaczenie uzupełniające terenu: usługi pensjonatowe, obiekty garażowe i gospodarcze, pod warunkiem ich lokalizacji w tylnej "ostrej" granicy działek oraz pod warunkiem, że ich ściana zewnętrzna przylegająca do granicy nie będzie dłuższa niż 3 mb/obiekt oraz pod warunkiem ograniczenia liczby takich obiektów do 2/działkę budowlaną, obiekty, sieci i urządzenia innej infrastruktury technicznej. W związku z powyższym organ odwoławczy zaakceptował stanowisko organu I instancji który stwierdził, że istniejący na przedmiotowej działce budynek gospodarczy nie jest sprzeczny z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, gdyż obowiązujący w planie miejscowym nakaz lokalizacji obiektów gospodarczych w ostrej tylnej granicy działek i o długości ściany przylegającej do granicy nie dłuższej niż 3 mb/obiekt dotyczy lokalizacji obiektów nowoprojektowanych, zatem nie zachodzą przesłanki do rozbiórki omawianego obiektu budowlanego na podstawie art.37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.. Badając kolejną przesłankę obligującą organ do wydania nakazu rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, określoną w art. 37 ust 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r., organ I instancji oparł swoje ustalenia na ocenie technicznej robót budowlanych, opracowanej przez osobę uprawnioną, przedłożonej w dniu 21 sierpnia 2012 r. oraz uzupełnieniu oceny technicznej o analizę wpływu zaślepienia okna w garażu małżonków C. na jego użytkowanie oraz o analizę zgodności wykonanych robót budowlanych z obowiązującymi przepisami, jak również o dodatkową dokumentację fotograficzną, przedłożone przez inwestora w dniu 15 kwietnia 2013 r.. Z dokumentów tych wynika, że wzniesiony w latach siedemdziesiątych XX wieku budynek gospodarczy znajduje się w dobrym stanie technicznym i został wykonany zgodnie ze sztuką budowlaną. Ponadto z zawartej w uzupełnieniu oceny technicznej analizy wpływu zaślepienia okna w garażu małżonków C. na jego użytkowanie wynika, że zamurowanie okna w latach ubiegłych (tj. w trakcie budowy omawianego budynku gospodarczego) w istniejącym garażu nie ma wpływu na jego użytkowanie, gdyż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w pomieszczeniu garażu nie jest wymagane istnienie okna. Ponadto inwestor wraz z uzupełnieniem oceny technicznej dostarczył organowi I instancji protokół z przeprowadzonego badania skuteczności ochrony przeciwpożarowej instalacji elektrycznej przedmiotowego budynku oraz protokół z pomiaru izolacji instalacji wewnątrz tego budynku. Z powyższych dokumentów wynika, że omawiany budynek jest w dobrym stanie technicznym i nie powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Powyższe pozwoliło stwierdzić organom nadzoru budowlanego, że nie zachodzą w sprawie przesłanki do rozstrzygnięcia o rozbiórce przedmiotowego budynku gospodarczego na podstawie art. 37 ust. l pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Analizując sprawę pod kątem możliwości wystąpienia innych ważnych przyczyn, które uzasadniałyby nakaz rozbiórki obiektu, zauważyły organy nadzoru budowlanego, że przepisy prawa budowlanego nie zawierają ustaleń, co należy rozumieć jako inne ważne przyczyny. Biorąc jednak pod uwagę cele prawa budowlanego, trzeba przyjąć, że przez inne ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust. 2 prawa budowlanego należy rozumieć skutki samowoli budowlanej, które godziłyby w interesy społeczeństwa inne aniżeli wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. Do skutków tych należy w szczególności naruszenie wartości szczególnie chronionych prawem, jak elementy przyrodnicze środowiska, zabytki itp. Ważne przyczyny w takim rozumieniu muszą wynikać z ustaw lub wydanych na ich podstawie przepisów powszechnie obowiązujących. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą inne ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust.2 Prawa budowlanego z 1994 r. (wynikające z takich przepisów), które uzasadniałyby nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. Stwierdzenie zdatności do użytkowania jest, co prawda, stwierdzeniem ogólnym, nie mniej w obecnie obowiązującym prawie budowlanym art. 57 określa szczegółowo, jakie dokumenty należy dostarczyć organowi aby uzyskać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, dotyczy to przede wszystkim protokołów badań i sprawdzeń wszelkich instalacji, jak również inwentaryzacji geodezyjnej pozwalającej usytuować omawiany budynek w terenie jak i w stosunku do istniejących obiektów. Ocena okoliczności sprawy uzasadniała natomiast udzielenie M. A. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego (pełniącego wcześniej funkcję warsztatową), usytuowanego na działce nr [...] przy ul. G. 23 w U.. W ocenie organu odwoławczego decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 10 k.p.a., gdyż zawiadomienia z 26 kwietnia 2013r i 14 maja 2013 r. nie zostały skierowane do wszystkich stron postępowania oraz dotyczyły innej nieruchomości. Stąd organ odwoławczy zawiadomieniem z 28 lutego 2014 r. zawiadomił wszystkie strony postępowania o możliwości zapoznania się z całością akt sprawy. Mając powyższe na uwadze zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ II instancji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy nie znajdując podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany. Odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu wyjaśnił, że odnośnie naruszenia przez przedmiotowy budynek gospodarczy wymogów w zakresie usytuowania obiektu w odpowiedniej odległości od granicy działki, to przedmiotowy budynek nie narusza przepisów technicznych obowiązujących w dacie budowy tj. § 13.ust. 1 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. nr 17 poz.62), zgodnie z którym dopuszcza się sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej, a ponadto jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Przedmiotowy budynek jest murowany, zatem wykonany z materiałów niepalnych i jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ponadto wyjaśnił organ odwoławczy, że usytuowanie przedmiotowego budynku gospodarczego nie było kwestionowane w wyrokach sądu administracyjnego zarówno WSA w Gdańsku jak i NSA dotyczących omawianego budynku gospodarczego. Odnosząc się do kwestii dotyczącej dysponowania przez inwestora prawem do terenu w zakresie dotyczącym usytuowania spornego obiektu, stwierdził PWINB, że artykuł 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie przewiduje braku zgody właściciela nieruchomości jako okoliczności uprawniającej organ administracji do wydania nakazu rozbiórki obiektu wzniesionego przez inną osobę czy podmiot. Zatem brak prawa do dysponowania terenem na cele budowlane nie może być powodem orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu na takim terenie na podstawie przepisów art.37 Prawa budowlanego z 1974 r.. Spory dotyczące prawa własności mają charakter cywilnoprawny i są rozstrzygane przez sądy powszechne. Takie samo zdanie w tej kwestii miał również Sąd w wyroku z 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/ Gd 71/10. Skargę na powyższą decyzje wnieśli A. i G. C., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji oraz orzeczenia nakazu rozbiórki. Zarzucili niezgodność posadowienia przedmiotowego obiektu z przepisami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących dotychczas dla działki nr [...] oraz naruszenie regulacji rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przedmiotowy obiekt jest bowiem posadowiony w ostrej granicy działki. Ponadto, zdaniem skarżących, inwestorka nigdy nie posiadała prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna. Zagadnienie legalności obiektu wybudowanego na działce nr [...] przy ul. G. 23 w U. jest przedmiotem oceny tutejszego Sądu po raz wtóry, co ma dla składu obecnie orzekającego w sprawie zasadnicze znaczenie. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że w niniejszej sprawie zarówno Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, rozpoznając odwołanie od decyzji Inspektora Powiatowego z 18 czerwca 2013 r., jak i skład rozpoznający skargę na kolejną decyzję organu odwoławczego są zobowiązane podporządkować się ocenie prawnej i wskazówkom co do dalszego postępowania wyrażonym przez Sąd w sprawie II SA/Gd 71/10. Dodać należy, że wyrok w tamtej sprawie został zakwestionowany wskutek skargi kasacyjnej wniesionej przez organ odwoławczy, jednak skarga została oddalona, a pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 20 grudnia 2011 r. (II OSK 1923/10) jest zbieżny ze stanowiskiem wyrażonym przez WSA w Gdańsku w wyroku z 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 71/10. Związanie oceną prawną, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a. oznacza konieczność kierowania się sformułowaną w poprzedniej sprawie wykładnią przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także wskazanym sposobem ich zastosowania. Ponownie rozpoznając sprawę w warunkach art. 153 p.p.s.a. nie można zatem dokonać odmiennej kwalifikacji prawnej stanu faktycznego sprawy, jak również niedopuszczalna jest odmienna od zaprezentowanej we wcześniejszym postępowaniu ocena materiału dowodowego. Jak wskazuje się w orzecznictwie, tylko w dwóch przypadkach możliwe jest niezastosowanie art. 153 p.p.s.a. tj. gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd lub też gdy dojdzie do zmiany stanu prawnego po wydaniu orzeczenia, wskutek czego utraci moc ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania (vide wyroki w sprawach III SA/Po 1401/13 z dnia 19 grudnia 2013 r., I OSK 1790/11 z dnia 11 kwietnia 2013 r., dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Stwierdzić trzeba, że jeden ze wskazanych wyjątków wystąpił w sprawie niniejszej, jednak nie oznacza to całkowitego wyłączenia zastosowania art. 153 p.p.s.a.. W wyroku II SA/Gd 71/10 Sąd wskazał, że poza konieczną dla zastosowania tej regulacji przesłanką budowy obiektu niezgodnie z przepisami, art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w ust. 1 i 2 wprowadza dodatkowe przesłanki niezbędne do orzeczenia nakazu rozbiórki jakimi są: 1. położenie na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę 2. powodowanie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia 3. istnienie innych ważnych przyczyn poza wymienionymi w ust. 1 tego przepisu. Sąd w wyroku w sprawie II SA/Gd 71/10 zobowiązał organy do umożliwienia inwestorce uzyskania decyzji o warunkach zabudowy w związku z brakiem planu miejscowego obowiązującego dla przedmiotowej działki. Tymczasem dla tego obszaru miasta U. od 2007 r. obowiązuje plan miejscowy, wobec czego organy prawidłowo dokonały oceny zgodności samowolnie pobudowanego obiektu z obowiązującymi regulacjami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednakże, w ocenie składu orzekającego, dokonały tej oceny wadliwie i niezasadnie przyjęły, że samowolnie wybudowany budynek gospodarczy zgodny jest z obowiązującym w dacie wydania decyzji miejscowym planem zagospodarowania przestrzennym, ponieważ ustalenia planu dotyczą wyłącznie obiektów realizowanych po wejściu planu w życie (nowoprojektowanych). Wskazał organ odwoławczy, że przedmiotowa działka leży na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w U. nr 1X775/2007 z dnia 28.06.2007r. (Dz. Urz. nr 137 z dnia 14.09.2007r. poz. 2525). Z karty terenu 07/MN/U wynika, że na działce nr [...] mogą znajdować się obiekty garażowe i gospodarcze, pod warunkiem ich lokalizacji w tylnej "ostrej" granicy działek oraz pod warunkiem, że ich ściana zewnętrzna przylegająca do granicy nie będzie dłuższa niż 3 mb/obiekt oraz pod warunkiem ograniczenia liczby takich obiektów do 2/działkę budowlaną. Pojęcie "ostrej granicy działki" wyjaśnia natomiast § 7 pkt 25 planu, gdzie wskazane jest, że o zabudowie w "ostrej" granicy działki należy rozumieć lokalizowanie zabudowy w granicy działki budowlanej. Oba orzekające w sprawie organy uznały, że istniejący na przedmiotowej działce budynek gospodarczy nie jest posadowiony sprzecznie z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, gdyż obowiązujący w planie miejscowym nakaz lokalizacji obiektów gospodarczych w ostrej tylnej granicy działek i o długości ściany przylegającej do granicy nie dłuższej niż 3 mb/obiekt dotyczy lokalizacji dla obiektów nowoprojektowanych, zatem nie zachodzą przesłanki do rozbiórki omawianego obiektu budowlanego na podstawie art.37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Jest to twierdzenie nieuprawnione, gdyż podkreślić należy z całą mocą, że budynek który poddawany jest procedurze legalizacji w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. musi być zgodny z obowiązującym w dacie wydania decyzji planem zagospodarowania przestrzennego. Pozbawione podstaw jest w tej sytuacji twierdzenie, że zapisy aktualnego planu odnoszą się jedynie do budynków nowoprojektowanych, odnoszą się one bowiem także do budynków legalizowanych w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1974 r.. Dokonując oceny zgodności posadowienia budynku gospodarczego z wyżej podaną regulacją planu miejscowego wskazać należy, że takiej zgodności nie ma. Przede wszystkim przedmiotowy budynek nie jest zlokalizowany w tylnej ostrej granicy działki, a jego przylegająca do bocznej granicy ściana jest dłuższa niż 3 m. Powoduje, to, że nie jest możliwa legalizacja tego obiektu z uwagi na sprzeczność jego lokalizacji na działce budowlanej z obowiązującym planem miejscowym. Wadliwe zatem jest rozstrzygniecie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o też utrzymujące je w mocy zaskarżona decyzję dla udzielenia pozwolenia na użytkowanie dla przedmiotowej inwestycji. Przypomnieć należy, że przepis art. 37 ust. 1 wspominanej ustawy wymienia dwie przesłanki obligujące właściwy organ do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Przesłankami tymi są: stwierdzenie, że obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (art. 37 ust. 1 pkt 1) oraz stwierdzenie, że obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2). Podkreślenia wymaga fakt, że okoliczności te, poprzez zastosowanie spójnika "lub" nie są przesłankami łącznymi, a zatem już zaistnienie jednej z nich obliguje organ do wydania rzeczonego rozstrzygnięcia. Ponadto zgodnie z art. 37 ust. 2 właściwy organ może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Wskutek uznania, że samowolny obiekt gospodarczy nie spełnia przesłanki zgodności z planem miejscowym zbędne jest dokonywanie analizy spełnienia pozostały przesłanek wskazanych w art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., gdyż już sama niezgodności z planem powoduje brak możliwości udzielenia pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu. W rozpatrywanym przypadku organ odwoławczy zobowiązany są zatem do rozważenia możliwości orzeczenia nakazu rozbiórki. Zarzut skargi dotyczący niezgodności usytuowania obiektu z obowiązującymi przepisami o planowaniu przestrzennym uznał Sąd za zasadny i na jego podstawie skargę uwzględnił. Natomiast w uprzednio wydanym wyroku II SA/Gd 71/10 Sąd ten uznał za niezasadny zarzut skargi dotyczący pominięcia kwestii tytułu prawnego inwestora do nieruchomości. Ustawodawca w treści 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane nie przewidział bowiem obowiązku badania przez organ nadzoru budowlanego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i nie wprowadził za brak takiego tytułu sankcji w postaci nakazu rozbiórki obiektu. Przepis ten zawiera inne niż aktualnie obowiązujący w tym przedmiocie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przesłanki nakazu rozbiórki. Związanie oceną dokonaną w uprzednio wydanym wyroku powoduje, że ten zarzut skargi nie może zostać uwzględniony. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O tym, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu (pkt 2) orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania, zawarte w pkt 3 sentencji, znajduje zaś oparcie w art. 200 p.p.s.a. Rozpatrując ponownie sprawę organ II instancji uwzględni wnioski zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło