II SA/Gd 2915/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska, Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.), Protokolant Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 sierpnia 2001 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzja z dnia 20 marca 200Ir. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (MOPR), działając na podstawie art. 2 ust.4, art. 2, 3 oraz art. 43 ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz.414 ze zm.), odmówił M. L. przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup biletu miesięcznego. W uzasadnieniu powołując się na art. 3 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej oraz na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organ stwierdził, iż występują dwie z okoliczności art. 3 ustawy jak również spełnione jest kryterium dochodowe, gdyż dochód rodziny nie przekracza progu dochodowego. Pomimo spełnienia podstawowych kryteriów warunkujących uzyskanie świadczeń organ odmówił przyznania pomocy finansowej ponad tą, która rodzina jest aktualnie objęta na zakup żywności oraz leków. Według organu celem zaś pomocy społecznej nie jest automatyczne zaspokajanie wszystkich zgłaszanych potrzeb i przyznanie zasiłku w kwocie pozwalającej na całkowite ich zaspokojenie lecz dopomaganie osobom i rodzinom korzystającym z pomocy w ich realizacji. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. L. W uzasadnieniu podał, że jest uczniem szkoły średniej, na zajęcia do szkoły dojeżdża kilka razy dziennie, ponadto systematycznie się leczy, co również wiąże się z dojazdami do lekarza. Podniósł, że jedynym źródłem dochodu rodziny jest renta ojca, która przeznaczana jest głównie na lekarstwa. Zaskarżoną decyzją z dnia 2 sierpnia 2001r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy ustalił, że rodzina skarżącego spełnia ustawowe przesłanki do ubiegania się o pomoc pieniężną z opieki społecznej. Jej dochód jest niższy od kryterium określonego w art. 4 ust, 1 ustawy o pomocy społecznej, ponadto występuje w niej bezrobocie i przewlekła choroba. SKO powołało się również na fakt, iż na wniosek ojca skarżącego decyzją z dnia 1 marca 200Ir. organ przyznał zasiłek celowy w wysokości 120 złotych. Skarżący jest osobą pełnoletnią, jednak prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pozostałymi członkami rodziny, więc wszelka udzielana im pomoc ze strony ośrodka dotyczy również bezpośrednio skarżącego. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że pierwszoplanową potrzebą w rodzinie była pomoc na zakup leków oraz żywności, na które to potrzeby rodzina otrzymała już zasiłek. W ocenie organu zakup biletu miesięcznego stanowi potrzebę dalszą i w związku z ograniczonymi środkami jakimi dysponuje ośrodek jej zrealizowanie nie jest możliwe. Skargę na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł M. L., zarzucając jej niezgodność z prawem. W uzasadnieniu opisał on trudną sytuację materialną oraz zdrowotną swoją i rodziny, zakwestionował prawidłowość przyjęcia przez Kolegium prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z pozostałymi członkami rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło ojej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Badając zatem legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem opisana wyżej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest zgodna z prawem. Stosownie do treści art. 1 ust. 1 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414) "pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia". Pomoc tę "organizują organy administracji rządowej i samorządowej" (art. 1 ust. 2 tej ustawy). W gestii organów właściwych w sprawach pomocy społecznej jest więc gromadzenie środków i ich rozdysponowanie na cele określone w ustawie o pomocy społecznej i na zasadach w niej przewidzianych. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jej celem jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, przy czym ust. 4 powołanego przepisu stanowi, że potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Przyznanie zasiłku celowego - świadczenia wnioskowanego przez skarżącego w postaci biletu miesięcznego, uregulowane było w art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. Przepis ten w ust. 1 stanowił, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, a w ust. 2, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub w przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z przytoczonej wyżej treści art. 32 ustawy o pomocy społecznej niewątpliwie ma charakter "przepisu uznaniowego" pozostawiającego organom administracji możliwość wyboru co do wydania rozstrzygnięcia, a więc przyznania bądź nieprzyznania zasiłku oraz jego wysokości. Natomiast kontrola uznania administracyjnego polega zarówno na badaniu zachowania granic uznania jak i na analizie postępowania dowodowego poprzedzającego decyzję oraz realizację ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Przyznawanie pomocy w postaci zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, w ramach których organy właściwe w sprawach pomocy społecznej zobowiązane są zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby jej mieszkańców, a możliwość zaspokojenia tych potrzeb, jak trafnie przyjęły organy obu instancji, jest zdeterminowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Ocena tych potrzeb, w świetle art. 32 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z wolą ustawodawcy, pozostawiona została rozeznaniu gminy. Jak wynika z treści powołanego wyżej przepisu zasiłek celowy ma zaspokajać jednorazowo występujące potrzeby takie jak wylicza przykładowo ustawodawca łub podobne do nich. W ocenie Sądu organy administracji dokonały prawidłowych, zgodnych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym ustaleń co do wysokości i źródeł dochodu rodziny skarżącego oraz ich sytuacji osobistych, trafnie przyjmując, że rodzina spełnia kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o pomoc pieniężną, nadto występują w rodzinie skarżącego bezrobocie i przewlekła choroba, a zatem przesłanki wymienione w art. 3 ustawy o pomocy społecznej, warunkujące przyznawanie świadczeń z tej ustawy. Prawidłowo również uznały organy, że skarżący jest osobą prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe z pozostałymi członkami rodziny (vide: aktualizacja wywiadu środowiskowego w aktach administracyjnych I instancji dołączonych do sprawy II S.A./Gd 2183/ 01). Należy mieć bowiem na względzie treść art. 2a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym ilekroć w dalszych przepisach ustawy jest mowa o rodzinie - oznacza to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (z zastrzeżeniem art. 4a odnoszącego się do dzieci wychowywanych w rodzinie zastępczej). Tym samym wszelka pomoc udzielana ze strony ośrodka dotycząca rodziny dotyczy również skarżącego, co nie odbiera mu prawa ubiegania się indywidualnie o świadczenie z pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego w postaci biletu miesięcznego w dniu 28 lutego 2001r. (dowód: wniosek w aktach administracyjnych I instancji). Z kolei, jak prawidłowo przywołał organ odwoławczy, decyzją z dnia 1 marca 2001r. przyznana została na wniosek Z. L. pomoc w postaci zasiłku celowego na zakup leków oraz żywności w wysokości 120 złotych (dowód: decyzje w aktach administracyjnych dołączonych do sprawy II S.A./Gd 2183/01). Trafnie zatem uznało SKO, że rodzina skarżącego objęta jest pomocą społeczną wynikającą z ustawy z dnia 29 listopada 1990r., a w konsekwencji pomoc udzielona rodzinie w rozumieniu przepisów ustawy obejmuje również skarżącego. Tym samym nie budzi zastrzeżeń poczyniona przez organ odwoławczy ocena, że w rodzinie skarżącego niezbędną potrzebą bytową w rozumieniu art. 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest pomoc na zakup leków lub żywności, natomiast pomoc na zakup biletu miesięcznego na miejskie środki transportu dla skarżącego pozostaje potrzebą dalszą. Ocena ta mieści się granicach uznania administracyjnego i nie narusza ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Organ przyznający zasiłek celowy bierze przy tym pod uwagę zarówno posiadane środki finansowe, jak i sytuację materialną wnioskodawcy oraz cel zasiłku, a także potrzeby innych osób znajdujących się w zasięgu jego działania. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 1999r. w sprawie sygn. akt I S.A. 1450/99, nie publ., że obowiązkiem organów właściwych w sprawach pomocy społecznej jest "zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych" osób podopiecznych a nie spełnianie ich żądań. Uznając zatem, że decyzje odmawiające przyznanie M. L. zasiłku celowego nie naruszają prawa i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sad Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.