II SA/Gd 292/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor WSA Magdalena Dobek - Rak po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej na postanowienie Wojewody z dnia 15 lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę i zmiany sposobu użytkowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta decyzją z 9 października 2018 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił K. Z.-W. oraz D. Z., działającym w ramach spółki cywilnej A., pozwolenia na adaptację – przebudowę i zmianę sposobu użytkowania lokalu użytkowego na bar (z wyłączeniem szyldu i logo) w G. przy ul. O., działka nr [...], [..], obręb [..]. Odwołanie od powyższej decyzji 7 listopada 2018 r. wniosła Wspólnota Mieszkaniowa. Postanowieniem z 15 lutego 2019 r. Wojewoda, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 80 ust. 1 pkt 2, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ ten wskazał, że w aktach sprawy znajduje się uchwała Wspólnoty Mieszkaniowej nr [...] z 13 września 2011 r., zgodnie z którą do pełnienia funkcji członka zarządu Wspólnoty powołani zostali U. D., M. C. oraz B. W. Prezydent Miasta doręczył zaskarżoną decyzji wszystkim trzem członkom zarządu. Doręczenie nastąpiło kolejno: U. D. - 13 października 2018 r. (przesyłkę odebrał mąż), B. W. - 22 października 2018 r., M. C. - 24 października 2018 r. (przesyłkę odebrał pełnoletni domownik). Skutek doręczenia decyzji Wspólnocie Mieszkaniowej nastąpił z chwilą doręczenia decyzji pierwszemu członkowi zarządu, tj. 13 października 2018 r. Zatem termin na złożenie odwołania, zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., upływał 27 października 2018 r. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie odwołanie zostało złożone 7 listopada 2018 r. i nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Skargę na powyższe postanowienie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa, domagając się jego uchylenia i przekazania organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając mu naruszenie: - art. 134 k.p.a. w zw. z art. 129 k.p.a. w zw. z art. 42 k.p.a. poprzez błędną interpretację przepisów, wyrażającą się w przyjęciu, że doręczanie pism wspólnocie mieszkaniowej, reprezentowanej przez wieloosobowy zarząd, następuje z chwilą odbioru korespondencji przez pierwszego z członków zarządu tej wspólnoty, a nie z chwilą jej odbioru przez ostatniego z tych członków; - art. 9 k.p.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu wniesionego przez stronę odwołania przy braku poinformowania przez organ o sposobie ustalenia chwili doręczenia korespondencji wspólnocie mieszkaniowej reprezentowanej przez wieloosobowy zarząd, tj. jego skuteczności z chwilą odbioru jej przez pierwszego z członków zarządu wspólnoty mieszkaniowej, podczas gdy taki sposób doręczenia i przyjęcia początku obliczania terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym nie wynika wprost z przepisów, a o takiej ich interpretacji strona została poinformowana dopiero w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organu drugiej instancji; - art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem oceny sądu w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Wojewody z 15 lutego 2019 r., w którym organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez Wspólnotę Mieszkaniową odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z 9 października 2018 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę adaptację – przebudowę i zmianę sposobu użytkowania lokalu użytkowego na bar w G. przy ul. O., działka nr [..], obręb [..]. Zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 134 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z art. 129 § 1 i 2 k.p.a. wynika zaś, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z powyższych przepisów wynika, że organ drugiej instancji - po otrzymaniu odwołania, a przed jego rozpatrzeniem - obowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym czy odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu, a jeżeli nie, rozpoznać ewentualny wniosek strony o przywrócenie terminu, którego w niniejszej sprawie Wspólnota Mieszkaniowa nie złożyła. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - w niniejszej sprawie polegającej na wniesieniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji - jest bowiem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Zgodnie z cytowanym już art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wniesienie odwołania w terminie umożliwia stronie niezadowolonej z wydanego rozstrzygnięcia ponowne rozpoznanie sprawy przez organ drugiej instancji. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Dla prawidłowego stwierdzenia czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie niezbędnym jest jednoznaczne ustalenie, czy decyzja organu pierwszej instancji została prawidłowo doręczona stronie, a jeżeli tak – w jakiej dacie to nastąpiło. Dokonując takiej oceny należy mieć na uwadze, że stroną postępowania, poza inwestorem, jest Wspólnota Mieszkaniowa, reprezentowana przez zarząd. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 1 stycznia 1995 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 737 ze zm.) zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Wspólnota mieszkaniowa zaliczana jest do jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, co skutkuje tym, że w postępowaniu administracyjnym pisma doręcza się takim jednostkom organizacyjnym w sposób określony w art. 45 k.p.a., mianowicie w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 k.p.a. stosuje się odpowiednio. Na mocy art. 41 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1145 ze zm.) siedzibą jednostki organizacyjnej niebędącej osobą prawną jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający, chyba że ustawa lub oparty na niej statut stanowi inaczej. Oczywiście, zarząd wspólnoty mieszkaniowej nie ma ustawowego obowiązku posiadania siedziby (adresu). W takiej więc sytuacji, przyjąć należy, że zarząd - jego członkowie w ramach kompetencji do reprezentacji - są uprawnieni do odbioru przesyłek kierowanych do wspólnoty mieszkaniowej. Trzeba zaznaczyć, że w przypadku, gdy organ wspólnoty mieszkaniowej uprawniony do jej reprezentacji jest organem kolegialnym, a jednocześnie nie wskazano adresu lokalu siedziby tego organu (ani wspólnoty mieszkaniowej) tylko adresy zamieszkania członków zarządu, organ administracji publicznej uprawniony jest do doręczenia pisma na adres zamieszkania członka zarządu z zastosowaniem przepisu art. 42 i art. 43 k.p.a. (por. wyrok NSA z 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 3029/15, Lex nr 2398192). W rozpoznawanej sprawie Wspólnota nie posiada lokalu swej siedziby (podany adres jest adresem nieruchomości), wskazała natomiast adresy zamieszkania członków zarządu, uprawnionych do jej reprezentowania w toczącym się postępowaniu. W tej sytuacji organ obowiązany był dokonywać doręczeń do rąk uprawnionego członka zarządu. Należy jednocześnie podkreślić, że czym innym jest sposób reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej, do czego co do zasady jest wymagane współdziałanie członków zarządu, a czym innym uprawnienie do odbioru pism kierowanych do wspólnoty, które przysługuje każdemu członkowi zarządu osobno. Oznacza to, że dysponując danymi trzech członków zarządu wspólnoty mieszkaniowej wystarczające byłoby doręczenie pism tylko jednemu z nich – wskazanemu przez wspólnotę, ewentualnie wybranej przez organ, jeśli wskazania takiego wspólnota nie dokonała. W niniejszej sprawie skarżąca nie wskazała jednego z członków zarządu jako osoby upoważnionej do odbioru korespondencji, jak również organ takiego wyboru nie dokonał i wysłał decyzję do wszystkich trzech członków zarządu. W tej sytuacji bezpodstawne było stanowisko organu, że skutek doręczenia decyzji nastąpił z chwilą odbioru pisma przez pierwszego, a nie ostatniego z członków wieloosobowego zarządu. Organ pierwszej instancji pouczył każdego z członków wspólnoty o 14-dniowym terminie do wniesienia odwołania. Decydując się zatem na doręczenie decyzji każdemu z trzech członków zarządu na adresy ich miejsca zamieszkania, o sposobie obliczania początku biegu terminu do wniesienia odwołania winien był uprzednio poinformować członków zarządu, a w braku takiej informacji przyjąć, że doręczenie decyzji nastąpiło z dniem doręczenia przesyłki ostatniemu z członków zarządu wspólnoty. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 października 2016 r., sygn. akt II OSK 3374/14, wyraził pogląd, który sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że doręczenie decyzji wszystkim członkom kilkuosobowego zarządu wspólnoty nie jest uchybieniem, pod warunkiem jednak, że adresaci przesyłek uzyskają pouczenie o sposobie liczenia terminu do wniesienia odwołania. W sytuacji zaś, gdy organ dokonał takiego osobnego doręczenia wszystkim członom zarządu wspólnoty bez stosownego pouczenia, bezpodstawne jest przyjęcie, że jego skuteczność następuje z chwilą odbioru przez pierwszego, a nie ostatniego z członków wieloosobowego zarządu wspólnoty mieszkaniowej. Fakt doręczenia wszystkim członkom zarządu wspólnoty decyzji organu pierwszej instancji doprowadził do wprowadzenia wspólnoty w błąd, co do rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. Organ ten pouczył każdego z członków wspólnoty o terminie do złożenia odwołania – 14 dni od daty doręczenia decyzji. Jednak decydując się na doręczenie decyzji osobno trzem członkom zarządu na adres ich miejsc zamieszkania, organ dla zastosowania przyjętego przez siebie poglądu, co do ustalenia początku biegu terminu do wniesienia odwołania od daty doręczenia przesyłki pierwszemu z członków zarządu winien był uprzednio o tym pouczyć, tak by nie budziło wątpliwości, że doręczenie korespondencji skierowanej przez organ do wspólnoty mieszkaniowej staje się skuteczne poprzez odebranie jej przez pierwszego z członków wieloosobowego zarządu. Organ tymczasem doręczył decyzję wszystkim trzem członkom zarządu skarżącej wspólnoty, przy czym żadnego z nich, z naruszeniem art. 9 k.p.a., nie poinformowano o tym, że doręczenie korespondencji skierowanej przez organ do strony staje się skuteczne poprzez odebranie jej przez pierwszego z członków wieloosobowego zarządu i od tej daty należy liczyć początek biegu terminu do wniesienia odwołania. W tej sytuacji skarżąca miała podstawy sądzić, że termin do wniesienia odwołania zacznie swój bieg po ostatnim doręczeniu, tj. 24 października 2018 r., a więc w dacie odbioru przesyłki zawierającej decyzję przez M. C. W konsekwencji organ odwoławczy zajął błędne stanowisko, że doszło do uchybienia terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Odwołanie Wspólnoty Mieszkaniowej wniesione 7 listopada 2018 r. od decyzji organu pierwszej instancji, doręczonej 24 października 2018 r. zostało wniesione z zachowaniem ustawowego – 14 dniowego terminu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania należnych Wspólnocie Mieszkaniowej sąd orzekł, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na jej rzecz kwotę 580 zł, na którą oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł składa się również wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).