II SA/Gd 293/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. J. i M. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 stycznia 2007r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zakończenia budowy obiektu budowlanego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 18 marca 2008r. A. J. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest osobą bezrobotną, samotną, bez środków do życia, zadłużoną, bliską śmierci samobójczej. Utrzymuje się z pomocy matki i rodziny mieszkającej w N. Jest współwłaścicielem nowo wybudowanego domu w R., ale nie posiada pozwolenia na jego użytkowanie. Nie jest również w posiadaniu zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3000 euro. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy, Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, pismem z dnia 27 marca 2008 r., zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia oświadczenia z kim zamieszkuje pod adresem [...] w G., oraz czy posiada tytuł prawny do tej nieruchomości, oświadczenia w przedmiocie wysokości dochodów matki wnioskodawcy, na której utrzymaniu pozostaje, oświadczenia w jakiej wysokości i formie otrzymuje pomoc od matki (względnie od innych członków rodziny), oraz dokumentów źródłowych w postaci wyciągów ze wszystkich osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, a także oświadczenia czy skarżący korzysta w jakimkolwiek zakresie z pomocy społecznej, jeśli tak – to do przedłożenia stosownych decyzji w tym zakresie, oraz oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, że w domu na ul. [...] zamieszkuje sam, jest jego współwłaścicielem w ¼, ¼ posiada jego była żona i ½ brat. Dom objęty został nakazem rozbiórki. Matka skarżącego ma 80 lat, otrzymuje rentę w wysokości 800 zł. Z jej pomocy skarżący korzysta w formie posiłków. W chwili obecnej matka przebywa u brata skarżącego w N., wobec czego nie jest możliwe przedstawienie odcinka jej renty. Pomoc od brata i rodziny skarżący otrzymuje w formie ubrań i rzeczy codziennego użytku. A. J. oświadczył ponadto, że matka korzysta z pomocy MOPS. Z pomocy MOPS nie korzysta natomiast skarżący, ponieważ jest mu wstyd. Matka jest właścicielem Fiata 126P, rok produkcji 1980, o zerowej wartości. Skarżący posiada natomiast samochód Renault Kangoo rok produkcji 2000, który został wzięty na raty i nie został jeszcze spłacony. Pojazd ten stoi od dłuższego czasu u dilera po katastrofie drogowej i nie wiadomo kiedy będzie naprawiony. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2008 r. Referendarz sądowy odmówił A.J. przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 18 maja 2008 r. A. J. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 245 § 3 p.p.s.a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym tym prawem poniesie, zamiast strony, budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy koniecznym jest dokonanie wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi, który nie ma na to dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji), czego wyrazem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest regulacja zawarta w art. 199 i art. 214 § 1 p.p.s.a.. Skoro przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 p.p.s.a., który stanowi, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, to rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W związku z wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy został on wezwany pismem z dnia 27 marca 2008 r. do przedłożenia szeregu dokumentów mających uprawdopodobnić ciężką sytuację materialną uzasadniającą przyznanie mu prawa pomocy, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarżący jednakże, oprócz oświadczenia, w którym opisał swoją sytuację majątkową, żądanych dokumentów nie złożył. Nieprzedłożenie wskazanych w piśmie z dnia 27 marca 2008 r. dokumentów uniemożliwiło Sądowi ocenę sytuacji materialnej skarżącego. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., II SA/Gd 758/04, LEX nr 203329). Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku– kierując się treścią art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji postanowienia.