II SA/Gd 294/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty z tytułu niezgodnego z przepisami wyłączenia gruntów rolnych z produkcji postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. P. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe ze swoją matką. Utrzymuje się z dochodów z tytułu umowy o pracę w wysokości 2 800 zł miesięcznie (brutto). Jego matka zaś uzyskuje emeryturę w wysokości 1 824 zł miesięcznie brutto. Wnioskodawca wskazał w treści urzędowego formularza, że posiada współwłasność w ½ części domu o powierzchni 110 m2, a także we współwłasności ½ części inne nieruchomości: w G. o pow. 1000 m2, w Z. o pow. 593 m2 i jeszcze jedną o pow. 2356 m2. Posiada także 10.000 m2 działki w D.. Wyliczył, że ponoszone przez niego wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego wynoszą miesięcznie około 3542 zł (w tym wyżywienie, leki, środki czystości, dojazdy do pracy, energia, spłata kredytu, telefon, utrzymanie samochodu). Podkreślił, że z uwagi na sytuację rodzinną i majątkową nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w swojej sprawie, w tym kosztu wpisu od skargi, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i matki. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – tekst jednolity), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 tejże ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Wskazane przepisy stanowią wyjątek od zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 10 grudnia 2012 r., wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – dokumentów źródłowych, takich jak w szczególności: wyciągi z kont bankowych, oświadczenie w przedmiocie posiadanych nieruchomości oraz dokumentów obrazujących ponoszenie wykazywanych we wniosku wydatków oraz zaświadczenie od pracodawcy o wysokości wynagrodzenia z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na powyższe, wnioskodawca nadesłał do sądu pismo, a wraz z nim wydruk ze wspólnego konta jego i matki obrazujący dokonane operacje na rachunku. Ponadto, przedłożył oświadczenia o nie posiadaniu lokat i kont dewizowych przez siebie i matkę oraz decyzje wymiarowe w sprawie podatku od nieruchomości dotyczące nieruchomości w Z., P. i G. oraz w K.. Wnioskodawca oświadczył, że nie osiąga pożytków z nieruchomości, gdyż ich nie wynajmuje, ani nie dzierżawi. Nadesłane kserokopie rachunków obrazują ponoszenie kosztów na poziomie opisanym w treści urzędowego formularza PPF. Nie przedłożono jednak dowodu ponoszenia raty kredytu w kwocie 1528 zł. Ponadto, wnioskodawca oświadczył, że nie pobiera dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. Wnioskodawca nie przedłożył oświadczenia co do posiadania pojazdu mechanicznego. Wnioskodawca nie przedłożył zaświadczenia o wysokości osiąganego wynagrodzenia za pracę wskazując, że osoba uprawniona do wystawienia przebywa na urlopie, ale jego dochody wynikają z przedłożonej historii rachunku bankowego. Przedstawił skarżący akt notarialny z 14 października 2014 r. zakupu 1/8 części prawa własności nieruchomości o łącznym obszarze 8,0559 ha położonej w miejscowości D. za kwotę 12 tys. zł. Oceniając przedstawione okoliczności, uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione przez niego okoliczności dotyczące dochodów w jego gospodarstwie domowym nie zostały odzwierciedlone w dokumentach, gdyż żądane w tym zakresie zaświadczenia nie zostały przedłożone. Poza tym, wnioskodawca posiada duży majątek w postaci domu o powierzchni 110 m2 i czterech innych nieruchomości gruntowych, w tym dwóch zabudowanych domkami letniskowymi. Zarówno zatem osiągane stałe dochody jak i posiadany majątek, z którego można czerpać pożytki poprzez np.: wynajem lub dzierżawę nieruchomości rolnej, czy budynkowej nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wnioskodawca ma możliwość czerpania pożytków z posiadanego majątku, względnie zaciągnięcia kredytu pod hipotekę posiadanych nieruchomości, a w ostateczności – spieniężenia jednej z posiadanych nieruchomości w celu uzyskania dodatkowych środków finansowych. W tej sytuacji uznać należało, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej matki. Dodatkowo z historii rachunku bankowego wynika, że wnioskodawca posiada poza wynagrodzeniem za pracę dochody z tytułu umów zlecenia, np. 500 zł za wykonanie projektu wod-kan wnętrz urzędu NIK z 1 lipca 2015 r. Wnioskodawca należy do Zrzeszenia Audytorów Energetycznych. Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. Skarżący – posiadając majątek w postaci pięciu nieruchomości oraz dysponując stałymi dochodami, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji postanowienia