II SA/Gd 2965/02
WyrokWSA w Gdańsku2005-10-13
Skład orzekający: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.), WSA Krzysztof Gruszecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego mogą nakazać rozbiórkę obiektów budowlanych, opierając się wyłącznie na zapisach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeśli przepisy ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa stanowią, że grunty te należy traktować jako grunty zabudowane, wyłączone z produkcji rolnej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone decyzje nakazujące rozbiórkę garaży i szopek, stwierdzając, że organy nadzoru budowlanego dopuściły się naruszenia przepisów. Pomimo zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wskazujących na grunty rolne, grunty te, na których znajduje się budynek mieszkalny, którego lokale zostały sprzedane na podstawie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, powinny być traktowane jako grunty zabudowane, wyłączone z produkcji rolnej. Ustawa ta ma pierwszeństwo przed planem miejscowym w zakresie klasyfikacji gruntu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła trzech decyzji nakazujących rozbiórkę garaży i szopek, wydanych przez Inspektora Nadzoru Budowlanego i utrzymanych w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Organy uznały, że obiekty znajdują się na obszarze gruntów rolnych wyłączonych spod zabudowy zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Skarżący kwestionowali tę klasyfikację, wskazując, że kupili mieszkania od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a działka figurowała jako zabudowana.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone decyzje Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je decyzje Inspektora Nadzoru Budowlanego. Stwierdził, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane i zasądził zwrot kosztów postępowania od organu na rzecz skarżących.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Anna Zegan po rozpoznaniu w dniu 13 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skarg 1/ B. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 października 2002 r. nr [...] 2/ M. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 października 2002 r. nr [...] 3/ M. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 października 2002 r. nr [...] w przedmiocie nakazów rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 października 2002 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 września 2002 r. nr [...]; II. uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 października 2002 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 września 2002 r. nr [...]; III. uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 października 2002 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 września 2002 r. nr [...]; IV. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane; V. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących po 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzjami z dnia 17 września 2002 r. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane oraz art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał:
B. C. dokonać rozbiórki garażu z elementów prefabrykowanych zlokalizowanego na działce Nr [...] w miejscowości D. gmina C.;
M. W. dokonać rozbiórki garażu o konstrukcji drewnianej zlokalizowanego na działce Nr [...] w miejscowości D. gmina C.;
M. S. dokonać rozbiórki garażu o konstrukcji drewnianej, dwóch szopek drewnianych zlokalizowanych na działce Nr [...] w miejscowości D. gmina C.
Organ pierwszej instancji - powołując się na decyzję organu II instancji uchylającego uprzednią decyzję organu, wskazał, że skoro w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przedmiotowe obiekty znajdują się na obszarze oznaczonym jako grunty rolne, a tym samym wyłączone spod jakiejkolwiek zabudowy, zastosowanie ma art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. i sytuacji tej nie zmieniają inne przepisy prawne.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrując odwołania B. C., M. W. i M. S. utrzymał w mocy zaskarżone decyzje.
W uzasadnieniach decyzji organ odwoławczy podał, że w toku postępowania organ nadzoru budowlanego zastosował się do decyzji organu II instancji z dnia 22 sierpnia 2002 r. Organ II instancji stwierdził, że bez wątpienia obiekty objęte decyzjami organu I instancji wybudowane zostały pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Powołując się na treść art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. organ odwoławczy stwierdził, że w miejscowym ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Czarne uchwalonym przez Radę Narodową Miasta i Gminy w Czamem uchwałą nr XXXVII/201/84 z dnia 29 lutego 1984 r., przedmiotowe obiekty znajdują się na obszarze oznaczonym jako grunty rolne, a tym samym wyłączone spod jakiejkolwiek zabudowy.
Organ II instancji wskazał, że przy rozstrzyganiu sprawy z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. organ nadzoru budowlanego bada jedynie zgodność lokalizacji obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym nie biorąc pod uwagę innych aspektów związanych z jego istnieniem.
W skargach wniesionych do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. C., M. W. oraz M. S. domagając się uchylenia powyższych decyzji podali, że nie zgadzają się ze stwierdzeniem, iż sporne obiekty budowlane znajdują się na terenie gruntów rolnych, gdyż dokonali zakupu mieszkań od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa i działka nr [...] figurowała wówczas jako działka zabudowana.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach.
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi są zasadne. Jak wynika z akt administracyjnych poza sporem pozostaje fakt, że na działce nr [...] w miejscowości D. gmina C. poza obiektami budowlanymi objętymi zaskarżonymi decyzjami znajduje się również budynek mieszkalny. Mieszkania w przedmiotowym budynku skarżący kupili na podstawie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t. j. Dz. U. z 1995 r. Nr 57, poz. 299.
Zgodnie z art. 50 ust. 1 przedmiotowej ustawy grunty niezbędne do korzystania z budynków i lokali przeznaczonych do sprzedaży przez Agencję, uważa się za grunty wyłączone z produkcji rolnej w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Grunty te podlegają ujawnieniu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako grunty zabudowane (art. 50 ust. 2).
Wobec tego, że powszechnie obowiązujące źródło prawa, jakim w myśl art. 87 ust. 1 Konstytucji RP jest ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, jednoznacznie stanowi, iż grunty, o których mowa w art. 50 ust. 1 uważa się za wyłączone z produkcji rolnej regulacja ta musi zostać uwzględniona przez organ nadzoru budowlanego, rozstrzygający w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Organ winien wziąć pod uwagę, że z woli ustawodawcy grunty takie uważa się za wyłączone z produkcji rolnej i podlegają one ujawnieniu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako grunty zabudowane. Zatem organy samorządu terytorialnego zobowiązane są do uwzględnienia treści niniejszego przepisu i dokonania zmiany planu zagospodarowania przestrzennego. Jeżeli w dacie orzekania przez organ nadzoru budowlanego nie doszło jeszcze do zmiany planu w tym zakresie to organ nie może poprzestać jedynie na treści planu pomijając regulację zawartą w art. 50 ust. 1 i 2 cytowanej wyżej ustawy. Nie można bowiem traktować jako gruntu rolnego gruntu, który z woli ustawodawcy został wyłączony z produkcji rolnej i jest traktowany jako grunt zabudowany. Przepisy prawa miejscowego muszą być zgodne z powszechnie obowiązującymi ustawami, a przypadku ich niezgodności zastosowanie mają przepisy ustawowe.
Wobec tego, że obiekty budowlane objęte zaskarżonymi decyzjami posadowione są na tej samej działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, w którym lokale mieszkalne zostały sprzedane na postawie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oznacza to, że działka nr [...] jest gruntem niezbędnym do korzystania z budynku oraz lokali mieszkalnych. Wobec tego przedmiotowa działka musi być traktowana jako grunt zabudowany wyłączony z produkcji rolnej. Zatem zapis planu zagospodarowania przestrzennego, który nie został zmieniony, mimo treści art. 50 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy, nie może stanowić wyłącznej podstawy badania zgodności lokalizacji obiektu budowlanego z planem. W takiej sytuacji brak podstaw do orzekania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.
Zatem organy nadzoru budowlanego obu instancji dopuściły się naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz art. 50 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, które miało wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe okoliczności na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Na mocy art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło