II SA/Gd 30/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2006 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 listopada 2005 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia 11 października 2005 r., nr [...]. Burmistrza Miasta decyzją z dnia 11 października 2006 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 104, art. 108 k.p.a. oraz art. 3 pkt 13, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 póz. 2255 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U.Nr 105 poz.881) po rozpatrzeniu wniosku Nr [...] złożonego w dniu 20 września 2005r. odmówił D. N. zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania w/w świadczeń. Zgodnie z art. 3 ust. 13 ustawy o Świadczeniach Rodzinnych za osobę uczącą się uznaje się osobę pełnoletnią uczącą się, niepozastającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów, jeżeli wyrok sądu orzekający alimenty został wydany przed osiągnięciem pełnoletniości przez osobę uczącą się. Na podstawie wyroków sądowych dołączonych we wniosku wynika, iż alimenty te zostały zasądzone po ukończeniu przez wnioskodawczynię 18 roku życia. Od powyższej decyzji odwołała się D. N. wskazując na swą trudną sytuację życiową. Podała, iż alimenty od ojca zasądzone wyrokiem z 14 października 1986 r. płacił on bardzo nieregularnie. W dniu 10 czerwca 2004 r. matka jej opuściła dom i zamieszkała z konkubentem nie interesując się losem dzieci. Alimenty od matki zostały zasądzone 16 września 2004r. ale matka nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21 listopada 2005 r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podało, iż prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków przysługuje m.in osobie uczącej się (poza tym rodzicom, jednemu z rodziców, albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także opiekunowi faktycznemu dziecka) - art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W art. 3 pkt 13 ww. ustawy zostało zdefiniowane na użytek ustawy o świadczeniach rodzinnych pojęcie "osoby uczącej się", która oznacza osobę pełnoletnią uczącą, się, nie pozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów, jeżeli wyrok sądu orzekający alimenty został wydany przed osiągnięciem pełnoletniości przez osobę uczącą się. W przedmiotowej sprawie wyrok (ugoda sądowa) zasądzający alimenty od ojca strony został wydany niewątpliwie przed osiągnięciem przez nią pełnoletniości (14 października 1986r.) Jednak ugoda sądowa z matką M. Ś. została zawarta 16 września 2004 r., a więc po ukończeniu 18-go roku życia przez stronę urodzoną 22 marca 1986 r. Z cytowanej wyżej normy prawnej wynika, iż jedynie zasądzenie przed osiągnięciem pełnoletniości alimentów od obojga żyjących rodziców stanowi jedną z przesłanek uznania strony za osobę uczącą się w rozumieniu ww. ustawy. Dlatego zdaniem Kolegium wnioskowane świadczenia nie mogły być odwołującej się stronie przyznane. Kolegium wskazało, iż rozumie wyjątkowo ciężką sytuację strony ma jednak obowiązek działania w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, które w przedmiotowej sprawie nie dopuszczają żadnego marginesu uznaniowości w orzekaniu. Świadczenia rodzinne w odróżnieniu od niektórych rodzajów pomocy społecznej są przyznawane tylko osobom i tylko w sytuacjach przewidzianych w przepisach. Od powyższej decyzji D. N. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku powołując się na argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Na wstępie rozważań podkreślić należy, że definicja ustawowa "osoby uczącej się" zawarta w treści art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ma moc wiążącą (na co słusznie zwrócił uwagę organ II instancji). Oznacza to, że na gruncie przepisów tego aktu prawnego wyłączona jest możliwość dawania temu terminowi innego znaczenia aniżeli uczynił to ustawodawca. Nie można jednakże nie zauważyć, że w interpretacji wyżej wskazanego przepisu pojawiły się w orzecznictwie wątpliwości, o czym świadczy wystąpienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zgodność art.3 pkt 13 z ustawą zasadniczą. W czasie rozpoznawania niniejszej sprawy Trybunał Konstytucyjny nie wypowiedział się jeszcze w w/w przedmiocie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że nie ma podstaw do zawieszenia postępowania i oczekiwania na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego. Poddane sądowej kontroli decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa również z przyczyn innych a niżej wskazanych. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji podał, że alimenty na rzecz skarżącej zostały zasądzone po ukończeniu przez w/w 18 roku życia. Jest to ustalenie nietrafne, albowiem prawdziwe jedynie w przypadku jednego z rodziców, tj. matki skarżącej. Ugoda sądowa, mocą której zobowiązany do alimentów został ojciec, została zawarta przed uzyskaniem pełnoletniości przez skarżącą. Dostrzegł to organ odwoławczy, który jednakże przyjął, iż jedynie zasądzenie przed osiągnięciem pełnoletniości alimentów od obojga rodziców stanowi jedną z przesłanek, o których mowa w art. 3 pkt 13 powołanej ustawy. Sąd nie podziela tego stanowiska. Podkreślić w tym miejscu należy, że dokonując zmiany w/w przepisu ustawodawca nie ustanowił takiego warunku wprost. Nie jest to zatem okoliczność oczywista, jak to ocenił organ II instancji, lecz należy dokonać wykładni wskazanego przepisu, również w aspekcie art. 7 k.p.a. formułującego zasadę ogólną "słusznego interesu obywateli".. Mamy tutaj do czynienia ze swoistą "luką w prawie", związaną z konstrukcją przepisu. Ponieważ niejasny tekst przepisu nie może negatywnie oddziaływać na sferę praw osób, których dotyczy, nadto mając na uwadze (podzielaną również przez skład orzekający) wątpliwość co do konstytucyjności wskazanego zapisu ustawowego, Sąd uznał, że skarżącej przysługuje prawo do wnioskowanego świadczenia. Zdaniem Sądu, definicji z art. 3 ust. 13 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, ze względów wyżej przytoczonych, nie można interpretować jako dającej podstawę do odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w sytuacji, w której alimenty od jednego z rodziców zasądzone zostały po osiągnięciu pełnoletniości przez osobę wnioskującą o to świadczenie, jeżeli alimenty od drugiego z rodziców zostały zasądzone przed osiągnięciem pełnoletniości. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.