II SA/Gd 300/10
WyrokWSA w Gdańsku2011-03-09
Skład orzekający: Dorota Jadwiszczok, Wanda Antończyk, Tamara Dziełakowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego, wydana po stwierdzeniu wykonania nałożonych obowiązków, jest zgodna z prawem, czy też organ powinien wydać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie?Ratio decidendi
Organ odwoławczy błędnie umorzył postępowanie w sprawie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego, uznając je za bezprzedmiotowe po wykonaniu przez inwestora nałożonych obowiązków. Zgodnie z przepisami Prawa budowlanego z 1974 r., po wykonaniu nakazanych zmian i przeróbek, organ powinien wydać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, a nie umarzać postępowanie. Ponadto, organy obu instancji nie zbadały w sposób kompleksowy zgodności samowolnej rozbudowy z przepisami dotyczącymi usytuowania budynków względem granicy działki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego na granicy działki. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył obowiązek wykonania zmian i przeróbek. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe po stwierdzeniu wykonania nałożonych obowiązków. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak zbadania zgodności rozbudowy z przepisami technicznymi oraz wadliwe umorzenie postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. S., K. S., M. M.-S., K. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 września 2009 r., nr [...], 2. nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz adwokata B. K. kwotę 300 (trzysta) złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Decyzją z dnia 2 września 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G., działając na podstawie art. 104 § 1 K.p.a. oraz art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), dalej jako ustawa Prawo budowlane z 1974 r. i innych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego przy ul. [...] w G., na granicy z działką przy ul. [..], nałożył na D. R., A. R. i K. R. obowiązek wykonania w terminie do dnia 31 grudnia 2009 r. zmian i przeróbek, wynikających z orzeczenia technicznego z kwietnia 2002 r., sporządzonego przez rzeczoznawcę budowlanego, niezbędnych do doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z przepisami, poprzez zamurowanie otworów okiennych w ścianie zewnętrznej budynku od strony ulicy W. oraz wykonania wentylacji grawitacyjnej pomieszczeń, w których zostaną zlikwidowane okna.
W uzasadnieniu organ przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania, w toku którego ustalono, że na przedmiotowej działce samowolnie rozbudowano budynek mieszkalny jednorodzinny do granicy z sąsiednią działką przy ul. [...] oraz samowolnie wybudowano budynek gospodarczy. Organ decyzją z dnia 30 stycznia 2003 r. nakazał D. R. wykonanie w terminie do dnia 31 grudnia 2003 r. zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z przepisami poprzez zlikwidowanie otworów okiennych w ścianie zewnętrznej budynku od strony ul. [..] oraz wykonanie wentylacji grawitacyjnej. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją z dnia 30 kwietnia 2003 r. uchylił wymienioną wyżej decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność ustalenia wszystkich stron postępowania, umożliwienia im czynnego udziału w postępowaniu, a także koniecznością przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 8 września 2005 r. sygn. akt SA/Gd 784/03 oddalił skargę S. S. na decyzję organu II instancji.
Kontynuując postępowanie decyzją z dnia 4 października 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. nałożył na D. R., A. R. i K. R. obowiązek wykonania zmian i przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na posesji przy ul. [...] w G. do stanu zgodnego z przepisami. Rozstrzygnięcie to zostało ponownie uchylone przez organ II instancji z uwagi na wadliwie przeprowadzone postępowanie dowodowe i w konsekwencji nieustalenie daty rozbudowy. Organ odwoławczy uznał, że skoro oświadczenia skarżących nie są zbieżne z informacjami uzyskanymi nie związanych w żaden sposób ze sprawą świadków, których oświadczenia organ I instancji przyjął za bardziej wiarygodne i na tej podstawie uznał, że w przedmiotowej sprawie należy zastosować przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., a nie obowiązujące obecnie. Nakazał również przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zbadanie dokumentacji archiwalnej dotyczącej zabudowy znajdującej się na posesji przy ul. [...], przede wszystkim budynku gospodarczego usytuowanego bezpośrednio przy granicy z działką należącą do rodziny R. Ponadto organ II instancji zwrócił uwagę na brak odniesienia organu I instancji do rozbieżności w dokonanych ustaleniach w zakresie daty powstania przedmiotowej rozbudowy z zapisami w orzeczeniu technicznym.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że brak jest w sprawie dokumentów mogących uzupełnić materiał dowodowy w zakresie ustalenia daty rozbudowy. Organ uznał zatem, że jedyną możliwością ustalenia daty nielegalnej rozbudowy jest ponowna, dokładna analiza zebranego wcześniej materiału dowodowego, która z kolei prowadzi do wniosku, że została ona wykonana przed dniem 1 stycznia 1995 r. Dowodzą tego mapy i szkice sytuacyjne wykonane dla potrzeb działki przy ul. [...], na podstawie których można wnioskować, że w roku 1995 rozbudowa nie została jeszcze wykonana lub, że w tym czasie nie wykonano jeszcze inwentaryzacji geodezyjnej istniejącej już rozbudowy. Zeznania świadków są rozbieżne. Podczas gdy rodzina [...] twierdzi, że sporna rozbudowa wykonana została w 2001 r., to z oświadczenia D. R. wynika, że rozbudowana część obiektu od strony ulicy [...] wykonana została przed 1973 r. a rozbudowę o część od strony działki przy ul. [...] wykonano na początku lat osiemdziesiątych dwudziestego wieku, a w połowie lat dziewięćdziesiątych ocieplono.
Z kolei trzej przesłuchani przez organ I instancji świadkowie, mieszkańcy ulicy [...], nie będący stronami postępowania, oświadczyli zgodnie, że rozbudowę wykonano etapami: w 1986 r. wykonano fragment rozbudowy od strony ulicy [...], w 1988 r. rozbudowano obiekt do granicy z nieruchomością przy ul. [...] oraz wykonano pozostały fragment od strony ulicy [...] a w latach 1993-1994 całość została ocieplona styropianem. Zdaniem organu I instancji brak interesu prawnego lub faktycznego świadków mieszkających na stałe obok nieruchomości przy ulicy [...] w G. czyni je bardziej wiarygodnymi, niż zeznania rodziny S., sporadycznie odwiedzających G.. Zatem zeznania postronnych świadków organ przyjął jako podstawę do ustalenia okresu rozbudowy.
Odnosząc się do rozbieżności pomiędzy datą powstania przedmiotowej rozbudowy z zapisami orzeczenia technicznego organ wyjaśnił, że rzeczoznawca sporządzający orzeczenie nie posiada możliwości ustalenia daty powstania obiektu i musi posiłkować się w tym zakresie informacjami przekazanymi przez zlecającego wykonanie ekspertyzy.
Organ I instancji stanął na stanowisku, że sporna rozbudowa wykonana została przed dniem 1 stycznia 1995 r. co oznacza, że zastosowanie w sprawie mają przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Wskazał też, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego G., działka nr [...] przy ul. [...] leży w obszarze oznaczonym symbolem [...] przeznaczonym na tereny zabudowy jednorodzinnej, uzupełnienia luk budowlanych i wielorodzinnej, co wyklucza wydanie decyzji o rozbiórce. Dalej wyjaśnił, że rozbudowa wykonana została przez D. R. oraz zamarłego A. R., którego spadkobiercy D., A. i K. R. jako następcy prawni wstąpili w prawa strony w niniejszym postępowaniu i na nich należało nałożyć obowiązek wykonania określonych prac.
Końcowo organ wyjaśnił, że z inwentaryzacji architektoniczno – budowlanej autorstwa dr inż. arch. M. P. oraz orzeczenia technicznego rzeczoznawcy budowlanego mgr inż. K. D. wynika, że ściana z otworami okiennymi rozbudowanej samowolnie części obiektu zlokalizowana jest w odległości 290 cm – 320 cm od granicy z sąsiednią posesją, co oznacza konieczność zlikwidowania otworów okiennych w ścianie zewnętrznej budynku, od strony ulicy W. oraz wykonanie wentylacji grawitacyjnej pomieszczeń, w których zostaną zlikwidowane okna. Podał też, że użytkowanie obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nakaz zmian lub przeróbek, można rozpocząć dopiero po uzyskaniu pozwolenia.
Rozpoznając kolejne odwołanie Inspektor Wojewódzki stanął na stanowisku, że wykonanie obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją oznacza, że postępowanie administracyjne prowadzone w trybie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w sprawie nielegalnej rozbudowy stało się bezprzedmiotowe. W konsekwencji stwierdzenia zlikwidowania przez zobowiązanych otworów okiennych w ścianie zewnętrznej budynku, od strony ulicy W. oraz wykonania wentylacji grawitacyjnej pomieszczeń, w których zostały zlikwidowane okna, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie. Co do zarzutów sformułowanych w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji odniósł się do dowodów w postaci map i szkiców sytuacyjnych stwierdzając, że szkice te wykonano na dla potrzeb działki przy ul. W. Zasadnie uznano, że stanu zabudowy na działkach sąsiednich nie można uznać za zgodny ze stanem faktycznym w tym okresie, gdyż można wnioskować alternatywnie, że w 1995 r. rozbudowa nie została jeszcze wykonana lub, że w tym czasie nie wykonano jeszcze inwentaryzacji geodezyjnej. Z akt sprawy wynika również, że przedmiotowa rozbudowa miała miejsce w latach 80 – tych ubiegłego wieku, pod rządami prawa budowlanego z 1974 r., które dopuszczało zalegalizowanie samowoli budowlanej, o ile nie zachodzą przesłanki art. 37.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu II instancji S., K. i K. S. oraz M. M. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Organom obu instancji zarzucili naruszenie szeregu przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r.., w tym art. 37 ust. 1 pkt 2, art. 40 oraz przepisów postępowania - art. 76, art. 77, art., 97 § 1 pkt 4 oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
W uzasadnieniu skarżący podali, że samowolna rozbudowa budynku mieszkalnego na posesji przy ul. [...] powoduje niebezpieczeństwo dla ich własnego budynku gospodarczego uniemożliwiając przeprowadzenie remontu oraz powoduje jego zniszczenie. Spełniona została zatem przesłanka istnienia niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Samowolnie wybudowany obiekt został również wadliwie posadowiony zbyt blisko granicy z działką skarżących, przez co uniemożliwia im korzystanie z własnej nieruchomości, np. ogrodzenie działki. Ponadto dach od strony nieruchomości skarżących wykonano z niczym nie zabezpieczonych desek, które są łatwopalne. Jakość użytych materiałów rodzi obawy o zgodność z przepisami przeciwpożarowymi..
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 22 grudnia 2010 r. pełnomocnik skarżących uzupełnił skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Kwestionowanemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania w tym: art. 7, art. 77 § 1, art. 9, art. 80, art. 68 § 1, art. 75 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 84 § 1 i art. 136 k.p.a. polegające na zaniechaniu wyczerpującego rozważenia całego zebranego materiału dowodowego w zakresie daty rozbudowy budynku przy ul. [...] w G., dowolną ocenę zeznań świadków w tym przedmiocie, zaniechanie powołania biegłego w celu ustalenia powyższej okoliczności oraz wybiórczą i dowolną ocenę dowodów w postaci map i szkiców sytuacyjnych. Zdaniem pełnomocnika zaniechania te są o tyle istotne, że ustalenie daty rozbudowy obiektu będzie miało znaczenia dla zastosowania odpowiednich przepisów U.p.b. oraz dla oceny niebezpieczeństwa, jakie stwarza ta samowola dla otoczenia.
Organowi II instancji zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. oraz art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 40, art. 48 ust. 1, art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. powodujące zastosowanie przy rozpoznawaniu sprawy przepisów ustawy z 1974 r., zamiast obecnie obowiązującej z 1994 r.
Przedmiotem skargi stało się również niezastosowanie przez organy przepisów § 12 ust. 4 pkt 1 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140 ze zm.) poprzez przyjęcie, że rozbudowana część budynku mieszkalnego odpowiada warunkom wynikającym z § 12 ust. 6 rozporządzenia i wyłączone jest stosowanie wymagań sformułowanych w § 12 ust. 4 pkt 1 tego aktu prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli określa art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w myśl którego sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest zasadna, aczkolwiek jedynie część zarzutów w niej sformułowanych zasługuje na uwzględnienie. W ocenie składu orzekającego kontrolowane decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów prawa materialnego.
Przedmiot niniejszej sprawy stanowiła samowolna rozbudowa budynku mieszkalnego na posesji przy ul. [...] w G., na granicy z działką przy ul. [...]. Z materiału dowodowego wynika, że samowola ta wykonana została przed rokiem 1995 r., o czym świadczą m.in.: mapy i szkice sytuacyjne wykonane dla potrzeb właścicieli działki przy ul. [...]. Co prawda organy stwierdziły, że w roku 1995 nie wykonano jeszcze inwentaryzacji geodezyjnej istniejącej już rozbudowy, niemniej ocena dowodów w postaci map i szkiców uzupełniona została zeznaniami świadków złożonymi z po uprzednim pouczeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oraz oświadczeniami stron postępowania. Zgodnie z zeznaniami świadków, mieszkańców ulicy Władysławskiego, rozbudowę od strony posesji nr 10 wykonano etapami, przy czym zakończenie rozbudowy przypadło na lata 1993 – 1994. Zeznania o tożsamej treści złożyła strona postępowania D. R. Jedynie skarżący wskazywali na inną datę, jednakże, jak uznały organy, z uwagi na zamieszkiwanie rodziny S. na stałe z Ł. ich zeznania w tym przedmiocie nie były całkowicie wiarygodne. Zasadnie zatem uznano wyjaśnienia niezależnych, nie zaangażowanych w sprawę świadków za obiektywne i wyczerpujące. W oparciu o zabrany materiał dowodowy nie budzi zatem wątpliwości fakt, że obiekt objęty postępowaniem został wybudowany przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. przepisu art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Organy trafnie stosowały zatem przepisy poprzednio obowiązującego Prawa budowlanego.
Pomimo dokonania prawidłowych ustaleń odnośnie czasu wykonania samowoli budowlanej, co miało znaczenie z punktu widzenia zastosowania przepisów prawa materialnego, organy nie ustrzegły się przy wydaniu kontrolowanych decyzji naruszenia przepisów postępowania, w tym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Umknęła bowiem uwadze organów, podnoszona już w odwołaniu od decyzji organu I instancji i powtórzona w skardze kwestia odległości samowolnie rozbudowanego budynku mieszkalnego od granicy z działką. Jak podali skarżący ściana szczytowa nielegalnie rozbudowanego budynku na posesji W., wybudowana została zaledwie 20 cm od granicy z ich działką przy ul. [...]. Przepis art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. umożliwia legalizację obiektu budowlanego, a jego skutkiem jest doprowadzenie obiektu "do stanu zgodnego z przepisami", a więc do stanu zgodnego z prawem. Przepisami tymi, w tym techniczno – budowlanymi, decydującymi o zakresie koniecznych zmian i przeróbek będą przepisy obowiązujące w dacie wydawania decyzji (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24.02.2009 r., II SA/Ol 803/08, wyrok WSA w Kielcach z dnia 29.01.2009 r., II SA/Ke 774/08). Tymczasem organy w ogóle nie zbadały zgodności wykonanej samowolnie rozbudowy z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z dnia 15 czerwca 2002 r.). W szczególności § 12 rozporządzenia ustala szczegółowe warunki dotyczące położenia nowych obiektów stosunku do granicy sąsiedniej działki.
Z załączonych do akt sprawy rysunków obrazujących położenie budynków znajdujących się na sąsiadujących nieruchomościach wynika, że rzeczywiście samowolnie rozbudowany obiekt znajduje się w odległości mniejszej niż wymagana przepisami rozporządzenia od granicy sąsiedniej działki, wręcz na jej granicy. W związku z powyższym organy winny ocenić powyższą okoliczność pod względem zgodności z normami przywołanego powyżej rozporządzenia, w szczególności ustalić, czy miały miejsce odstępstwa i czy są one możliwe do zaakceptowania. Reasumując Sąd uznał, że postępowanie administracyjne prowadzone przed organami nie doprowadziło do kompleksowego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, co w istocie stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. i w konsekwencji ustalenia organu nie znalazły dostatecznej argumentacji w treści uzasadnienia kontrolowanych orzeczeń, czym naruszono art. 107 § 3 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane będą do szczegółowego ustalenia odległości nielegalnej zabudowy od granicy z działka skarżących i dokonania oceny tak ustalonego stanu faktycznego w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Przechodząc do analizy zaskarżonej decyzji pod kątem naruszenia prawa materialnego wskazać należało, że stanowiący podstawę rozstrzygnięcia art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. stanowi, iż w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
Biorąc za podstawę art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją z dnia 2 września 2009 r. nałożył na D. R., A. R. i K. R. obowiązek wykonania w terminie do dnia 31 grudnia 2009 r. zmian i przeróbek, wynikających z orzeczenia technicznego z kwietnia 2002 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. K. D., niezbędnych do doprowadzenia rozbudowanego budynku mieszkalnego na posesji przy ul. [...] w G. do stanu zgodnego z przepisami, w tym do zamurowania otworów okiennych w ścianie zewnętrznej budynku, od strony ulicy [...] oraz do wykonania wentylacji grawitacyjnej pomieszczeń, w których zostaną zlikwidowane okna.
Organ odwoławczy natomiast uchylił decyzję organu I instancji w całości i umorzył postępowanie. Uznał bowiem, że wykonanie obowiązków przez adresatów decyzji pierwszoinstancyjnej, potwierdzone pismem D. R. z dnia 15 września 2009 r. oraz oględzinami z dnia 16 października 2009 r. wskazuje na bezprzedmiotowość takiego postępowania.
Stanowiska takiego nie sposób jednak zaakceptować. Wydanie decyzji w trybie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., nakładającej na jej adresata określonych obowiązków, a następnie wykonanie tych obowiązków przez zobowiązanego nie czyni postępowania bezprzedmiotowym, lecz otwiera drogę do ubiegania się przez inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu o udzielenie pozwolenia na użytkowanie, o czym stanowi art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W myśl ust. 1 cytowanego przepisu inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian i przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie wydanego przez właściwy terenowy organ administracji państwowej. Pozwolenie na użytkowanie jest bowiem jednym z etapów legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 1998 r. sygn. akt IV S.A. 785/97 Lex Nr 43300, 30 kwietnia 1999 r. sygn. akt IV S.A. 681/97 Lex Nr 47194, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2005 r. sygn. akt VIII S.A./Wa 244/05 Lex Nr 19702).
Zatem w sytuacji wydania przez organ nakazu wykonania robót w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 40, a następnie wykonania nakazu przez inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu organ winien zakończyć postępowanie wydając w trybie art. 42 prawa budowlanego z 1974 r. decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, a nie decyzję umarzającą postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Zatem decyzja organu II instancji jest wadliwa także z tego względu, bowiem przepisy prawa w takim stanie faktycznym obligują organ do wydania rozstrzygnięcia w innej formie – decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Wydana decyzja podlega zatem uchyleniu także z tego powodu.
W świetle przedstawionych wyżej rozważań należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 P.p.s.a., uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję organu pierwszej instancji.
O obowiązku zwrotu kosztów postępowania skarżącemu, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło