II SA/Gd 304/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Protokolant Sekretarz Sądowy Agnieszka Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego . z dnia 16 lutego 2007 r., nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. L. B. wnioskiem z dnia 27 września 2006 r. r wystąpił o przyznanie zasiłku rodzinnego na dzieci A. B. i B. B. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. W dniu 10 października 2006 r. złożył on nadto wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Decyzją z dnia 19 października 2006 r., nr [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, przyznał wnioskodawcy zasiłek rodzinny na A. B. i B. B. i dodatki z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatki na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła. Decyzją z dnia 20 października 2006 r., nr [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, na podstawie art. 4, art. 6 ust. 1, art. 8 pkt 3a, art. 11a, art. 20 i art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), odmówił L. B. przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 11a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ drugi z rodziców dziecka nie żyje lub ojciec dziecka jest nieznany. Organ administracji stwierdził, iż wyrok oddalający powództwo o alimenty od matki dzieci nie stanowi przesłanki przyznania skarżącemu wnioskowanego dodatku. Wobec niespełnienia przez skarżącego wskazanego kryterium ustawowego, prawo do przedmiotowego dodatku do zasiłku mu nie przysługiwało. W odwołaniu od wskazanej decyzji skarżący wskazał, iż podstawą odmowy przyznania mu dodatku do zasiłku rodzinnego nie może być fakt, że matka jego dzieci żyje. Jest ona bowiem osobą chorą psychicznie i pozbawioną praw rodzicielskich, od której nie można zasądzić alimentów. Zdaniem skarżącego, w takiej sytuacji matka dzieci winna być traktowana jak osoba nieżyjąca. Skarżący wskazał, iż nie jest w stanie utrzymać trzyosobowej rodziny i spełnia warunki, aby uzyskać pomoc w postaci dodatku do zasiłku. Rozpoznając odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 16 lutego 2007 r., sygn. akt [...], działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 11a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że świadczenia alimentacyjne na dzieci nie zostały zasądzone z innych przyczyn niż wskazane w art. 11a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, skarżący nie spełnia zatem warunków, od których uzależnione jest prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka. Organ administracji wskazał, iż ubezwłasnowolnienie i pozbawienie matki praw rodzicielskich nie zwalnia jej z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci. Jako osoba ubezwłasnowolniona całkowicie posiada ona opiekuna prawnego, wobec którego można wytoczyć powództwo o alimenty, a w razie bezskuteczności egzekucji strona może ubiegać się o zaliczkę alimentacyjną. W skardze na powyższą decyzję, skarżący zarzucił, iż poprzednio otrzymywał dodatek, obecnie pogorszono jego sytuację nie przyznając mu dodatku dlatego, że nie ma zasądzonych alimentów. Skarżący powołał się na swoją trudną sytuację materialną i oświadczył, że sąd dwukrotnie oddalając jego roszczenie o alimenty, zwolnił matkę dzieci z obowiązku alimentacyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej ustawą, świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki wyszczególnione w art. 8 ustawy, w tym, wymieniony w pkt 3 a dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Przesłanki uzyskania tego dodatku zostały przez ustawodawcę określone w art. 11a ust. 1 ustawy, który stanowi, iż dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany. Z przepisu tego wynika, iż świadczenie w postaci dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka przysługuje jedynie w sytuacji, gdy drugi z rodziców dziecka nie żyje lub ojciec dziecka jest nieznany. Ustawodawca w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości określił krąg osób uprawnionych do zasiłku. Krąg ten został ustalony bardzo wąsko, dodatek ten przysługuje bowiem wyłącznie gdy dziecko nie posiada drugiego z rodziców – czy to z powodu jego śmierci, czy też nieustalenia ojcostwa. Podkreślić należy, iż pojęcie "samotnego wychowania dziecka" zawarte w ustawie jest pojęciem węższym niż "pojęcie samotnego wychowania dziecka" funkcjonujące w języku potocznym, w którym obejmuje ono również szeroki katalog przypadków gdy jeden z rodziców sam wychowuje dziecko z innych przyczyn niż wymienione w art. 11 a ust. 1 pkt 1 i 2. W sytuacji gdy ustawodawca na potrzeby wydanego aktu prawnego wyraźnie zdefiniował pojęcie "samotnego wychowania dziecka", interpretacja przepisu musi uwzględniać tę definicję i nie może odwoływać się w tym zakresie do znaczenia języka potocznego. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż sam wychowuje dwójkę dzieci, których matka jest osobą chorą psychicznie i pozbawioną praw rodzicielskich, nie stanowi zatem przesłanki uznania go za osobę "samotnie wychowującą dziecko" w rozumieniu art. 11 a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. Argumenty skarżącego dotyczące braku zasądzenia od matki dzieci świadczenia alimentacyjnego jak i przyczyn tego faktu, nie mogą mieć znaczenia dla oceny istnienia uprawnienia do dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka. W istocie przepis art. 11 a ustawy nie przewiduje bowiem w ogóle możliwości przyznania przewidzianego w nim świadczenia w przypadku oddalenia powództwa o alimenty, ani nie różnicuje przyczyn takiego rozstrzygnięcia. Przepis ten posługuje się bowiem pojęciem niezasądzenia alimentów, a nie oddalenia powództwa o alimenty. Przewidziany w cytowanym przepisie zapis o przesłance niezasądzenia alimentów na rzecz dziecka od drugiego z rodziców, jest w istocie zbędny, bowiem oczywistym jest, iż brak jednego z rodziców uniemożliwia zasądzenie od niego świadczenia alimentacyjnego. Zakres pomocy państwa dla rodzin znajdujących się trudnej sytuacji materialnej przewidziany został przez ustawodawcę wyraźnie określony w treści przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazanych w art. 11 a ust 1 pkt 1 i 2 ustawy przesłanek uzyskania dodatku z tytułu dodatku samotnego wychowania dziecka nie można poszerzać o inne stany faktyczne nie ujęte w tym przepisie. Brak jest ku temu podstaw wobec jednoznacznego brzmienia przepisu art. 11 a ust 1 pkt 1 i 2 ustawy. Wbrew stanowisku skarżącego, przyznanie dodatku nie następuje w każdym przypadku gdy jeden z rodziców nie wychowuje dziecka i nie zasądzono od niego alimentów, uregulowanie takie nie zostało bowiem przez ustawodawcę przewidziane. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, iż organy administracji właściwie zastosowały normę wynikającą z art. 11 a ust 1 pkt 1 i 2 ustawy i na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.