II SA/Gd 3046/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska Sędziowie: NSA Marek Gorski (spr.) WSA Alina Dominiak Protokolant Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2004 r., na rozprawie sprawy ze skargi U. i R. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 24 sierpnia 2001 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących U. i R. K. kwotę 260 zł (dwieście sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 2. zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, iż orzekł o wymeldowaniu Państwa U. i R. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż z wniosku Pana B. K. prowadzono postępowanie w sprawie o wymeldowanie Państwa U. i R. K. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu. Organ I instancji orzekł o odmowie wymeldowania w/wymienionych opierając swoją decyzję na następujących ustaleniach: Właścicielami lokalu nr [...] przy ul. [...] j w G. są Państwo S. i B. K. i ich syn Pan R. K. ( dowód: kserokopia odpisu z KW nr [...] i kserokopia postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 10.04.2001 2 aktach sprawy). Państwo U. i R. K. w przedmiotowym lokalu nie zamieszkują, jednakże mają swobodny dostęp do niego i w nim bywają stąd organ I instancji stwierdził, iż nie można uznać, że opuszczenie lokalu ma charakter trwały. Mając na uwadze powyższe okoliczności organ I instancji uznał, iż w sprawie nie zachodzą łącznie obie przesłanki wymeldowania zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974r. ( Dz.U. z 1984r. Nr 32, poz. 174 z późn. zm.), ponieważ w/wymienieni nie opuścili w sposób trwały i dobrowolny spornego lokalu. Z decyzją nie zgodził się Pan B. K. i wniósł od niej odwołanie. Wskazał na krzywdzący charakter zaskarżonej decyzji stwierdzając, iż Państwo U. i R. K. nie zamieszkują w spornym lokalu, a jedynie przyjeżdżają czasami. Rozpatrując odwołanie Wojewoda [...] wskazał, iż organ orzekający o wymeldowaniu za podstawę decyzji przyjmuje przesłanki określone w art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, który stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która: - utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu, którego dotyczy postępowanie oraz lokal ten opuściła bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z niego, lub; - bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W niniejszej sprawie zastosowanie ma pierwsza część wyżej wskazanego artykułu, gdyż znane jest miejsce pobytu Państwa U. i R. K. Bezspornym w sprawie jest fakt posiadania uprawnień do lokalu. Przysługują one jedynie Panu B. K. wraz z żoną oraz Panu R. K. Natomiast ze zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego nie wynikało jednoznacznie czy w/wymienieni trwale i dobrowolnie opuścili lokal nr [...] przy ul. [...] w G. Zeznania stron były sprzeczne, gdyż Państwo U. i R. K. zeznali, iż w spornym lokalu zamieszkują i mają tam swoje rzeczy ( dowód: protokół z przesłuchania z dnia 27.02.2001r.). Pan B. K. natomiast podczas przesłuchania zeznał, iż w/wymienieni zamieszkują w B. bądź w P. i w spornym lokalu bywają jedynie sporadycznie najczęściej nocą zabierając sukcesywnie swoje rzeczy. Wskutek braku zgodności zeznań stron organ I instancji skierował zapytanie do Komisariatu Policji w G. – K. o potwierdzenie zamieszkiwania przedmiotowego lokalu przez małżonków K. Dnia 20.02.2001r. nadeszła odpowiedź z Policji, która po dokonanej kontroli stwierdziła, że Państwo U. i R. K. nie przebywają w lokalu nr [...] przy ul. [...] w G., nie zamieszkują tam od 8 lat. Wobec powyższego organ II instancji stwierdził, iż Państwo U. i R. K. nie posiadają uprawnień do przebywania w przedmiotowym lokalu oraz faktycznie w nim nie zamieszkują, a więc przyjąć należy, że łącznie spełniono obie przesłanki wymeldowania, a więc decyzja niniejsza znajduje uzasadnienie faktyczne i prawne. Na powyższą decyzję skargę złożyli U. i R. K. reprezentowani przez adwokata A. S. Pełnomocnik skarżących wskazał w skardze, iż między skłóconymi współwłaścicielami nieruchomości nadal toczą się postępowania sądowe dotyczące ustalenia współwłasności tejże nieruchomości. Skarżący nigdy nie opuścili na stałe, wbrew twierdzeniom B. K. lokalu mieszkalnego, którego byli i nadal uważają, że są właścicielami. Skarżący w tym lokalu posiadają jedyne swoje centrum życiowe. W tym lokalu znajdują się ich ruchomości. Przebywają w nim. To zachowanie B. K. powoduje, że z lokalu tego nie zawsze mogą trwale korzystać. Korzystali z pomocy Policji, aby dostać się do swojego mieszkania. Wywiad Policji, oparty jedynie na zeznaniach zainteresowanego sprawą B. K., z którego treści wynika, że skarżący w mieszkaniu nie przebywają od 8 lat nie jest wiarygodny. W kwietniu 2001r. skarżący R. K. złożył w Sądzie Rejonowym w G. Wydział Ksiąg Wieczystych wniosek o wpisanie go jako współwłaściciela spornej nieruchomości na podstawie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym w 1981r. ojcu. W uzupełnieniu skargi pełnomocnik skarżących przedstawił wypis z KW spornej nieruchomości z dnia 10 września 2001r. oraz wniosek z dnia 19 lipca 2001r. skierowany do Sądu Rejonowego w G. o wpisanie skarżących jako spadkobierców testamentowych po zmarłym w dniu 5 września 1979r. F. K. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 2 lutego 1981r. Sygn. akt [...], utrzymanego w mocy postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w G. z dnia 19 sierpnia 1981r. Sygn. akt [...]. Pełnomocnik skarżących podkreślił, iż skarżący są spadkobiercami zmarłego F. K. co wynika z załączonych postanowień Sądu Rejonowego w G. i Sądu Wojewódzkiego w G. Wniosek o wpisanie ich jako właścicieli został złożony przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Również aktualny wyciąg w KW nieruchomości wskazuje skarżących jako współwłaścicieli. Nadto pełnomocnik skarżących przedstawił wydruk komputerowy rachunków i wpłat za energie elektryczną za okres od 1994r. do 13 lipca 2001r. (skarżący i wnioskodawca posiadają odrębne liczniki), oraz wydruk komputerowy rachunków i wpłat za gaz za okres od czerwca 1997r. W odpowiedzi na zarzuty skargi Wojewoda [...] wskazał, iż organ odwoławczy uznając przeprowadzoną przez Policję kontrolę meldunkową za dowód obiektywny i rzeczowy na jej podstawie ustalił, iż wymienieni nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu, wobec czego uznano przesłankę opuszczenia przez wymienionych spornego lokalu za udowodnioną. Organ odwoławczy uznał także, z wymienieni nie posiadają uprawnień do spornego lokalu pomimo dostarczonego przez nich odpisu z księgi wieczystej z dnia 10 września 2001r., w którym wskazani są jako współwłaściciele spornej nieruchomości. Wpisu tego dokonano w dniu 12 maja 1999r. W dniu 10 kwietnia 2001r. Sąd Okręgowy w G. wydał postanowienie uchylające wpis Sądu Rejonowego w G. z dnia 12 maja 1999r. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał iż Państwo U. i R. K. nie posiadają uprawnień do spornego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, z którego wynika, że konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek, aby orzec o wymeldowaniu w trybie administracyjnym. W rozpatrywanej sprawie będzie to utrata uprawnień do przebywania w lokalu oraz opuszczenie lokalu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z niego. W toku wszystkich etapów postępowania skarżący twierdzili, że nie opuścili lokalu nr [...] przy ul. [...] w G., natomiast B. K., inicjator postępowania w sprawie wymeldowania U. i R. K., twierdził, iż nie przebywają oni w tym lokalu od 8 lat. Okoliczność ta była także badana przez organy Policji. Wedle jednej informacji (udzielonej przez B. K.) z dnia 8 marca 2001r. skarżący nie zamieszkują w lokalu. Natomiast wedle informacji Zastępcy Komendanta Komisariatu Policji w G.-K. z dnia 1 października 2001r. skierowanej do skarżących "dokonano rozpytania mieszkańców ulicy [...]. Wśród rozpytywanych osób były takie, które poświadczyły fakt przebywania Państwa pod wskazanym adresem". Organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję bez wyjaśnienia sprzecznych ze sobą treści obu informacji organów Policji. Skarżący przedstawili wydruki komputerowe rachunków za zużycie gazu i energii elektrycznej świadczące w ich ocenie o korzystaniu z lokalu. Dowody te także winny zostać ocenione w toku ponownego rozpatrywania sprawy. Przechodząc do kwestii uprawnień do przebywania w lokalu wskazać należy, iż w aktach sprawy znajdują się: - odpis z KW Nr [...] z dnia 30 listopada 1999r., gdzie jako właściciele wpisani są m.in. U. i R. K.; wpisu dokonano 12 maja 1999r.; - postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia 10 kwietnia 2001r. uchylające wpis Sądu Rejonowego w G. z dnia 12 maja 1999r. KW Nr [...]; - odpis z KW Nr [...] z dnia 10 września 2001r., gdzie jako współwłaściciele wpisani są U. i R. K. - odpis z KW Nr [...] z dnia 8 października 2001 r., gdzie jako właściciele wpisani są m.in. U. i R. K., wpisu dokonano dnia 4 października 2001r na podstawie postanowienia o nabyciu spadku. W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dowodów Sąd uznał, iż decyzja organu odwoławczego została podjęta przedwcześnie, bez dokonania jednoznacznych ustaleń co do stanu faktycznego. W momencie rozstrzygania organ odwoławczy dysponował dowodem świadczącym o braku uprawnień do zajmowania lokalu przy ul. [...] w G. przez U. i R. K., jednak w toku postępowania sądowego pełnomocnik skarżących przedstawił odpis z KW Nr [...] gdzie skarżący wpisani są jako właściciele na mocy postanowienia o nabyciu spadku. W toku ponownego rozstrzygania sprawy organ odwoławczy winien ustalić czy postanowienie o dokonaniu wpisu w dniu 4 października 2001r. jest prawomocne czy też postępowanie w sprawie być może jeszcze się toczy. Niedopuszczalne jest nadużywanie instytucji wymeldowania w celu osiągnięcia rezultatu mieszczącego się w kompetencjach sądu powszechnego, a niewątpliwie sprawą cywilnoprawną jest ocena spornej kwestii posiadania przez skarżących uprawnień do lokalu. Orzecznictwo sądowe konsekwentnie podkreśla konieczność interpretowania przepisu dopuszczającego wymeldowanie na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jako rozwiązania wyjątkowego, stanowiącego odstępstwo od ogólnej reguły działania organów prowadzących ewidencję ludności wyłącznie na wniosek osób wykonujących własny obowiązek meldunkowy. Taki charakter rozstrzygnięć nakazuje organom prowadzącym postępowanie dołożenie szczególnej staranności w wyjaśnianiu wszystkich okoliczności sprawy oraz wykazanie powściągliwości w sięganiu po wyjątkowe przecież wymeldowanie "z urzędu". Utratę uprawnień w rozumieniu art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy należy pojmować jako wygaśnięcie uprawnień orzeczone prawomocnym wyrokiem, co oznacza że zainteresowani albo nie dochodzili swoich praw albo wyczerpali tok instancji lub wypowiedziano im umowę najmu lub pozbawiono uprawnień do przebywania w lokalu. Natomiast w rozpatrywanym przypadku nie zostało ustalone przez organ odwoławczy czy orzeczenia którymi dysponuje są prawomocne, organ odwoławczy w toku postępowania wyjaśniającego winien wezwać strony w celu złożenia wyjaśnień czy dochodzą one swoich racji przed sądem powszechnym. Organ odwoławczy nie uczynił tego jednak. Okoliczności powyższe, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie zostały należycie wyjaśnione, co stanowi naruszenie zasad wynikających z art. 7 i 77 Kpa, co budzi poważne wątpliwości Sądu, czy rzeczywiście spełnione zostały ustawowe przesłanki wymeldowania skarżących z miejsca stałego pobytu. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Sąd orzekł o tym, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w oparciu o art. 152 cytowanej ustawy. Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.