II SA/Gd 3053/02

Dnia 12 października 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska /spr./ Sędzia NSA Marek Gorski Sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 12 października 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 października 2002 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki lukarny 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 maja 2002 roku nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Zaskarżoną decyzją, z dnia 21 października 2002 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 48, art. 80 ust.2 pkt 2 i art.83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (jednolity tekst Dz.U. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie z dnia 29 maja 2002 r. nakazującą J. i H. C. rozbiórkę lukarny samowolnie wykonanej w połaci dachowej obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce nr [...] w U., przy ul. [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że na wymienionej posesji wykonano w połaci dachowej lukarnę o wymiarach w rzucie poziomym 4,50 m x 1,45 m i zmiennej wysokości od 1,90 m do 2 m z umieszczonymi w niej dwoma oknami bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Według oświadczenia J. C. przedmiotową lukarnę wykonano w 1993 r., natomiast organ I instancji oceniając zgromadzony materiał dowodowy przyjął, ze została wykonana w 1999 r. W myśl art.80 k.p.a. organy administracji są zobowiązane do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z akt sprawy wynika, że J. C. w dniu 10 stycznia 1997 r. wystąpiła do Urzędu Miejskiego z wnioskiem "o wyrażenie zgody na renowację strychu, tj. wmontowanie okna w domku przy ul. [...]" przedstawiając szkic, z którego wynika, że w istocie dotyczył on wykonania lukarny. Burmistrz Miasta w piśmie z 17.01.1997 r. nie wyraził zgody na powyższą inwestycję. W tych okolicznościach organy uznały, iż wskazana inwestycja została wykonana po dniu 17 stycznia 1997 r. Uwzględniono przy tym dowód w postaci zeznań świadka M. K., który oświadczył, że wykonał przedmiotową lukarnę jesienią lub wczesną wiosną 1999 r. Oświadczenia świadków wskazywanych przez J. C. nie zawierały natomiast określenia daty wybudowania lukarny, stąd w ocenie organów, twierdzenia strony o wykonaniu lukarny w 1993 bądź na przełomie 1993 i 1994 r. nie były wiarygodne. W myśl art. 28 powołanej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, powyższy zakres robót budowlanych można było wykonać po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Warunku tego strona nie spełniła. W tych okolicznościach uzasadnionym było zastosowanie przepisu art. 48 powołanej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., w myśl którego właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. C. konsekwentnie podnosiła, iż będące przedmiotem sporu prace budowlane przeprowadzone zostały na przełomie 1993 i 1994 r. a nie - jak przyjęły organy administracji - w 1999 r. Na potwierdzenie tych okoliczności do skargi dołączyła m.in. oświadczenia M. N. oraz R. K. Z ich treści wynika jedynie, iż prace budowlane wykonane w obiekcie należącym do skarżącej zostały wykonane bardzo dawno. Wśród dokumentów dołączonych do skargi znajduje również się kopia pisma skarżącej, złożonego w dniu 4 maja 1994 r. w Urzędzie Miejskim, informującego o przeprowadzeniu prac budowlanych, polegających na wmurowaniu okna w tylnej części budynku przy ul. [...] w U. Skarżąca podważyła wiarygodność zeznań świadka – M. K., wskazując, iż w niniejszej sprawie organy administracji bezpodstawnie pominęły powoływane przez nią dowody. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, wskazując argumenty faktyczne i prawne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji narusza przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, iż sprawa nakazu rozbiórki obiektu budowlanego należy do kategorii spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, w której zgodnie z treścią art. 1 k.p.a. zastosowanie mają przepisy tego kodeksu. Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, 75, 77 § 1 k.p.a.), wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W niniejszej sprawie organy nie wyjaśniły w sposób dostatecznie klarowny kwestii czasu wybudowania lukarny. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wskazano wprawdzie motywy podjętych rozstrzygnięć, nie odniesiono się jednak do dowodów powoływanych przez skarżącą, jak np. treści pisma złożonego w dniu 4 maja 1994 r. w Urzędzie Miejskim, informującego o przeprowadzeniu prac budowlanych, polegających na wmurowaniu okna w tylnej części budynku przy ul. [...] w U. Nadto w niniejszej sprawie uszło uwadze organom obu instancji, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (art. 81 k.p.a.). Innymi słowy, bez zapoznania strony z dowodami nie mają one w sprawie żadnego znaczenia. Co więcej, skoro w postępowaniu administracyjnym przesłuchiwano świadków, to strona nie tylko powinna być zapoznana z ich zeznaniami, ale przede wszystkim należało zawiadomić ją o miejscu i terminie przesłuchania, przynajmniej 7 dni przed terminem, a także umożliwić jej zadawanie świadkom pytań i składanie wyjaśnień (art. 79 § 1 i 2 w związku z art. 10 k.p.a.). W niniejszej sprawie zignorowano wspomniane prawa strony, albowiem skarżąca nie została zawiadomiona przez organ I instancji o miejscu i terminie przesłuchania świadka M. K. Przeprowadzone w dniu 13 maja 2002 r. przesłuchanie świadka dotknięte jest nadto wadą proceduralną, polegającą na braku pouczenia o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Czynności tej nie dokonano przed odebraniem zeznania, jak wymaga tego art. 83 § 3 k.p.a. Pouczenie świadka – M. K. o odpowiedzialności karnej z art. 247 k.k. znajduje się jedynie w treści wezwania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie z dnia 29 kwietnia 2002 r. Sąd zauważa jednak, iż taki przepis był zawarty w kodyfikacji karnej z 1969 r., której przepisy zostały zastąpione ustawą z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) Odpowiednikiem wskazanego wyżej przepisu jest art. 233 k.k. i on powinien stanowić podstawę pouczenia. Zignorowanie wspomnianych praw strony spowodowało, że materiał dowodowy we wskazanym wyżej zakresie, stał się w sprawie bezwartościowy, gdyż w świetle art. 81 k.p.a. nie można go brać pod uwagę. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż art. 79 k.p.a. stanowi następną po wyrażonej w art. 10 gwarancję realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu. Zachowanie wymogów określonych w powołanych przepisach, niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji publicznej. Naruszenie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym mającym wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSAz 13 lutego 1986r. II SA2015/85 ONSA 1986Nr l, poz. 13). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy precyzyjnie ustalą datę wykonania przez skarżącą robót budowlanych przy zastosowaniu przewidzianych prawem środków dowodowych. Wyjaśnienie tej okoliczności faktycznej ma bowiem istotny wpływ na zastosowanie w niniejszej sprawie właściwych przepisów prawa, a w konsekwencji - na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (jednolity tekst Dz.U. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. Stanowi on, iż przepisu art. 48 (stanowiącego materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1995 r.) lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Ocena tych okoliczności winna dać podstawę do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i wydania zgodnej z prawem decyzji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.