II SA/Gd 3060/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Protokolant Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 13 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Ł. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 października 2002 r., nr [...] w przedmiocie renty socjalnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 11 czerwca 2002 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Ł. G. 300 (trzysta) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Orzeczeniem z dnia 22 lutego 2000 r. Powiatowy Zespól do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w M. stwierdził u Ł. G. znaczny stopień niepełnosprawności, której charakter określił jako czasowy i ustalił okres jej trwania do lutego 2002 r. Stwierdzono nadto, iż niepełnosprawność Ł. G. trwa od okresu jego dzieciństwa. W następstwie powyższego orzeczenia decyzją z dnia 14 marca 2000 r. nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. przyznał Ł. G. rentę socjalną na okres od dnia 22 lutego 2000 r. do lutego 2002 r. Przed upływem okresu, na który przyznano Ł. G. rentę socjalną, w dniu 5 grudnia 2001 r. wystąpił on z wnioskiem o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w M. orzeczeniem z dnia 5 czerwca 2002 r. zaliczył Ł. G. ponownie do grupy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności na okres do dnia 5 czerwca 2005 r. W orzeczeniu wskazano, iż ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 22 lutego 2000 r., a niepełnosprawność istnieje od dzieciństwa. W związku z otrzymaniem powyższego orzeczenia Ł. G. w dniu 5 czerwca 2002 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie renty socjalnej. Decyzją z dnia 11 czerwca 2002 r. nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając w oparciu o art. 27a ust. 1 i 3, art. 35 ust. 1 pkt 3, art. 43 oraz art. 46 ust. 5a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, przyznał Ł. G. rentę socjalną w wysokości 418 zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2002 r. do dnia 5 czerwca 2005 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że powyższe świadczenie przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym złożony został wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W odwołaniu od powyższej decyzji Ł. G. wskazał, że organ przyznając mu rentę od czerwca 2002 r. rygorystycznie kierował się przepisem art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej nie uwzględniając nadrzędnego przepisu art. 36 ust. 2 wskazanej ustawy, który nakazuje w postępowaniu w sprawach świadczeń z pomocy społecznej kierować się przede wszystkim dobrem osób ubiegających się o taką pomoc. Fakt złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie renty socjalnej dopiero w dniu 5 czerwca 2002 r. spowodowane zostało opieszałym rozpoznaniem przez Powiatowy Zespól do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w M. jego wniosku o wydanie orzeczenia. Konsekwencje tej nieuzasadnionej opieszałości, w ocenie skarżącego, nie mogą obciążać osoby schorowanej i potrzebującej faktycznego wsparcia. Dlatego przyznanie skarżącemu renty od czerwca 2002 r. jest naruszeniem art. 36 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz elementarnych zasad współżycia społecznego. Przyznanie skarżącemu renty od marca 2002 r. jest uzasadnione tym. że Ł. G. przez cały czas miał znaczny stopień niepełnosprawności, co wynika pośrednio z orzeczenia z dnia 5 czerwca 2002 r., w którym stwierdzono, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 22 lutego 2000 r. Wobec powyższego skarżący twierdzi, że spełnia przesłanki do przyznania mu renty socjalnej również za okres od marca do maja 2002 r. Rozpoznając' odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 października 2002 r. sygn. akt [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie powyższe uzasadniono tym, iż skarżącemu jako osobie uprawnionej do renty socjalnej przyznano ją od miesiąca, w którym złożyła wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, tj. od czerwca 2002 r. Zgodnie zaś z art. 38 ustawy o pomocy społecznej świadczenia przyznaje się zawsze na wniosek. W odniesieniu do zaistniałej opieszałości Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w M. wskazano, iż organ pomocy społecznej nie jest właściwy do oceny prawidłowości tego postępowania. W świetle powyższego uznano, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na powyższą decyzję Ł. G. złożył skargę zarzucając naruszenie art. 36 ust. 2 oraz art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne przyjęcie, że skarżącemu przysługuje prawo do renty socjalnej wyłącznie od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, tj. miesiąca czerwca 2002 r. z pominięciem okresu, w którym skarżący oczekiwał na orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w M., tj. od marca 2002 r. do maja 2002 r. Wobec powyższego wniósł o uchylenie decyzji obydwu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że organy obu instancji zignorowały naczelną dyrektywę postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej, a mianowicie kierowanie się dobrem osób korzystających z pomocy. Zastosowanie tej zasady nie pozwala natomiast na ponoszenie przez osobę ubiegającą się o świadczenie z pomocy społecznej skutków' niezawinionych przez siebie, ale przez organ administracji, opóźnień w załatwieniu jego sprawy. Natomiast możliwość sankcjonowania zaistniałej opieszałości przez organ wyższego stopnia nad Powiatowym Zespołem do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w M. nie spowoduje satysfakcjonującej dla skarżącego zmiany zaskarżonej decyzji. Zaznaczono również, że w okresie, na który nie przyznano skarżącemu renty socjalnej, tj. od marca do maja 2002 r., spełniał on ustawowe przesłanki jej przyznania. Znaczny stopień niepełnosprawności trwał bowiem nieprzerwanie od dnia 22 lutego 2000 r., co wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Złożony w czerwcu wniosek o rentę socjalną nie był kolejnym wnioskiem o rentę, a właściwie wnioskiem o przedłużenie jej na następny okres. Stan faktyczny będący podstawą przyznania renty na poprzedni okres nie uległ zmianie, a zatem fakt opóźnienia z wydaniem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie zmienia faktu, że przez cały czas skarżący spełniał przesłanki warunkujące przedłużenie okresu wypłacania renty socjalnej. Skarżący przywołał orzeczenie NSA w Warszawie (sygn. akt I SA 2324/00), w którym stwierdzono, że w sytuacji, gdy osoba otrzymywała już rentę socjalną wcześniej, a stan inwalidztwa uprawniającego do pobierania tego świadczenia istnieje przez cały czas, to złożenie przez taką osobę wniosku o rentę po badaniu kontrolnym na następny okres nie wszczyna postępowania w odrębnej sprawie. Jest to bowiem jedna i ta sama sprawa. Art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej może mieć zastosowanie jedynie w sytuacji złożenia pierwszego wniosku o przyznanie renty socjalnej. W takiej sytuacji opóźnienie w stwierdzeniu stopnia niepełnosprawności u skarżącego nie mogło mieć znaczenia dla wypłaty renty socjalnej za okres, w którym skarżący pozostawał inwalidą. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustaw)' z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie są zgodne z prawem. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż orzeczeniem z dnia 22 lutego 2000 r. zaliczono skarżącego do grupy znacznego stopnia niepełnosprawności na okres od dnia 22 lutego 2000 r. do lutego 2002 r.. Nadto, ustalono, że niepełnosprawność istnieje od dzieciństwa. Orzeczenie to stało się podstawą do przyznania skarżącemu decyzją z dnia 14 marca 2000 r. nr [...] renty socjalnej na okres od dnia 22 lutego 2000 r. do lutego 2002 r. Na trzy miesiące przed upływem okresu ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, skarżący wystąpił w dniu 5 grudnia 2001 r. z wnioskiem o wydanie orzeczenia kontrolnego. Kolejne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane dopiero w dniu 5 czerwca 2002 r. potwierdziło kontynuację stanu niepełnosprawności skarżącego stwierdzając wyraźnie, że niepełnosprawność istnieje u skrzącego od dzieciństwa, a znaczny stopień tej niepełnosprawność trwa od dnia 22 lutego 2000 r. Orzeczenie to w sposób oczywisty nawiązało do pierwszego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 22 lutego 2000 r., którym to po raz pierwszy stwierdzono u skarżącego znaczny stopień niepełnosprawności. Z powyższego wynika, że stan niepełnoprawności uzasadniający przyznanie świadczenia w postaci renty socjalnej istniał u skarżącego w sposób nieprzerwany od dnia jego pierwszego stwierdzenia w dniu 22 lutego 2002 r. Z dyspozycji przepisu art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 1998 r., nr 64, poz. 414 ze zm.) wynika, że renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia, niezależnie od dochodu. Decyzja wydawana w oparciu o wskazany przepis ma charakter deklaratoryjny, albowiem uprawnienie do renty socjalnej powstaje z mocy samego prawa z chwilą spełnienia przesłanek warunkujących jej przyznanie. Z chwilą zatem stwierdzenia po raz pierwszy, że niepełnosprawność skarżącego trwa od dzieciństwa, tzn. powstała przed ukończeniem 18 roku życia, i ma znaczny stopień, uznano, że skarżący spełnia główną przesłankę uzasadniającą przyznanie renty socjalnej. Spełnianie pozostałych warunków przyznania renty socjalnej nie było w toku postępowania kwestionowane. Stwierdzić należy, iż dopóki ustalony stopień niepełnosprawności nie ulegnie zmianie i nie zostanie to wykazane orzeczeniem właściwego organu, dopóty nie można podważać ciągłości tak określonego stopnia niepełnosprawności skarżącego. Okresowy charakter orzeczeń o stopniu niepełnosprawności ma tylko na celu weryfikowanie stanu zdrowia ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej pod kątem tego. czy nie nastąpiła jakaś zmiana. Jeżeli natomiast kolejne orzeczenia kontrolne o stopniu niepełnosprawności potwierdzają nieprzerwany stan niepełnosprawności o ustalonym stopniu, nie można mówić o jakiejkolwiek dopuszczalnej przerwie w pobieraniu świadczeń należnych z tytułu niepełnosprawności. Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażone w wyroku z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA 2324/00, na tle .podobnego stanu faktycznego sprawy, w którym stwierdzono, iż fakt. że orzeczenie kontrolne Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności mające na celu sprawdzenie, czy stopień niepełnosprawności skarżącego nadal istnieje, zostało wydane ze znacznym opóźnieniem, nie może mieć znaczenia dla kwestii okresu wypłaty renty socjalnej, gdyż inwalidztwo skarżącego uprawniające do pobierania świadczenia w postaci renty socjalnej istnieje przez cały czas i należy uznać, że jest to jedna sprawa. Złożenie przez skarżącego wniosku o wypłatę świadczenia po badaniu kontrolnym nie wszczęło postępowania w odrębnej sprawie, a tylko w takim przypadku znalazłby zastosowanie art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, który reguluje termin wypłaty świadczeń przy pierwszym wniosku. W ocenie Sądu wartym podkreślenia jest, że przepis art. 27a ustawy o pomocy społecznej formułując materialnoprawne przesłanki uprawniające do renty socjalnej przesądza o tym, iż uprawnienie to istnieje dopóty, dopóki spełnione są te przesłanki. W świetle zatem orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 5 czerwca 2002 r., w którym wyraźnie stwierdzono, że "stwierdzony stopień niepełnosprawności datuje się na 22 lutego 2000 r." oczywistym jest, iż od momentu ustalenia stopnia niepełnosprawności po raz pierwszy w dniu 22 lutego 2000 r. skarżący nieprzerwanie pozostawał w takim stanie, który nie ulegał zmianie nawet przez okres, w którym organy administracji pozbawiły go prawa do renty socjalnej z powodu braku orzeczenia o niepełnosprawności, tj. przez okres od marca do maja 2002 r. Uprawnienie do renty socjalnej ma charakter ciągły, a orzeczenia kontrolne, których celem jest zbadanie, czy stopień niepełnosprawności nadal istnieje, mogą mieć wpływ na dotychczas potwierdzone administracyjnie uprawnienia tylko wtedy, gdy stwierdzą, że taki stan niepełnosprawności nie istnieje. W niniejszej sprawie nie mieliśmy do czynienia ze sprawą nową, wszczętą za przyczyną wniosku Ł. G. z dnia 5 czerwca 2002 r., dlatego też zastosowanie przez organy administracji obu instancji art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej stanowi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy. Skarżący w tej dacie przedłożył przede wszystkim orzeczenie potwierdzające nieprzerwanie trwający od dnia 22 lutego 2000 r., znaczny stopień niepełnosprawności, co uzasadniało przyznanie mu uprawnienia do renty socjalnej na kolejny okres, od marca 2002 r. do dnia 5 czerwca 2005 r. Kolejne decyzje organów administracji winny były być w takim przypadku wyrazem kontynuacji wcześniejszych rozstrzygnięć i zapewnić skarżącemu ciągłość wypłaty świadczeń. Wobec stwierdzenia, że zaskarżone decyzje naruszają prawo materialne w sposób, który wywarł wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. Wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził na rzecz skarżącego koszty postępowania na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji winny uwzględnić zmianę stanu prawnego spowodowanego wejściem w życie w dniu 1 października 2003 r. ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. nr 135, oz. 1268 ze zm.) oraz przepisów wykonawczych.