II SA/Gd 3093/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant Anna Zegan, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody z dnia 5 listopada 2002 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia części pożyczki z Funduszu Pracy oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 5 listopada 2002 r. Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst Dz.U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 ze zm.), § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania pożyczek z Funduszu Pracy, wysokości stopy procentowej oraz warunków spłaty (Dz.U. Nr 35 poz.174 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję z dnia 7 października 2002 r. wydaną z upoważnienia Starosty przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w K, odmawiającą J. G. umorzenia 50% kwoty udzielonej pożyczki z Funduszu Pracy. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że w dniu 20 września 2002 r. J. G. zwróciła się do Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w K. o umorzenie 50% pożyczki udzielonej jej ze środków Funduszu Pracy w dniu 30 sierpnia 2000 r. z przeznaczeniem na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Organ ustalił, że nie dotrzymała ona warunków umownych określonych w § 5, albowiem nieterminowo spłacała raty pożyczki (4,5,7,10,24). Nadto § 7 ust. 3 i 4 umowy zobowiązywał pożyczkobiorcę m.in. do rozdysponowania kwoty udzielonej pożyczki zgodnie ze szczegółową specyfikacją i harmonogramem zakupów przedstawionym we wniosku o udzielenie pożyczki złożonym u Pożyczkodawcy, w terminie 3 miesięcy od dnia wypłaty pożyczki oraz przedstawienia Pożyczkodawcy dokumentów związanych z wydatkami na uruchomienie pozarolniczej działalności - również w terminie 3 miesięcy od dnia wypłaty pożyczki. J. G. przedstawiła faktury dotyczące rozdysponowania kwoty pożyczki 67 dni po upływie terminu określonego w umowie. Na podstawie dat sprzedaży wskazanych na fakturach ustalono, iż rozdysponowanie kwoty udzielonej pożyczki również nastąpiło po terminie określonym w umowie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w K. uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki umorzenia części pożyczki, o których mowa w art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Końcowo podniósł, iż w myśl § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania pożyczek z Funduszu Pracy, wysokości stopy procentowej oraz warunków spłaty, kwota umorzenia pożyczki nie może przekroczyć, w dniu jej umorzenia, nie spłaconej części pożyczki. Natomiast w niniejszej sprawie całkowita spłata pożyczki nastąpiła w dniu 26 września 2002 r. W odwołaniu od tej decyzji J. G. nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem wskazywała m.in., że uchybiła terminu spłaty pożyczki tylko w jednym przypadku, natomiast pozostałe raty wskazane w decyzji regulowała stosując sposób obliczania terminu określony w art. 57 § 4 k.p.a. W ocenie odwołującej, Powiatowy Urząd Pracy nie doznał żadnego uszczerbku finansowego związanego z jej działalnością, albowiem spłaciła całą pożyczkę z odsetkami. Zatem działanie organu stanowi nadużycie prawa, o którym mowa w art. 5 k.c. Uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, Wojewoda wskazał, m.in. że spłata całej należności z tytułu przedmiotowej umowy pożyczki dokonana przez J. G. w dniu 26.09.2002 r. oznacza, że nie istnieje należność, która mogłaby być umorzona. Przepis § 6 ust. 2 cytowanego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 24 marca 1995 r. przewiduje bowiem tylko umorzenie niespłaconej części pożyczki. Zaspokojenie i uwzględnienie roszczeń odwołującej mogłoby wyłącznie skutkować zwrotem należności przez organ zatrudnienia z tytułu umowy pożyczki, a nie jej umorzeniem. Taki zwrot nie mieści się w ramach prawnych instytucji umorzenia, jak też brak dla niego jakichkolwiek podstaw prawnych. Uwzględniwszy powyższe, nieuzasadnione jest rozpatrywanie pozostałych warunków umorzenia, określonych w § 5 umowy pożyczki, gdyż w tej sytuacji nie mogą one mieć w ogóle wpływu na rozstrzygnięcie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 5 k.c., Wojewoda wskazał, iż do dokonania oceny sprzeczności prawa ze społeczno - gospodarczym jego przeznaczeniem lub z zasadami współżycia społecznego uprawnione są wyłącznie sądy powszechne. Rozpoznają one bowiem spory powstałe na tle stosunków cywilnoprawnych, do których zaliczają się również stosunki z umowy pożyczki. Na powyższą decyzję J. G. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej m.in. naruszenie § 6 ust.2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania pożyczek z Funduszu Pracy, wysokości stopy procentowej oraz warunków spłaty, art. 9 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu wskazała, iż organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów poniesionych w odwołaniu, nie podając przyczyn, z powodu których odmówił im wiarygodności i mocy dowodowej. W jej ocenie § 5 ust.l pkt a) umowy pożyczki jasno precyzuje, iż pożyczka może ulec umorzeniu w wysokości 50 % pod warunkiem prowadzenia działalności gospodarczej przez okres co najmniej 24 miesięcy. Zatem po upływie tego terminu złożyła niezwłocznie stosowny wniosek. Nadto podniosła, iż organy administracji, mimo obowiązku wynikającego z art.9 k.p.a. zaniechały pouczenia oraz poinformowania jej o treści przepisów powołanego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 24 marca 1995 r., z których miało wynikać, iż wniosek o umorzenie 50% pożyczki powinien być złożony odpowiednio wcześniej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § l i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga nie jest zasadna. Art. 18 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst Dz.U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy stanowił, że starosta może udzielać z Funduszu Pracy pożyczek bezrobotnym, pracownikom w okresie wypowiedzenia zwalnianym z pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy - na podjęcie pozarolniczej działalności. Pożyczka ta może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50%, pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie (art. 18 ust.l pkt 4 ustawy). Z art. 18 ust. 5 ustawy wynika, że warunki udzielania pożyczek, wysokość stopy procentowej oraz warunki spłaty określa się w umowie zawieranej przez starostę z pożyczkobiorcą. Jeśli zatem organy administracji były władne dokonać oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek umorzenia pożyczki, to badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji polega na kontroli prawidłowosci argumentacji zawartej w jej uzasadnieniu. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art.107 § 3 k.p.a. Należy podzielić pogląd organów administracji obu instancji, że pozbawione podstaw prawnych byłoby umorzenie pożyczki zaciągniętej z Funduszu Pracy, w sytuacji gdy w dacie podjęcia rozstrzygnięcia przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w K., należność główna wraz odsetkami z tytułu przedmiotowej umowy pożyczki została przez skarżącą spłacona. W wykonaniu delegacji ustawowej, zawartej w art. 18 ust. 9 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, Minister Pracy i Polityki Socjalnej wydał rozporządzenie z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania pożyczek z Funduszu Pracy, wysokości stopy procentowej oraz warunków spłaty (Dz. U. Nr 35 poz.174 ze zm.) Przepis § 6 ust.1 tego rozporządzenia stanowi, iż umowy o udzielenie pożyczki na działalność mogą przewidywać możliwość jej umorzenia w wysokości do 50% kwoty udzielanej pożyczki pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy. Kwota umorzenia pożyczki nie może przekroczyć, w dniu jej umorzenia, nie spłaconej części pożyczki (§ 6 ust.2). Skoro więc ustawodawca w art. 6 pkt 6 lit. d) ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przyznał organom administracji kompetencje do wydawania decyzji w sprawach o umorzenie części albo całości pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy, oznacza to, iż w dacie orzekania musi istnieć nie spłacona jej część - jak określa to § 6 ust. 2 cytowanego rozporządzenia. W niniejszej sprawie niekwestionowanym jest, iż skarżąca spłaciła całą należność z tytułu przedmiotowej umowy pożyczki w dniu 26 września 2002 r. to jest przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Powyższa okoliczność oznacza, iż wierzyciel - Powiatowy Urząd Pracy w K. został zaspokojony, a istniejąca wierzytelność wygasła przez jej spłatę. Zatem zgodzić należy się z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż uwzględnienie żądania skarżącej prowadziłoby do zwrotu należności z tytułu umowy pożyczki przez organ administracji, a nie jej umorzeniem. W ocenie Sądu brak jest przepisu . prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutu zaniechania przez organy poinformowania oraz pouczenia skarżącej o treści przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 24 marca 1995 r., Sąd zauważa, iż obowiązek należytego oraz wyczerpującego informowania stron przez organ administracyjny o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących wpływać na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art.9 k.p.a.) nie zwalnia przedsiębiorcy prowadzącego profesjonalną działalność gospodarczą od dołożenia należytej staranności w zaznajomieniu się z przepisami prawa regulującymi uprawnienia i obowiązki wynikające z prowadzenia tej działalności (por. wyrok SN z 9 czerwca 1999 r. sygn. akt III RN 12/99 OSNAP 2000/10/375, wyrok SN z 25 marca 1999 r. sygn. akt III RN 157/98 OSNAP 2000/2/43, wyrok NSA z 20 stycznia 2000 r. sygn. akt I SA/Kr 1512/97). W świetle stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy, argumenty skarżącej powołującej się w toku postępowania przed organami administracji na klauzulę nadużycia prawa z art. 5 k.c. nie zasługują na uwzględnienie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest bowiem pogląd, że przepis ten jako instytucja prawa cywilnego może być skutecznie powoływany w postępowaniu administracyjnym tylko wówczas jeżeli przepisy prawa będące materialnoprawną podstawą decyzji administracyjnej tak stanowią. Klauzula ta musiałaby więc mieć odpowiednik w obowiązującym prawie administracyjnym żeby stanowiła samodzielną podstawę rozstrzygnięcia - co w niniejszej sprawie nie występuje (por. wyroki NSA: z 23 maja 1995 r. sygn. akt SA/Sz 347/95 LEX nr 26909; z 15 grudnia 1987 r. sygn. akt I SA 177/87 ONSA 1987/2/88; z 22 września 1983 r. sygn. akt SA/Wr 367/83 ONSA 1983/2/75). Uznawszy, że zaskarżona decyzja i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.