II SA/Gd 3094/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław NOwakowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Przybielski Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Karolina Wielgosz-Rogocz po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi F. B. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 6 sierpnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych z dnia 22 czerwca 2001r. Nr [...]. Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22czerwca 2001r. Nr [...], na podstawie art. 149 § 3 kpa oraz art.22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku Pana F. B. odmówiono wznowienia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu represji doznanych w b. ZSRR. Powodem odmówienia skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu deportacji do b. ZSRR, było to, że nie udokumentował, iż był represjonowany z przyczyn politycznych, religijnych lub narodowościowych. Stwierdzono to m.in. na podstawie życiorysu z 7 listopada 1997r. cytując słowa skarżącego, że w 1946r. "bez podania powodu deportowano mnie do Archangielska na przymusowe roboty". Potwierdzeniem, jest również znajdująca się w aktach "Książka pracy" z tytułu deportacji do pracy przymusowej. W uzasadnieniu decyzji czytamy, że "z tytułu deportacji do pracy przymusowej, decyzją Kierownika Urzędu z dnia 12.04.1997r. otrzymał Pan uprawnienia do świadczenia pieniężnego w maksymalnym wymiarze określonym w ustawie z dnia 31.05.1996r.", (tej decyzji w aktach nie ma.) Jest natomiast decyzja z dnia 30 grudnia 1999 r. odmawiająca przyznania uprawnień wobec nie uzyskania rekomendacji Zarządu Głównego Związku Sybiraków i nie udokumentowania wniosku stosownie do wymogów ustawy. Od tej decyzji, a nie od decyzji z 1997 r. skarżący F. B. wniósł odwołanie, a postanowieniem Kierownika Urzędu z dnia 12 czerwca 2000r. stwierdzono uchybienie terminu do złożenia odwołania. Postanowienie zawierało pouczenie o możliwości złożenia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego lecz z takiej możliwości skarżący nie skorzystał. Skarżący w kwietniu 2001 r. złożył ponownie wniosek o przyznanie uprawnień, nie przedstawiając żadnych dodatkowych dowodów, które mogłyby spowodować, w ocenie organu, zmianę podjętej decyzji. Organ podkreśla, że w obecnym stanie udokumentowania wniosku, brak jest podstaw do pozytywnego załatwienia sprawy na podstawie ustawy z 24 stycznia 1991 r. Odwołanie skarżącego nie zostało, zaskarżoną decyzją z dnia 6 sierpnia 2001 r. Nr [...]. uwzględnione, bowiem organ utrzymał na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt. 1 w związku z art.21 ust. 1 i 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz.950 ze zm.) decyzję w mocy. W uzasadnieniu nie przytacza się żadnych dodatkowych argumentów, bowiem strona nie przedstawiła dowodów, które potwierdzałyby represje w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b przepisów ustawy o kombatantach tj., że represja była spowodowana przyczynami politycznymi, religijnymi czy narodowościowymi. Na podstawie przedstawionej dokumentacji ustalono, że skarżący został deportowany do pracy przymusowej. Z tego tytułu otrzymał, decyzją Kierownika Urzędu w dniu 24 kwietnia 1997r. uprawnienia do świadczenia pieniężnego, określone w ustawie z dnia 31 maja 1996r. Brak jest natomiast podstaw do przyznania uprawnień na podstawie ustawy kombatanckiej z 24 stycznia 1991 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podnosi, że nie znajduje żadnego negatywnego ustosunkowania się do zebranych przeze niego dokumentów, gdyż nie przedstawiono poza cytatem ze spisanego życiorysu o braku podania powodu deportowania skarżącego do Archangielska 9innych powodów odmowy. W ocenie skarżącego powodem deportacji było to, że był Polakiem, czyli został deportowany z powodu przynależności narodowej. Z decyzji nie wynika jakie miałyby zostać organowi dostarczone dowody by wykazać, że stanowisko skarżącego jest uzasadnione co - zdaniem skarżącego - narusza kodeks postępowania administracyjnego, który daje tego rodzaju możliwości ze strony organu władzy. Skarżący podnosi, że nie domaga się niczego wyjątkowego jak tylko rzetelnego podejścia do jego problemu i zrozumiałego poinformowania o załatwieniu sprawy nawet jeśli to była decyzja negatywna to winna być jasno i rzetelnie wyjaśniona a wówczas jest w stanie, choć z wielkim bólem, to zrozumieć. Podkreśla skarżący, że skarga jego jest nie tylko skargą na niewłaściwe postępowanie organu ale też skargą na bezduszność urzędniczą, która nie powinna mieć miejsca. Odpowiadając na skargę wnosi się o jej oddalenie i podkreśla, że skarżący otrzymał uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996 r. Nr 87, poz. 395 ze zm.) w maksymalnym wymiarze z tytułu deportacji do pracy przymusowej do b. ZSRR. a innych podstaw nie ma. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. Nr 153, poz. 1270)- zwanej dalej ustawą o p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy o p.s.a. sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, co miedzy innymi oznacza, że sąd ma prawo i obowiązek dokonać oceny prawnej zaskarżonej decyzji nawet wtedy, gdy zarzut nie został podniesiony w skardze. W mniejszej sprawie doszło zaś do naruszenia w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy przepisu art. 149 § 3 k.p.a. Wznowienie postępowania jest instytucją prawną nadzwyczajną, gdyż pozwala na ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy uprzednio zakończonej decyzją ostateczną. Stąd też niezbędne jest, by zastosowano się ściśle do wszystkich wymogów prawa jakie wiążą się z tą instytucją. Przepis art. 149 k.p.a. ma następujące brzmienie: "§ 1Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. § 2. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. § 3. Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji." Gdyby nie powołanie się na art. 149 § 3 i na uzasadnienie, z którego wynika, że badano czy są nowe dowody, to by nie można się zorientować o rodzaju postępowania. Wniosek o wznowienie postępowania powinien być poddany sprawdzeniu co do tego czy został wniesiony w terminie z art. 148 k.p.a. Nie ma w sprawie żadnych ustaleń w tym względzie. Nie ma też żadnych ustaleń co innych kwestii, które by stanowiły o niedopuszczalności żądania wznowienia postępowania. Odmowa wznowienia postępowania może bowiem nastąpić wyłącznie z przyczyn procesowych. Skoro zaś organ podejmuje badanie (kontrolę) merytoryczną to ma obowiązek najpierw wydać postanowienie o wznowieniu postępowania, a dopiero po wznowieniu ma podstawę do przeprowadzenia postępowania w zakresie przyczyn wznowienia. To stanowisko wynika wprost z § 2 art. 149 k.p.a. i nie może budzić najmniejszych wątpliwości. W sprawie nie został więc zachowany tryb postępowania wznowieniowego. Organ administracyjny bez wydania postanowienia o wznowieniu postępowania badał uznania, że nie zachodzą podstaw)' wznowieniowe organ wydaje decyzję na podstawie art. 151 § 1 pkt. 1 k.p.a. odmawiając uchylenia decyzji dotychczasowej). Oczywiste jest w takiej sytuacji, że zaskarżona decyzja jak i decyzja wydana przez ten organ dnia 6 marca 2001 r. naruszają prawo w stopniu jaki prowadzi do uwzględnienia skargi. Nie oznacza to jednak dla skarżącego, że jego argumentacja jest zasadna i będzie prowadzić do przyznania mu racji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny zobowiązany bowiem będzie do rozważenia wniosku pod względem jego terminowości (art. 148 k.p.a.) jak i winien zażądać od strony na jakich podstawach wniosek jest oparty. Jeżeli są to nowe dowody, albo nowe okoliczności, to kiedy się o nich strona dowiedziała i czy były znane organowi rozstrzygającemu czy nie. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 153 poz. 1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o odmowie wznowienia postępowania w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponieważ skarżący nie uczestniczył w rozprawie a nie zgłosił wcześniej wniosku o zasądzenia kosztów, przeto sąd nie zasądził na jego rzecz kosztów postępowania zgodnie z zasadą wynikającą z art. 210 § 1 ustawy o p.s.a. Z tych więc względów na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy o p.s.a. Sąd orzekła jak w sentencji wyroku.