II SA/Gd 310/18
WyrokWSA w Gdańsku2018-08-01
Skład orzekający: Dorota Jadwiszczok, Mariola Jaroszewska, Magdalena Dobek-Rak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zapis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zakazujący stosowania zbiorników bezodpływowych oraz przydomowych oczyszczalni ścieków, za wyjątkiem wskazanych terenów, jest zgodny z prawem, w sytuacji gdy na danym terenie nie istnieje sieć kanalizacyjna, a właściciel nieruchomości nie może uzyskać pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Zapis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który zakazuje stosowania zbiorników bezodpływowych oraz przydomowych oczyszczalni ścieków na terenach, gdzie nie istnieje sieć kanalizacyjna, jest niezgodny z prawem. Gmina nie może w planie miejscowym pozbawić właściciela nieruchomości prawa do zapewnienia utrzymania czystości na nieruchomości poprzez realizację zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, gdy sieć kanalizacyjna nie została jeszcze zrealizowana, nawet jeśli jest ona planowana. Takie ograniczenie stanowi naruszenie konstytucyjnego prawa własności oraz przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.Stan faktyczny
Skarżący, będący właścicielami działki objętej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, wnieśli skargę na uchwałę Rady Miasta Gdyni w sprawie uchwalenia tego planu. Kwestionowali zapis § 10 ust. 2 pkt 2 uchwały, który zakazywał stosowania zbiorników bezodpływowych oraz przydomowych oczyszczalni ścieków, co uniemożliwiało im uzyskanie pozwolenia na budowę domu. Organ administracji w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poinformował o przystąpieniu do sporządzenia nowego planu, w którym nie przewiduje się takich zakazów. Rada Miasta wniosła o uwzględnienie skargi w części dotyczącej zakwestionowanego zapisu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził nieważność § 10 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie zaskarżonej uchwały, oddalił skargę w pozostałym zakresie i zasądził od Rady Miasta Gdyni na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2018 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. W. i A. W. na uchwałę Rady Miasta Gdyni z dnia 27 stycznia 2010 r. nr XXXIX/858/10 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w części dzielnicy Chwarzno - Wiczlino w Gdyni rejon ulicy Wiczlińskiej i tzw. Wielkiej Roli 1. stwierdza nieważność § 10 ust. 2 pkt 2 zdanie 2 zaskarżonej uchwały, 2. oddala skargę w pozostałym zakresie, 3. zasądza od Rady Miasta Gdyni solidarnie na rzecz skarżących A. W. i A. W. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
A. W. i A. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę Rady Miasta nr XXXIX/858/10 z dnia 27 stycznia 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w części dzielnicy [..] w G., rejon ulicy W. i tzw. [..], domagając się stwierdzenia nieważności § 10 ust. 2 pkt 2 uchwały.
Pismem z dnia 1 marca 2018 r. skarżący wezwali Radę Miasta o usunięcie naruszenia prawa wywołanego uchwałą Rady Miasta nr XXXIX/858/10 z dnia 27 stycznia 2010 r.
W odpowiedzi na wezwanie Prezydent Miasta w dniu 3 kwietnia 2018 r. wyjaśnił, że w dniu 20 grudnia 2017 r. Rada Miasta podjęła uchwałę nr XXXVIII/1085/17 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy [..] w G., rejon położony na południe od ul. W., przylegający do granicy lasów. Z dotychczas przeprowadzonych analiz wynika, że w granicach projektowanego planu, obejmujących obszar, na którym jest usytuowana nieruchomość stanowiąca własność skarżących, nie zostaną wprowadzone zapisy dotyczące zakazu stosowania zbiorników bezodpływowych oraz przydomowych oczyszczalni ścieków.
Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący są właścicielami działki nr [..], obręb 11, objętej postanowieniami kwestionowanego planu, który w § 10 ust. 2 pkt 2 określa sposób odprowadzania ścieków do kanalizacji sanitarnej poprzez system grawitacyjno-pompowy z lokalną przepompownią lub poprzez indywidualną kanalizację ciśnieniową (zd. 1). Obowiązuje zakaz stosowania zbiorników bezodpływowych oraz przydomowych oczyszczalni ścieków, za wyjątkiem terenu [..], gdzie dopuszcza się odprowadzanie ścieków sanitarnych do szczelnych zbiorników bezodpływowych wyłącznie jako rozwiązanie czasowe (zd. 2). Zdaniem skarżących takie uregulowanie uniemożliwia im uzyskanie pozwolenia na budowę domu i ogranicza konstytucyjnie chronione prawo własności. Niedopuszczalne jest bowiem przeznaczanie w miejscowym planie działek pod zabudowę mieszkaniową i równocześnie nierozwiązanie problemu ścieków bytowych dla planowanych domów do czasu wybudowania kanalizacji sanitarnej na danym obszarze.
Ponadto zdaniem skarżących kwestionowany zapis planu jest niezgodny z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2017 r., poz. 1289 ze zm.), bowiem na mocy tego unormowania właścicielom nieruchomości przysługuje prawo do budowy oczyszczalni ścieków zarówno w sytuacji, gdy brak jest podstaw do budowy kanalizacji przez gminę, jak i gdy jest ona uzasadniona, lecz sieć nie została jeszcze wybudowana. W ocenie skarżących gmina nie może zatem w miejscowym planie zakazać właścicielowi nieruchomości położonej na terenie, na którym siec kanalizacji nie jest zrealizowana, budowy przydomowej oczyszczalni ścieków z uwagi na planowaną w przyszłości sieć kanalizacyjną.
Do skargi dołączono decyzję Prezydenta Miasta z dnia 12 marca 2018 r. o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia skarżącym jako inwestorom pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną i szczelnym zbiornikiem na nieczystości ciepłe w G. przy ul. W., dz. nr [..], obręb [..]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że inwestor nie doprowadził projektu budowlanego do zgodności z ustaleniami miejscowego planu nr XXXIX/858/10 z dnia 27 stycznia 2010 r. zawartymi w § 10 ust. 2 pkt 2 zakazującymi stosowania zbiorników bezodpływowych oraz przydomowych oczyszczalni ścieków.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta wniosła o uwzględnienie skargi poprzez stwierdzenie nieważności § 10 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie w brzmieniu: "Obowiązuje zakaz stosowania zbiorników bezodpływowych oraz przydomowych oczyszczalni ścieków, za wyjątkiem terenu [..], gdzie dopuszcza się odprowadzanie ścieków sanitarnych do szczelnych zbiorników bezodpływowych wyłącznie jako rozwiązanie czasowe" oraz o odstąpienie od zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w całości na podstawie art. 206 p.p.s.a.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w projekcie nowego planu, do którego sporządzania Rada przystąpiła przed złożeniem przez skarżących wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nie zostaną wprowadzone zakazy stosowania zbiorników bezodpływowych oraz przydomowych oczyszczalni ścieków. W związku z tym, oraz z uwagi na fakt, iż sam organ wnosi o uwzględnienie skargi, zachodzi wyjątkowa sytuacja umożliwiająca sadowi odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1202) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle zaś art. 1 § 2 tej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.) orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.
Z istoty kontroli sądowej wynika, że legalność zaskarżonego aktu podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania tego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego aktu regulacje ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1073), zwanej dalej u.p.z.p., kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, należy do zadań własnych gminy. Kontrola sądu administracyjnego w tym przedmiocie nie obejmuje celowości czy słuszności dokonywanych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego rozstrzygnięć, lecz ogranicza się jedynie do badania zgodności z prawem podejmowanych uchwał, a zwłaszcza przestrzegania zasad planowania oraz określonej ustawą procedury planistycznej.
Ponieważ zaskarżona uchwała została podjęta przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. (Dz. U. z 2017, poz. 935) o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, zmieniającej z dniem 1 czerwca 2017 r. ustawę z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga musiała być poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, zaś jej wniesienie do sądu administracyjnego winno zostać dokonane w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na to wezwanie, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie - w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
Wymogi te bezspornie zostały przez skarżących spełnione. Pismem z dnia 1 marca 2018 r. wystosowali bowiem do Urzędu Miasta wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wywołanego uchwałą Rady Miasta nr XXXIX/858/10 z dnia 27 stycznia 2010 r., a wobec udzielenia w dniu 3 kwietnia 2018 r. przez organ odpowiedzi, skargę wniesioną w dniu 23 kwietnia 2018 r. należy uznać za złożoną z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 czerwca 2017 r.
W konsekwencji poczynionych w tym zakresie ustaleń sąd mógł przystąpić do zbadania legitymacji prawnej strony skarżącej. Jest to swoistego rodzaju kwalifikowana legitymacja prawna, wyraźnie określona art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.), zwanej dalej u.s.g., i nie mają do niej zastosowania ani przepisy art. 28 i art. 31 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), ani też art. 50 p.p.s.a. Strona inicjująca postępowanie sądowe w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g musi więc wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jej indywidualną sytuacją prawną (interes prawny), a także musi wykazać, że ze względu na istnienie tego związku zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na jej sytuację prawną, pozbawiając np. uprawnień lub uniemożliwiając ich realizację (naruszenie interesu prawnego).
Analizując przedmiotową skargę w tym zakresie sąd stwierdza, że skarżący niewątpliwie posiadają interes prawny w zaskarżeniu uchwały Rady Miasta nr XXXIX/858/10 z dnia 27 stycznia 2010 r., jako właściciele działki o numerze ewidencyjnym [..], obręb [..], objętej postanowieniami zaskarżonej uchwały. Ponadto uchwała ta odnosi się do wskazanej działki w ten sposób, że w § 10 ust. 2 pkt 2 określa sposób odprowadzania ścieków do kanalizacji sanitarnej poprzez system grawitacyjno-pompowy z lokalną przepompownią lub poprzez indywidualna kanalizację ciśnieniową (zd. 1) oraz wprowadza zakaz stosowania zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków, za wyjątkiem terenu [..], gdzie dopuszcza się odprowadzanie ścieków sanitarnych do szczelnych zbiorników bezodpływowych wyłącznie jako rozwiązanie czasowe (zd. 2). Pozostaje w niniejszej sprawie bezsporne, a też wynika z fotokopii wspomnianej decyzji o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, że działka skarżących pozostaje poza terenem [..]. Zatem przytoczona treść postanowienia ogranicza możliwości zabudowy należącej do skarżących nieruchomości, poprzez zakaz lokalizacji na działce przeznaczonej pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków w sytuacji, gdy kanalizacja sanitarna na przedmiotowym terenie nie istnieje. Fakt ograniczenia prawa zabudowy przysługującego stronom na podstawie przepisów rangi ustawowej jest więc niesporny, skoro decyzją z dnia 12 marca 2018 r. Prezydent Miasta odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia inwestorom – A.W. i A. W. – pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną i szczelnym zbiornikiem na nieczystości ciepłe na działce nr [..], właśnie ze względu na niezgodność projektu budowlanego z kwestionowanym zapisem § 10 ust. 2 pkt 2 zaskarżonej uchwały.
Powyższa konstatacja poprzez przyjęcie naruszenia interesu prawnego skarżących kwestionowanym postanowieniem planu miejscowego pozwalała sądowi przejść do merytorycznej kontroli zaskarżonej w tym zakresie uchwały. Kryterium legalności uchwały rady gminy stanowi jej zgodność z prawem, czyli z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc z Konstytucją RP, ustawami, aktami wykonawczymi oraz z powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003 r., sygn. akt P 9/02, publ. OTK-A 2003/9/100).
Przedmiotowa uchwała nr XXXIX/858/10 została podjęta w roku 2010 pod rządami, nadal obowiązującej, ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Na mocy art. 3 u.p.z.p. organom gminy przysługiwało prawo legalnej ingerencji w sferę wykonywania prawa własności lub użytkowania wieczystego (tzw. władztwo planistyczne gminy) poprzez kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na swoim terenie. Tak więc nie ulega wątpliwości, że dopuszczalna jest ingerencja gminy w prawo własności przysługujące innym podmiotom w celu ustalenia przeznaczenia i zagospodarowania terenów położonych na jej obszarze, jednak uprawnienie to podlegać będzie różnym obostrzeniom z uwagi przede wszystkim na konstytucyjny charakter ochrony tego prawa (art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).
Ingerencja w sferę prawa własności pozostawać musi w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych w przepisach celów dla osiągnięcia, których ustanawia się określone ograniczenia. Wprowadzenie ograniczeń w wykonywaniu prawa własności poprzez ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu wymaga, aby były one wprowadzane dla zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej, stanowiącej element szeroko rozumianego porządku publicznego. Jak wyjaśnił to Trybunał Konstytucyjny, wszelkie ograniczenia własności, ustanowione w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, muszą być zgodne z normami konstytucyjnymi wyznaczającymi granice ingerencji prawodawcze w prawo własności. Naruszenie tego wymogu może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy (wyrok TK z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt K 27/00, publ. OTK z 2000 r., nr 2, poz. 29). Prawnie wadliwymi będą więc zarówno te ustalenia planu, które naruszają przepisy prawa, jak i te, które będą wynikiem ewentualnego nadużycia przysługujących gminie uprawnień.
Przepis art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. wymaga, aby plan miejscowy obowiązkowo określał zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, a obowiązek ten został uszczegółowiony
w § 4 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. nr 164, poz. 1587). Niemniej jednak w świetle powyższych uwag dotyczących zakresu przysługującego gminie władztwa planistycznego nie ulega wątpliwości, że uprawnienia gminy w omawianym zakresie nie mogą pozostawać w sprzeczności z regulacjami rangi ustawowej, nadającej konkretne uprawnienie dla podmiotu, którego sytuacja faktyczna wyczerpuje znamiona tego przepisu.
Takim przepisem jest art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018 r. poz. 1454), dalej zwanej ustawą o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, stanowiący (w brzmieniu aktualnym oraz na dzień uchwalenia kontrolowanej uchwały), że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych. Przepis ten przewiduje nadto, że przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Z treści omawianej regulacji wynika, że adresatowi normy ustawowej przysługuje wybór wykonania obowiązku zapewnienia utrzymania czystości i porządku pomiędzy wykonaniem zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe a przydomową oczyszczalnią ścieków bytowych, przy czym ustawodawca przewiduje, że ma to miejsce w sytuacji, gdy budowa sieci jest technicznie lub ekonomicznie uzasadniona.
W rozpoznawanym przypadku wprawdzie nie wyjaśniano, czy budowa sieci jest uzasadniona z ww. względów, lecz bezsporne jest, że działka skarżących nie ma możliwości przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej, gdyż takiej sieci na tym terenie nie ma. Wskazać w tym miejscu trzeba, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który orzekający sąd w pełni podziela, że właściciel nieruchomości może zrealizować prawo do budowy bezodpływowego zbiornika bądź przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, zarówno w sytuacji, gdy budowa kanalizacji nie jest uzasadniona, jak i gdy jest uzasadniona, lecz sieć taka nie została jeszcze zrealizowana, tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie. Zdaniem sądu, jeżeli więc na terenie objętym planem nie ma sieci kanalizacyjnej, nawet jeśli pozostaje ona w sferze planów pozostaje dopiero w sferze planów, właściciel nieruchomości zachowuje wynikające z ustawy prawo do zapewnienia utrzymania czystości na nieruchomości w zakresie odprowadzania ścieków poprzez realizację zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe i plany inwestycyjne gminy nie mogą wyłączyć tego uprawnienia. W przeciwnym razie zostanie on pozbawiony uprawnienia ustawowego, w czym należy upatrywać również naruszenia zasady ochrony tego prawa zagwarantowanej w art. 21 ust. 1 Konstytucji.
Należy zgodzić się więc, że przeznaczenie danego terenu pod budownictwo mieszkaniowe, bez jednoczesnego zapewnienia możliwości zaopatrzenia tych terenów w bezodpływowe zbiorniki ściekowe do czasu realizacji kanalizacji sanitarnej, jest niedopuszczalne. Stanowisko to jest zasadne tym bardziej, że szereg przepisów prawa przewiduje możliwość odprowadzenia ścieków z budynków przeznaczonych na pobyt ludzi do bezodpływowych zbiorników lub oczyszczalni przydomowych w sytuacji, gdy brak jest warunków przyłączenie tych budynków do sieci kanalizacyjnej. Zgodnie z § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w razie braku warunków przyłączenia sieci kanalizacyjnej działka może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5 m³ na dobę. Jeżeli ilość ścieków jest większa od 5 m³, to ich gromadzenie lub oczyszczanie wymaga pozytywnej opinii właściwego terenowo inspektora ochrony środowiska. Uregulowanie to jest zgodne zarówno z treścią art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz art. 3 ust. dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich z dnia 21 maja 1991 r., dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych. Z powyższych przepisów wynika zatem dopuszczenie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, stosowania zbiorników bezodpływowych, których budowa z założenia odpowiada kanalizacji sanitarnej (tak też w wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 684/12, dostępnym w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując, przyznane gminie władztwo planistyczne nie uzasadnia wprowadzenia w miejscowym planie zakazu zaopatrywania terenów budownictwa mieszkaniowego w podstawowe wyposażenie, a takim z pewnością jest bezodpływowy zbiornik ścieków bądź przydomowa oczyszczalnia ścieków. Ponadto nie ulega wątpliwości, że kwestia przysługujących właścicielom uprawnień i obowiązków w okresie istnienia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej oraz w okresie przed ich powstaniem jest wyraźnie uregulowana w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie. Z tych względów wprowadzenie w kontrolowanym planie regulacji w tym przedmiocie, bez wyraźnej delegacji ustawowej, stanowi nieuprawnione przekroczenie granic władztwa planistycznego gminy, jak również, co wyjaśniono wyżej, czyni prawo przysługujące właścicielowi na podstawie ustawy iluzorycznym.
W związku z tym uznać należy, że kwestionowany zapis planu w zakresie w jakim wprowadza zakaz sytuowania zbiorników bezodpływowych oraz przydomowych oczyszczalni ścieków, za wyjątkiem terenu w nim wskazanego, tj. w zakresie zdania drugiego § 10 ust. 2 pkt 2 uchwały, został wydany z naruszeniem przepisów prawa - art. 6 w związku z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. postrzeganym jako istotne naruszenie zasad sporządzania planu. Naruszony też został przepis rangi ustawowej - art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, jak równie § 26 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, a także art. 64 Konstytucji i art. 140 ustawy Kodeks cywilny, co uzasadniało stwierdzenie nieważności tego postanowienia uchwały na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Gmina poprzez zapisy planu nie może bowiem weryfikować i zmieniać regulacji zawartych w ustawie i pozbawiać praw podmiotów, którym owe prawa przyznał ustawodawca. Skarga okazała się zatem zasadna we wskazanej części, z czym zresztą zgodziła się Rada Gminy. Reprezentowana przez Prezydenta w odpowiedzi na skargę.
W rozpoznawanej sprawie nie było jednak podstaw do uwzględnienia skargi w pozostałym zakresie, tj. stwierdzenia nieważności § 10 ust. 2 pkt 2 zd. pierwsze uchwały. Zapis ten przewiduje, że na terenach objętych postanowieniami planu odprowadzanie ścieków sanitarnych odbywać się będzie przez system grawitacyjno-pompowy z lokalną przepompownią lub poprzez indywidualną kanalizację ciśnieniową. Jego uchwalenie nie może zatem naruszać władztwa planistycznego, a w konsekwencji interesu prawnego skarżących, albowiem stanowi on wyraz przysługującego gminie uprawnienia do budowy kanalizacji sanitarnej w ramach realizacji zadania własnego, o którym mowa w art. 7 pkt 3 u.s.g. Nie można zatem za pomocą żądania stwierdzenia nieważności tego zapisu planu uniemożliwiać gminie realizacji nałożonych na nią zadań, gdyż uprawnienie to wypływa wprost z aktu rangi ustawowej.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę w części i stwierdził nieważność § 10 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie zaskarżonej uchwały, w pozostałym zaś zakresie skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku art. 202 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu solidarnie na rzecz skarżących kwotę 300 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Nie było podstaw do uwzględnienia wniosku strony przeciwnej o odstąpienie od obciążenia jej kosztami postępowania, gdyż zdaniem sądu nie zachodzi w niniejszej sprawie przypadek, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a. Co do zasady uwzględnienie skargi wywołuje skutek w postaci obowiązku zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.). Mimo częściowego oddalenia skargi była ona w jednak pełni uzasadniona o tyle, że wniesienie tej skargi było w sytuacji skarżących jedynie możliwym instrumentem dla dochodzenia ich prawa zabudowy nieruchomości - przewidzianej zresztą w zaskarżonej uchwale, lecz w sposób, który w istocie prawa ich tego pozbawiał.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło