II SA/Gd 313/09

WyrokWSA w Gdańsku2009-09-24

Skład orzekający: Barbara Skrzycka-Pilch, Dorota Jadwiszczok, Mariola Jaroszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo nakazał rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego (barakowozu z zadaszonym tarasem oraz obiektu sanitarnego) wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy inwestor nie przedstawił wymaganych dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego, nakazując rozbiórkę obiektów budowlanych wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Inwestor nie przedstawił wymaganych dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie, co zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego obliguje organ do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Sąd podkreślił, że przepisy Prawa budowlanego dotyczące samowoli budowlanej mają charakter przepisów procesowych i stosuje się je w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę barakowozu z zadaszonym tarasem oraz obiektu sanitarnego, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po kilku etapach postępowania i uchyleniach decyzji, organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę, wskazując na brak wykonania obowiązków nałożonych postanowieniem o wstrzymaniu robót budowlanych. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Prawa budowlanego, w tym błędną wykładnię art. 48 ust. 2.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Referent Alicja Landowska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Zawiadomieniem doręczonym J. K. w dniu 28 czerwca 2001 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie administracyjne w sprawie sprawdzenia zabudowy działki nr [...] położonej w K. B. Decyzją z dnia 8 stycznia 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał J. K. rozbiórkę obiektu budowlanego – barakowozu o konstrukcji drewnianej (obity deskami) pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej nietrwale związanego z gruntem o wymiarach w rzucie poziomym 10,05x8,7 m wraz z urządzeniem pełniącym funkcję sanitariatu o konstrukcji drewnianej o wymiarach w rzucie poziomym 2,3x1,3 m, wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie ww. działki. Powyższa decyzja została uchylona decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 maca 2007 r. z uwagi na brak prawidłowych ustaleń dotyczących daty wybudowania przedmiotowych obiektów budowlanych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 8 października 2007 r. nakazał J. K. rozbiórkę obiektu budowlanego – barakowozu wraz z dobudowanym zadaszonym tarasem nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej oraz obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję sanitariatu, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie ww. działki. Decyzją z dnia 21 stycznia 2008 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu pierwszej instancji z dnia 8 października 2007 r. wskazując w uzasadnieniu swej decyzji, że wydanie zaskarżonej decyzji było – w czasie jej orzekania – zasadne, jednakże w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 37/06, decyzja ta stanowiąca restrykcję z tytułu niespełnienia przez inwestora obowiązku nałożonego w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych, którego podstawa prawna dotknięta jest wadą konstytucyjną, podlegała uchyleniu. Ponownie rozpatrując sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 23 maja 2008 r. wstrzymał roboty budowlane prowadzone przy budowie przedmiotowych obiektów budowlanych i nałożył na J. K. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r.: a) ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, z uwagi na to, iż obecnie dla terenu K. brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; b) 4 egzemplarzy projektu budowlanego przedmiotowych obiektów budowlanych wraz z niezbędnymi opiniami, uzgodnieniami pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, wykonanego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie wpisaną na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego (zaświadczenie), c) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Powyższe postanowienie zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi J. K. w dniu 6 czerwca 2008 r. Decyzją z dnia 23 stycznia 2009 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm. - dalej jako ustawa - Prawo budowlane) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako k.p.a.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał J. K. rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego - barakowozu wraz z dobudowanym zadaszonym tarasem nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej oraz obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję sanitariatu, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie ww. działki. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że przedmiotowe obiekty budowlane zostały pobudowane przez J. K. po dniu 1 lipca 1999 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Inwestor nie wykonał obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia 23 maja 2008 r. o wstrzymaniu robót budowlanych, zgodnie zaś z art. 48 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych obowiązków organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. zarzucił jej naruszenie art. 48 ust. 2 i 4 ustawy – Prawo budowlane. Decyzją z dnia 22 kwietnia 2009 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 28 ust. 1 oraz art. 48 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane, które to przepisy zdaniem organu odwoławczego uzasadniały wydanie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Wskazał przy tym, że nie ma znaczenia data wprowadzenia do art. 48 ustawy – Prawo budowlane trybu legalizacyjnego, albowiem w myśl art. 103 ust. 2 tejże ustawy, obejmuje on wszystkie obiekty budowlane, których samowolna budowa została zakończona po dniu jej wejścia w życie, o ile przed tym dniem nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Postulat oceny samowoli budowlanej według stanu w dacie jej popełnienia został zrealizowany, albowiem w momencie zdarzenia budowa przedmiotowych obiektów budowlanych wymagała pozwolenia na budowę, którego inwestor nie uzyskał. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że żądane dokumenty wyszczególnia art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2, nie zaś art. 48 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. W skardze na powyższa decyzję J. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji zarzucając zaskarżonej decyzji: – naruszenie przepisu prawa materialnego, to jest art. 48 ust. 2 ustawy _ Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię i nałożenie na skarżącego obowiązku dostarczenia określonych dokumentów, podczas gdy przepis wymienia te dokumenty jedynie przykładowo, – naruszenie przepisu prawa formalnego (bez określenia przepisu) poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nieustosunkowanie się przez organ odwoławczy do jednego z zarzutów zawartych w odwołaniu. W uzasadnieniu skargi, powołując się na uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 245/07, skarżący podniósł, że nie można wywodzić negatywnych dla skarżącego skutków prawnych z faktu, iż nie dostarczył wskazanych dokumentów, podczas gdy przepis art. 48 ust. 3 posługuje się sformułowaniem "w szczególności" i nie powinna ograniczać rodzaju dokumentów, którymi mógłby posłużyć się inwestor, aby wykazać zgodność inwestycji z prawem. Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że przepisy prawa budowlanego reglamentujące działalność polegającą m.in. na budowie obiektów budowlanych stanowią ograniczenie prawa zabudowy przysługującego każdemu, kto legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oznacza to, że tego rodzaju przepisy mają charakter przepisów prawa materialnego, albowiem dotyczą praw i obowiązków jednostki. Z tych względów uznać należy, że dla oceny zakresu uprawnień i obowiązków jednostki realizującej przysługujące jej prawo zabudowy niezbędna jest analiza przepisów prawa budowlanego obowiązujących w okresie prowadzenia budowy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd miał na względzie, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że przedmiotowe obiekty budowlane zostały wybudowane po dniu 1 lipca 1999 r. Z kolei z przeprowadzonych w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym oględzin wynikało, że już w dniu 12 lipca 2001 r. przedmiotowe obiekty budowlane istniały. Wynika z tego, że dla oceny zgodności z prawem wykonanych obiektów budowlanych znaczenie będą mieć przepisy ustawy – Prawo budowlane obowiązujące od dnia 1 lipca 1999 r. do dnia 12 lipca 2001 r. W ocenie Sądu organy obu instancji słusznie przyjęły, że obiekt budowlany, który powstał z obudowania barakowozu i dobudowania do niego zadaszonego tarasu, stanowi tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy – Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w ww. okresie wykonania przedmiotowego obiektu budowlanego. Zgodnie z powołanym przepisem przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Treść powołanego przepisu wskazuje, że wyliczenie tymczasowych obiektów budowlanych ma charakter przykładowy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2004 r., sygn. akt III SA 3602/2003, Baza Orzeczeń LexPolonica nr 375739). Z ustawowej definicji – zawartej w ww. przepisie, wynika nadto, że tymczasowym obiektem budowlanym jest obiekt budowlany posiadający dodatkowe, szczególne cechy. Ze względu na te cechy można rozróżnić dwa rodzaje tymczasowych obiektów budowlanych. Pierwszy to obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej i przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki; drugi to obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem. Zatem jeżeli obiekt budowlany nie jest połączony trwale gruntem, to jest tymczasowym obiektem budowlanym niezależnie od tego, czy jest przeznaczony do użytkowania w czasie krótszym od jego trwałości technicznej oraz czy przewiduje się jego przeniesienie lub rozbiórkę. (tak Z. Kostka w; "Prawo budowlane. Komentarz", Gdańsk 2005, s. 15 i 16). Posadowiony przez skarżącego na działce nr [...] w K., obiekt budowlany spełnia przesłanki powyższej definicji. Obiekt ten powstał z obudowania barakowozu dachem i ścianami o konstrukcji drewnianej, do którego dobudowany został także zadaszony taras. Organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, że obiekt ten nie jest trwale połączony z gruntem, co wynikało z posadowienia go na tzw. trylince. Powyższe przesądza o zaliczeniu go do kategorii tymczasowych obiektów budowlanych. Sposób obudowania barakowozu wskazuje przy tym, że celem usytuowania go na przedmiotowej działce nie było chwilowe postawienie na działce rzeczy ruchomej służącej przemieszczaniu się, lecz zlokalizowanie obiektu budowlanego, który w całości miał pełnić funkcję rekreacji indywidualnej. Słusznie zatem przedmiotowy obiekt budowlany został przez organy obu instancji uznany za tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy – Prawo budowlane, na zbudowanie którego wymagane było pozwolenie na budowę. Wskazać należy, że w okresie wykonania przedmiotowego obiektu przepis art. 28 ustawy – Prawo budowlane, początkowo w ust. 1, następnie zaś jako samodzielna jednostka redakcyjna tekstu ustawy, wskazywał, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. Wyjątki od powyższej zasady określa art. 29 ustawy – Prawo budowlane. W myśl art. 29 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy w omawianym okresie pozwolenia na budowę nie wymagała budowa tymczasowych obiektów budowlanych, ale stanowiących wyłącznie eksponaty wystawowe, bez pełnienia jakichkolwiek funkcji użytkowych, usytuowanych na terenach przeznaczonych na ten cel. Z kolei w art. 29 ust. 1 pkt 5a ustawy zwolniono z obowiązku uzyskania pozwolenia budowę tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Budowa tego rodzaju obiektu wymagała jedynie zgłoszenia właściwemu organowi (art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane). Jednakże wskazać należy, że tymczasowy obiekt budowlany postawiony zgodnie z warunkami określonymi w art. 29 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo budowlane, lecz nie rozebrany lub nie przeniesiony w inne miejsce przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, przestaje być obiektem budowlanym, którego budowa nie wymagała pozwolenia na budowę. Taki obiekt budowlany należy uznać za postawiony bez wymaganego pozwolenia na budowę (tak Z. Kostka w: "Prawo budowlane. Komentarz", Gdańsk 2005, s. 75). Również w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że jeżeli obiekt budowlany będzie użytkowany w miejscu ustawienia (montażu) w okresie dłuższym niż 120 dni, to budowa takiego obiektu wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2010/98, nie publ.). W innym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że budowa tymczasowych obiektów budowlanych bez czasowego ograniczenia ich funkcjonowania wymaga pozwolenia na budowę (wyrok z dnia 8 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SA/Kr 956/99, nie publ.). Z kolei w wyroku z dnia 6 marca 2002 r., sygn. akt II SA/Kr 2149/98 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że definicja tymczasowego obiektu budowlanego zawarta w art. 3 pkt 5 ustawy – Prawo budowlane ma charakter opisowy, wymienia cechy charakterystyczne tymczasowego obiektu budowlanego, ale ich nie wyczerpuje. Dopełnienie ustawowego określenia "tymczasowego obiektu budowlanego" zawiera przepis art. 29 ustawy - Prawo budowlanego. Z przepisu tego wynika, że nie wszystkich tymczasowych obiektów budowlanych dotyczy zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na ich budowę. Wznoszenie obiektów nie wymienionych enumeratywnie w tym przepisie nadal wymaga pozwolenia na budowę (Baza Orzeczeń Lex Polonica nr 355918). Zdaniem Sądu, jeżeli zamiarem skarżącego było posadowienie przedmiotowego obiektu budowlanego na okres krótszy niż 120 dni to powinien był on, stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane, zgłosić właściwemu organowi zamiar jego budowy. Skoro tego nie uczynił należało przyjąć, że zamiarem skarżącego było usytuowanie przedmiotowego obiektu budowlanego na okres dłuższy, co wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na jej budowę (art. 28 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 5 i art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane). Ponadto wyjaśnić w tym miejscu należy, że również posadowienie przez skarżącego na tej samej działce samodzielnego obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję sanitariatu, wymagało uzyskania pozwolenia na budowę bez względu na okoliczność, czy obiekt ten został połączony trwale z gruntem. Z przepisów art. 29 i art. 30 ustawy – Prawo budowlane nie wynika bowiem, aby tego rodzaju obiekt budowlany został zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Jeśli zatem skarżący nie wykazał się pozwoleniem na budowę przedmiotowych obiektów budowlanych, organy nadzoru budowlanego zobowiązane były zbadać, czy obiekty te są zgodne z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także ustalić czy nie naruszają one przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem (art. 48 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane). Zaznaczyć należy, że niespełnienie którejkolwiek z wymienionych przesłanek powoduje, że organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego (art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane). Wskazane przepisy art. 48 ustawy – Prawo budowlane, odmiennie niż przepisy tejże ustawy reglamentujące prawo zabudowy, mają charakter przepisów procesowych, a zatem znajdują zastosowanie w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji przez właściwy organ. Znajduje to potwierdzenie w przepisie przejściowym zawartym w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80, poz. 718 ze zm.), która weszła w życie w dniu 11 lipca 2003 r., a więc po okresie wykonania przez skarżącego przedmiotowego obiektu budowlanego. Zgodnie z tym przepisem do postępowań - dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ - wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy m.in. art. 48 w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, nie zaś przepisy dotychczasowe. Taką samą zasadę przyjęto w przepisie przejściowym zawartym w art. 2 ust. 1 ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 93, poz. 888 ze zm.), w myśl którego do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, przy czym dotyczyło to w szczególności przepisów art. 48 ustawy – Prawo budowlane. Powyższej oceny nie zmienia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt P 27/05, w którym uznano za niezgodne z art. 32 Konstytucji RP wymienione wyżej przepisy przejściowe, leczy wyłącznie w zakresie, w jakim wyłączały stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r. do budowy obiektu budowlanego lub jego części, mimo że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 r. Wskazać bowiem należy, że przedmiotowy obiekt budowlany został przez skarżącego wybudowany po dniu 1 lipca 1999 r., a zatem pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął najwcześniej w miesiącu lipcu 2004 r. Mając na uwadze powyższe rozważania uznać należało zatem, że organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepis art. 48 ustawy – Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji. Skoro zatem przedmiotowe obiekty budowlane powstały w warunkach samowoli budowlanej, czego skarżący nie kwestionował, przy czym nie można ich zakwalifikować do żadnej z grupy określonej w art. 29 lub 30 ustawy – Prawo budowlane zwalniającej z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, uznać należało, że organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował procedurę legalizacyjną. Zgodnie z art. 48 tejże ustawy organy nadzoru budowlanego mogą dokonać legalizacji samowoli budowlanej, w trybie i na warunkach prawem określonym, nakładając na inwestorów stosowne obowiązki. Warunkiem legalizacji samowoli budowlanej w trybie art. 48 ust. 2 omawianej ustawy jest przedstawienie przez inwestora dokumentów pozwalających organowi nadzoru budowlanego dokonać oceny, czy konkretna samowola kwalifikuje się do zalegalizowania. Nieprzedstawienie zaś przez inwestorów wymaganych dokumentów, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, zobowiązuje organy nadzoru budowlanego do wydania decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu. Obowiązek taki wynika z przepisu art. 48 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane, który stanowi, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 art. 48, czyli orzeka się o nakazie rozbiórki. W tym miejscu podkreślić należy, że konstrukcja przepisu art. 48 ustawy z 1994 r. prawo budowlane jest jednoznaczna i kategoryczna, niedająca organom możliwości odstąpienia od nakazania rozbiórki obiektu budowlanego, który został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1311/96, Lex nr 47790). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że organy nadzoru budowlanego zgodnie z posiadanymi kompetencjami usiłowały doprowadzić do zgodności z prawem popełnionej samowoli budowlanej. W tym celu prowadzono postępowanie legalizacyjne. Na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy – Prawo budowlane organ pierwszej instancji nałożył na inwestora postanowieniem z dnia 23 maja 2008 r. określone obowiązki, wskazując termin ich wykonania. W tym miejscu należy wyjaśnić skarżącemu, że treść postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych jest ściśle określona wskazanymi przepisami art. 48 ust. 2 i 3 ww. ustawy. Organ nadzoru budowlanego nie ma w tym zakresie pozostawionej swobody, zatem zarzut naruszenia art. 48 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane sformułowany w skardze należało uznać za bezzasadny, albowiem wbrew twierdzeniom skarżącego przepis ten nie wymienia wymaganych dokumentów przykładowo, co wynika jednoznacznie z jego literalnego brzmienia. Jednocześnie wskazać należy, że również kolejny zarzut skargi nie mógł prowadzić do jej uwzględnienia, albowiem wbrew twierdzeniu skarżącego organ odwoławczy odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący nałożonych obowiązków nie wykonał. W tych okolicznościach organ nadzoru budowlanego, prawidłowo orzekł o nakazie rozbiórki przedmiotowych obiektów budowlanych. Nakaz ten w istocie stanowił konsekwencję niewykonania nałożonych obowiązków, których celem było doprowadzenie obiektu do zgodności z przepisami prawa. Zdaniem Sądu, wobec prawidłowo dokonanych ustaleń organów należało uznać, że obiekty budowlane będące przedmiotem postępowania zostały wybudowany bez pozwolenia na budowę, skarżący nie przedstawił dokumentów, do okazania których postanowieniem organu pierwszej instancji został zobowiązany, tym samym zasadnie orzeczono obowiązek rozbiórki przedmiotowych obiektów budowlanych. Ponadto zdaniem Sądu przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z uwzględnieniem stanu prawnego ukształtowanego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 37/06, w którym Trybunał orzekł, że art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust 3 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane w częściach obejmujących wyrażenia "w dniu wszczęcia postępowania" są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji, wobec zróżnicowania sytuacji prawnej inwestorów, którzy dopuścili się samowoli budowlanej na terenie, na którym obowiązuje miejscowy plan, w stosunku do tych którzy popełnili samowolę na terenie gdzie taki plan nie obowiązuje. Sytuacja opisana w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego bezpośrednio dotyczyła przedmiotowej sprawy, gdyż dla działki nr [...] położonej w K., nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego. W takiej sytuacji obowiązkiem inwestorów było, zgodnie z powołanym postanowieniem, uzyskanie i przedłożenie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Podkreślić przy tym trzeba, że z treści ww. postanowienia z dnia 23 maja 2008 r. wprost wynika zobowiązanie do przedłożenia m.in. ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a nie ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy, przy czym termin wyznaczony na uzyskanie przez inwestora takiej decyzji był wystarczający, albowiem został ustalony na dzień 31 grudnia 2008 r. Wyznaczony przez organ termin uwzględniał zatem konieczność przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania przez właściwy organ decyzji o warunkach zabudowy. W związku z nieprzedłożeniem przez inwestorów ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, jak również pozostałych wymaganych dokumentów, obowiązkiem organu było wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego budynku, co wynika wprost z art. 48 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, podzielając argumentację rozstrzygnięć organów obu instancji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło