II SA/Gd 3140/02

WyrokWSA w Gdańsku2004-12-02

Skład orzekający: Krzysztof Ziółkowski, Janina Guść, Mariola Jaroszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która jako dwuletnie dziecko była narażona na śmierć z powodu ukrywania przez jej rodziców osób narodowości żydowskiej lub innych osób, za których ukrywanie groziła kara śmierci, może być uznana za kombatanta w rozumieniu ustawy o kombatantach?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że definicja działalności kombatanckiej, obejmująca "dawanie schronienia" osobom, za których ukrywanie groziła kara śmierci, odnosi się wyłącznie do osób bezpośrednio udzielających schronienia i świadomych skutków takiego działania. Narażenie dziecka na śmierć w wyniku działań rodziców nie jest równoznaczne z prowadzeniem przez dziecko działalności kombatanckiej, a tym samym nie daje podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich.
Stan faktyczny
Skarżąca I. Ś. wniosła o przyznanie uprawnień kombatanckich, powołując się na fakt ukrywania przez jej rodziców więźniów obozu koncentracyjnego Stutthof w lutym 1945 roku, co naraziło całą rodzinę, w tym dwuletnią skarżącą, na śmierć. Organ odmówił przyznania uprawnień, uznając, że skarżąca nie spełnia kryteriów definicji kombatanta, ponieważ sama nie "dawała schronienia". Skarżąca zarzuciła, że rodzice działali w imieniu dzieci, a ona sama była narażona na śmierć.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędziowie : WSA Janina Guść WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant: Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. Ś. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 31 października 2002r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 31 października 2002r. o Nr. [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpoznaniu wniosku I. Ś. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 14 maja 2002r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ wskazał, że strony nie dotyczy przepis art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. Z 1997r. Nr 142, poz. 950, z późn. zm.), ponieważ jako dwuletnie dziecko nie mogła innym osobom "dawać schronienia", przy czym niewątpliwie narażona była na śmierć ze względu na działalność rodziców i 17 – letniej siostry. W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego I. Ś. domaga się jej uchylenie. Wskazuje, że będąc dwuletnim dzieckiem mnie mogła prowadzić działalności konspiracyjnej, lecz udzielający schronienia innym osobom jej rodzice działali także w imieniu dzieci, które z nimi mieszkały i były narażone na karę śmierci. Wykonując władzę rodzicielską rodzice podejmują decyzje w imieniu swych dzieci, również decyzja o "dawaniu schronienia" podjęta była w imieniu wszystkich domowników. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W myśl przepisu art. 21 ust.1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950, z późn. zm.) uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust. 2. Z kolei przepis art. 2 pkt 3 powołanej ustawy przewiduje, że za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939 – 1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej - groziła kara śmierci. Z niespornych okoliczności sprawy wynika, że rodzice skarżącej F. T. i A. T. w okresie jednego miesiąca od lutego 1945r. ukrywali zbiegłych więźniów obozu koncentracyjnego Stutthof (vide: oświadczenia świadków k. 5, 6 akt administracyjnych). Rodzina T. składała się wówczas z wymienionych wyżej osób oraz dwóch córek: siedemnastoletniej C. oraz I., urodzonej 18 marca 1943r., obecnie Ś. (vide: wniosek k. 6, życiorys k. 20 akt administracyjnych). Powyższe fakty wskazują, że dyspozycji cytowanego art. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, uznającego za działalność równorzędną z działalnością kombatancką dawanie schronienia wymienionym w przepisie osobom nie spełnia skarżąca, będąca wówczas dwuletnim dzieckiem. Jest niewątpliwe, że skutkiem udzielania schronienia zbiegłym więźniom przez F. i A. T. oraz ich córkę C. było narażenie na śmierć zarówno siebie jak i małoletniej I. Zgodnie z regulacją zawartą w przepisach art. 1 ust. 2, art. 2, art. 4 w związku z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, podstawą nabycia uprawnień kombatanckich jest określona działalność bądź przebywanie w określonych miejscach odosobnienia lub represje, nie zaś wyłącznie, świadome czy nieświadome, narażanie życia w okresach i w okolicznościach wymienionych w ustawie. Skarżąca powołuje się na okoliczność, że rodzice dając schronienie działali również w imieniu dzieci (vide: skarga k. 2v). W ocenie Sądu wskazany przepis definiujący określoną "działalność równorzędną z kombatancką" nie dotyczy innych osób, poza bezpośrednio "dającymi schronienie" i obejmującymi swą świadomością skutki takiego zachowania. Ustawodawca nie przewidział, by działalność uznana za kombatancką, prowadzona przez osoby określone w ustawie, obejmowała z mocy prawa dzieci pozostające pod ich władzą rodzicielską. Z okoliczności sprawy nie wynika także, iżby skarżąca posiadała własne, nie pochodzące od rodziców, uprawnienia kombatanckie. Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzją odmawiająca przyznania uprawnień kombatanckich I. Ś. jest zgodna z prawem. Uwzględniając powyższe okoliczności oraz brak naruszeń przepisów prawa procesowego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) skargę jako niezasadną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło