II SA/Gd 3142/02
WyrokWSA w Gdańsku2006-02-01
Skład orzekający: Barbara Skrzycka-Pilch, Andrzej Przybielski, Katarzyna Krzysztofowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. nakazując rozbiórkę obiektu budowlanego, nie badając w sposób wyczerpujący przeznaczenia terenu zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i nie oceniając dowodów przedstawionych przez stronę?Ratio decidendi
Organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Nie zbadały w sposób należyty przeznaczenia terenu zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a także dowolnie oceniły dowody przedstawione przez stronę, nie wskazując przyczyn odmowy ich wiarygodności. W konsekwencji, decyzje nakazujące rozbiórkę obiektu zostały wydane z naruszeniem prawa.Stan faktyczny
W sprawie rozpatrywano skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego o funkcji letniskowej. Organy obu instancji uznały, że obiekt został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę i znajduje się na terenie nieprzeznaczonym pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Skarżący kwestionowali te ustalenia, wskazując na wcześniejsze postępowania administracyjne i przeznaczenie terenu pod adaptację zabudowy letniskowej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, orzekł, że decyzje te nie mogą być wykonane, oraz zasądził zwrot kosztów postępowania od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) Sędzia NSA Andrzej Przybielski Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant: Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. i J. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 listopada 2002 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 sierpnia 2002 r., nr [...], 2. orzeka, że decyzje wymienione w punkcie 1 nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących A. i J. S. kwotę 265,- (dwieście sześćdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
II SA/Gd 3142/02
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 13 sierpnia 2002 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego , na podstawie art. art. 37, ust. l, pkt l ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo Budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo Budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) nakazał A. i J. S., rozebrać samowolnie wybudowany na działce nr [...] w G. obiekt budowlany, pełniący funkcję letniskową, o konstrukcji drewnianej, z dachem jednospadowym, nietrwale związany z gruntem, wymiarach 7,80 m. na 3,25 m.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w toku wizji lokalnej przeprowadzonej z udziałem stron w dniu 14 września 2001 r. ustalono, że na działce nr [...] w G. istnieje szereg obiektów budowlanych pełniących funkcję letniskową, w tym obiekt, którego właścicielami są A. i J. S. Przedmiotowy obiekt jest posadowiony na terenie dzierżawionym od M. D. na podstawie umowy dzierżawy. Jest to obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej, z dachem jednospadowym krytym papą, posadowiony jest na fundamentach punktowych nietrwale związanych z gruntem, a ponadto wyposażony w instalację elektryczną, wodociągową (ujęcie indywidualnego). A. i J. S. oświadczyli, że są obecnie trzecimi właścicielami obiektu, oraz że obiekt powstał w 1964 r. i na powyższe nie posiadają wymaganych prawem pozwoleń.
Z akt sprawy wynika, że w latach 1976-79 było prowadzone postępowanie administracyjne dotyczące nielegalnej zabudowy działki F. D. (ówczesnego właściciela działki nr [...]w G.), w wyniku którego zostało wydane kilka decyzji, w tym:
1. Decyzja wydana przez Naczelnika Miasta i Gminy nr [...] z dnia 15.IX.1976 roku, nakazująca w myśl art. 37 pkt. 2 - ustawy z dnia 24 października 1974 roku rozbiórkę wszystkich obiektów na terenie stanowiącym własność F. D., które zostały wybudowane bez pozwolenia na budowę.
2. Decyzja wydana przez Urząd Wojewódzki w G. Wydział Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, nr [...] z dnia 31 grudnia 1976 roku, orzekająca o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w części rozbiórki 8 obiektów, oraz uchylającej w części dotyczącej pozostałych obiektów w tym J. H. - poprzedniego właściciela.
3. Decyzja wydana przez Urząd Wojewódzki w G. Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu, nr [...] z dnia 9 lipca 1979 roku odmawiająca zezwolenia na zmianę rodzaju użytkowania gruntów leśnych należących do F. D., jednocześnie wyrażającą zgodę na pozostawienie na w/w działce domków letniskowych stanowiących własność G.P.B.M w G. oraz 10 indywidualnych użytkowników do czasu planowanego wyrębu drzewostanu i pozostawienie do czasu wyjaśnienia umów dzierżawnych, części domków zlokalizowanych nad jeziorem S. (decyzja opiniująca).
Zgodnie z wypisem z miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy K. zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy z dnia 27 kwietnia 1990 roku Nr [...] (Dz. Urz. Woj. Gd. Nr 16 z dnia 15 czerwca 1990 roku poz. 118) oraz zmianami do tego planu zatwierdzonymi uchwałą Rady Gminy K. dnia 18 grudnia 1992 roku Nr [...] (Dz.Urz.Woj.Gd.Nr 6 z 19 marca 1993 roku poz. 35), działka nr [...] przeznaczona jest /w części oznaczonej kolorem czerwonym/ - do adaptacji istn. zespołu działek letniskowych z likwidacją rozproszonych dzikich domków oraz leżących w pasie 100 m. od jeziora. Pozostała część działki przeznaczona jest pod uprawy leśne.
Z akt sprawy i dokonanych pomiarów podczas przeprowadzonego dowodu wynika, że przedmiotowy obiekt zlokalizowany jest na obszarze C 35 ZL znajdującym się w granicach działki [...], gdzie nie ma wyodrębnionego zespołu działek letniskowych, a wybudowane samowolnie obiekty stanowią "dziką rozproszoną" zabudowę skutkiem czego nie podlegają adaptacji.
Zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. do obiektów powstałych samowolnie (których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy tj. l styczeń 1995 r., stosuje się odpowiednio przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy Prawa budowlanego z 1974 r.). W myśl art. 37 ust. l pkt. l ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowanie niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stwierdził, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.
Organ ustalił, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą obie przesłanki tj. brak pozwolenia na budowę oraz niezgodność z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z brakiem decyzji o pozwoleniu na budowę oraz użytkowaniem działki nr [...] w G. niezgodnie z jej przeznaczeniem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego podjął przedmiotowe rozstrzygnięcie.
A. i J. S. wnieśli odwołanie od tej decyzji, w którym wywodzili, że sprawa zalegalizowania wolnostojących domków rekreacyjnych na tym terenie toczyła się od dłuższego czasu. Wobec działania władz lokalnych, które po koniec lat siedemdziesiątych zadeklarowały możliwość jej zalegalizowania (pobierając jednocześnie od ówczesnych właścicieli stosowne opłaty legalizacyjne) skarżący uznali, że dopuszczalne jest dalsze użytkowanie tego obiektu na cele rekreacyjne. Jednocześnie podkreślili, iż obiekt ten nabyli w szczególności z uwagi na jego położenie w bezpośrednim sąsiedztwie domku rodziców, co miało na celu umacnianie więzów rodzinnych.
Podkreślali, że od początku posiadania tego domku podnosili jego walory estetyczne, dlatego też decyzja nakazująca im jego rozbiórkę jest dla nich krzywdząca i nie przynosi korzyści żadnej ze stron. Wskazali na to, że w okolicy znajduje się wiele innych obiektów o tym samym przeznaczeniu.
Nie uwzględniając zarzutów tego odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 13 listopada 2002 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podzielając w całości jego uzasadnienie faktyczne i prawne.
Ponadto organ odwoławczy ponownie podkreślił, że zgodnie z art.37 ust. l pkt l ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz.U.Nr 38 póz.229 z późn.zm.), obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stwierdził, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.
Organ wskazał, że w rozpatrywanym przypadku zachodzą obie przesłanki określone w tym przepisie:
l) Niezgodność z przepisami obowiązującymi w okresie budowy obiektu (brak pozwolenia na budowę) -
Wymóg uzyskania zezwolenia właściwego organu na budowę tego typu obiektów obowiązywał niezależnie od wersji ustawy Prawo budowlane (od 13.08.61r. -art.36 ustawy Prawo budowlane z 31.01.61r. Dz.U. Nr 7 z dn. 13.02.196k. poz.46, oraz od 01.03.1975r. -art. 28 Prawa budowlanego z 24.10.1974r. Dz.U.Nr 38 poz.229 ze zm.).
2) Niezgodność z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego - Wydzielone części niektórych działek oznaczone symbolem C 35 ZL zgodnie z planem miejscowym ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy Kościerzyna zatwierdzonym Uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy z dnia 27 kwietnia 1990r. Nr XIV/54/90 (Dz.Urz.Woj.Gd.Nr 16 z dnia 15 czerwca 1990r. poz. 118) oraz zmianami do tego planu zatwierdzonymi uchwałą Rady Gminy K. dnia 18 grudnia 1992r. Nr YII/52/92 (Dz.Urz.Woj.Gd.Nr 6 z 19 marca 1993r. poz.35) przeznaczone są "do adaptacji istniejącego zespołu działek letnich w G. z likwidacją rozproszonych dzikich domków oraz leżących w pasie 100 m. od jeziora".
Z mapy ewidencyjnej wynika, że omawiany obiekt położony jest w obszarze C 35 ZL, znajdującym się w granicach działki [...], gdzie nie ma wyodrębnionego zespołu działek letniskowych. Organ wskazał, że istniejące tam samowolnie powstałe obiekty letniskowe, należące do różnych właścicieli, stanowią "dziką, rozproszoną" zabudowę skutkiem czego nie podlegają adaptacji.
Odnosząc się do argumentów postawionych w odwołaniu WINB wskazał, że pomimo podejmowania określonych działań w celu "zalegalizowania" istniejącej zabudowy letniskowej nie uzyskano stosownych pozwoleń (w stosunku do obiektów istniejących- pozwoleń na użytkowanie). Z ustaleń dotyczących przeznaczenia terenu, na którym usytuowany jest obiekt, oznaczonego w planie zagospodarowania przestrzennego jako C 35 ZL wynika, że "dzika, rozproszona" zabudowa na tym terenie podlega likwidacji.
Wyjaśniono też, że zobowiązania podatkowe na rzecz gminy nie mogą być brane pod uwagę w postępowaniu prowadzonym w oparciu o przepisy Prawa budowlanego, które nie zawiera uregulowań w tym zakresie. Również wieloletni brak reakcji ze strony organów właściwych w sprawach nadzoru budowlanego nie spowodował automatycznie "legalizacji" stanu istniejącego, umożliwił jedynie wykorzystanie obiektów zgodnie z wolą właścicieli.
W skardze na powyższą decyzję A. i J. S. zarzucili, że została ona wydana z naruszeniem art. 37 ust 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. oraz z rażącym naruszeniem art. 105 i art. 8 k.p.a.
Skarżący podkreślili, że postępowanie administracyjne prowadzone w latach siedemdziesiątych zostało zakończone decyzją Wojewody z dnia 9 lipca 1979 r. i w oparciu o nią winna być wydana decyzja o pozwoleniu na użytkowanie.
Zakwestionowano również powołanie się przez organ administracji na treść przepisu art. 37 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Wywodzono, że organ powinien był zbadać zgodność obiektu budowlanego z planem obowiązującym w dniu jego budowy, a nie z planem późniejszym.
Wskazano także, iż na obszarze działki nr [...], oznaczonej symbolem C35ZL istnieje zespół działek letniskowych, wbrew twierdzeniom podniesionym w decyzji. Nie jest to zatem rozproszona zabudowa, jak twierdzi organ, a zespół obiektów letniskowych.
Zarzucono również sprzeczność z planem zaskarżonej decyzji, który stanowi, że obszar C 35 ZL, a zatem działka nr [...], jest przeznaczony pod adaptację istniejącego zespołu działek letnich, z likwidacja rozproszonych dzikich domków.
Nadto podkreślono, że pojęcie "rozproszonej zabudowy" nie jest zdefiniowane, stąd rozstrzygnięcie organu jest w tym zakresie uznaniowe.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, powołując się na argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Odnosząc się postawionych zarzutów, organ wyjaśnił, że podstawą rozstrzygnięcia wydanego w oparciu o art. 37 ust. l pkt l Prawa budowlanego z 1974r. jest stwierdzenie dwóch przesłanek, które obligują organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki. Pierwszą z nich jest brak pozwolenia na budowę w okresie wznoszenia przedmiotowego obiektu, drugą natomiast -niezgodność z obecnymi ustaleniami w zakresie zagospodarowania przestrzennego.
Odnośnie ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego wskazano, iż z mapy ewidencyjnej wynika, że omawiany obiekt położony jest w obszarze C 35 ZL znajdującym się w granicach jednej działki [...], gdzie nie ma wyodrębnionego zespołu działek letniskowych. Zatem istniejące tam samowolnie powstałe obiekty letniskowe, należące do różnych właścicieli, stanowią "dziką, rozproszoną" zabudowę skutkiem czego nie podlegają adaptacji.
Decyzja Urzędu Wojewódzkiego w G. Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu nr [...] z 9 lipca 1979r., na którą powołuj ą się skarżący, zawierała "zgodę na pozostawienie na tym terenie domków letniskowych... do czasu planowanego wyrębu drzewostanu... , który ustali Naczelnik Miasta i Gminy K.", jednakże okoliczność ta nie była wystarczająca jako podstawa istnienia obiektów w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Stanowiła jedynie uzgodnienie powyższego Wydziału, który nie był właściwym do rozpatrywania spraw w zakresie ustawy Prawo budowlane. Właściwym do spraw budownictwa był wówczas -jako II instancja- Wojewoda.
Odnośnie uwag, co do powtórnego wszczęcia postępowania organ wyjaśnił, że obecne postępowanie stanowi ponowne rozpatrzenie sprawy samowolnej budowy obiektu letniskowego. Ponieważ wprowadzenie reformy administracyjnej z dniem 1.01.1999r. spowodowało podział kompetencji wynikających z Prawa budowlanego pomiędzy dwa organy tzn. organ administracji architektoniczno-budowlanej oraz organ nadzoru budowlanego, wszczęcie przez organ nadzoru budowlanego postępowania w sprawie przedmiotowej samowoli należy uznać za uzasadnione.
WINB wyjaśnił także, że organ nadzoru budowlanego, zgodnie z art. 37 ust. l pkt l Prawa budowlanego z 1974r. obowiązany jest przyjąć za podstawę rozstrzygnięcia plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w dniu wydania decyzji, który jest obligatoryjną wykładnią do stosowania w prowadzonym postępowaniu.
W piśmie z dnia 10 stycznia 2006 r. pełnomocnik skarżących wskazała, że w inwentaryzacji osiedla "G.", opracowanej przez mgr M. S. wskazano, że domek letniskowy skarżących znajduje się na części działki nr [...] w G., która zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczona jest do adaptacji. Nie można zatem uznać, iż stanowi on rozproszona zabudowę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego" (por. B. Adamiak, J. Borkowski – Komentarz do kodeksu postępowania Administracyjnego, CH Beck, W-wa 2000, str. 56)
Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Organ administracji zobowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego. Zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. (por. wyrok NSA z 21.12. 2000, sygn. akt V SA 1816/00, LEX nr 77645). Strona jest uprawniona, a nie zobowiązana do przedstawienia dodatkowych dowodów.
W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje jednak formalna teoria dowodowa, wg której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę.
Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, 75 k.p.a.) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z 2911.2000.sygn. akt V SA 948/00, LEX nr 50114).
Dokumenty i oświadczenia składane przez stronę w postępowaniu administracyjnym korzystają z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są oczywiście sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi administracyjnemu z urzędu.
W niniejszej sprawie organ oparł swoją ocenę nie biorąc pod uwagę ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu, z których wynika, że przedmiotowy obiekt jest położony na terenie przeznaczonym do adaptacji pod zabudowę letniskową. Fakt ten pełnomocnik skarżących kilkakrotnie podnosił w toku postępowania. Organ w żadne sposób nie ustosunkował się do takich twierdzeń pełnomocnika.
Ponadto w piśmie Wójta Gminy z dnia 15 grudnia 2005 r. jednoznacznie wskazano, że teren działki nr [...], położonej w G. był przeznaczony pod teren letnisk indywidualnych.
Wyjaśnienia wymagało zatem, czy działka (lub jej część), na której znajduje się domek skarżących była w przeznaczona w miejscowym palnie zagospodarowania przestrzennego pod adaptację na zabudowę letniskową i dopiero po zbadaniu tego zagadnienia organ mógł podjąć merytoryczna decyzję w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się jednak w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Organ administracji może określonym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny.
Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.
Art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. (por. wyrok NSA z 9.04.2001r., sygn. akt V SA 1611/00, LEX nr 80635).
Organ administracji odmówił wiarygodności oświadczeniom składanym przez skarżącących, jednakże nie wskazał jednak przyczyn tej odmowy. Organ nie przeprowadził wnikliwego i starannego postępowania wyjaśniającego w tej sprawie oraz nie dążył do pełnego wyjaśnienia rozbieżności w sprawie. Z akt sprawy wynika, iż organy obydwu instancji nie odniosły się do zarzutów skarżących dotyczących odmiennego przeznaczenia przedmiotowej działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy. Naruszone zatem zostały przepisy postępowania administracyjnego dotyczące zarówno swobodnej oceny dowodów przez organ, jak również dotyczące warunków formalnych, jakim powinna odpowiadać decyzja administracyjna (uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji).
W dalszym toku postępowania organ powinien ponownie przeprowadzić postępowanie dowodowe, w szczególności w zakresie zbadania, na jaki cel był przeznaczony teren działki nr [...] w G. oraz czy w kontekście tego przeznaczenia możliwa była legalizacja zabudowy letniskowej skarżących.
Organ powinien również wskazać w uzasadnieniu decyzji, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak również wyjaśnić podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Zgodnie z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Uwzględniając skargę i uchylając decyzje Sąd zobowiązany był do określenia, że zaskarżone rozstrzygnięcia nie mogą być wykonywane w całości.
Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło