II SA/Gd 3153/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Protokolant Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 22 września 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi G. i J. S. na decyzję Wojewody z dnia 23 sierpnia 2001r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie lokalu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 20 czerwca 2001r., nr [...]; 2. orzeka, iż uchylone w punkcie pierwszym decyzje nie mogą być wykonane. Decyzją z dnia 20 czerwca 2001 r. Nr [...] Prezydent Miasta udzielił K. L. pozwolenia na użytkowanie lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...]. Jako podstawę prawna decyzji wskazano art. 55 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 49 ust. 1 i 2 oraz art. 80 ust. 1 pkt 1 i art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że K. L., w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...], samowolnie wykonał wymagające pozwolenia na budowę roboty budowlane, polegające na przebudowie schodów, wyburzeniu ściany konstrukcyjnej i wykonaniu w jej miejsce podciągu żelbetowego oraz przebudowie ścianki działowej. Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował, że K. L. wykonał, nałożone decyzją z dnia 17 kwietnia 2000r. nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ustawy Prawo budowlane, obowiązki przedstawienia dokumentów dotyczących wykonanych robót budowlanych, dostarczył on inwentaryzację powykonawczą oraz orzeczenie techniczne wykonane przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego w specjalności konstrukcyjno-budowlanej stwierdzające prawidłowość wykonanych robót. G. S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, iż wraz z mężem i synem są właścicielami 2/3 nieruchomości przy ul. [...]. K. L. samowolnie zabudował część wspólnej sieni wejściowej i włączył ją do swojego mieszkania naruszając w ten sposób prawo własności odwołującej się i pozostałych współwłaścicieli. Decyzją z dnia 23 sierpnia 2001r. Nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż wobec zrealizowania inwestycji w warunkach samowoli budowlanej, konieczne było przeprowadzenie stosownego postępowania w organie nadzoru budowlanego, które warunkowało wydanie adekwatnego do stanu sprawy rozstrzygnięcia organu architektoniczno-budowlanego. Organ nadzoru budowlanego winien przeprowadzić stosowne postępowanie skutkujące bądź wydaniem decyzji w trybie art. 48 Prawa budowlanego nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego bądź nakazującej, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, wykonanie określonych czynności niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Po potwierdzeniu wykonania nałożonych obowiązków, winna być wydana w trybie art. 55 ust. 1 pkt 3 decyzja o pozwoleniu na użytkowanie. Ze złożonego materiału dowodowego wynika, że procedura dotycząca "legalizacji" przedmiotowej inwestycji została przeprowadzona prawidłowo. Sprawa samowoli budowlanej badana była w postępowaniu organu nadzoru budowlanego zakończonym wydaniem przez Inspektora nadzoru Budowlanego decyzji z dnia 17 kwietnia 2000r. nr [...], nakładającej na inwestora określone obowiązki w celu doprowadzenia przedmiotowej inwestycji do stanu zgodnego z przepisami. Wykonanie nałożonych obowiązków zostało potwierdzone przez organ nadzoru pismem z dnia 23 listopada 2000r. W związku z powyższym, organ architektoniczno-budowlany związany był stanowiskiem organu nadzoru budowlanego. Badanie zgodności z prawem samowolnie zrealizowanych inwestycji i ewentualnej możliwości doprowadzenia ich zgodności z prawem, następuje na etapie prowadzonego postępowania w organie nadzoru budowlanego. Zatem orzeczenie organu nadzoru budowlanego przesądza rozstrzygnięcie organu architektoniczno-budowlanego. W przedmiotowej sprawie organu nadzoru budowlanego dokonał legalizacji samowolnie dokonanej przebudowy budynku przy ul. [...] w G., zatem zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego inwestor winien uzyskać pozwolenie na użytkowanie. Organ odwoławczy stwierdził, że jako podstawę prawnej decyzji wadliwie wskazano art. 55 ust. 1 pkt 1 i art. 49 Prawa budowlanego, uchybienie to nie skutkuje jednak koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. G. S. i J. S. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając, iż przedmiotowa decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta naruszają przepisy Prawa budowlanego. Roboty wykonane bez wymaganego zezwolenia winny, zdaniem skarżących podlegać zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego bezwarunkowej rozbiórce. Przedmiotowe roboty budowlane realizowane były bez zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości lub zastępującego ich zgodę orzeczenia sądu cywilnego. Nieruchomość, na której wykonano prace jest przedmiotem współwłasności trzech osób i zgoda tych osób jest wymagana dla wykonywania robót dotyczących niewydzielonych części nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z dnia 7 stycznia 2005 r. skarżący wskazali, że organ administracji nie uwzględnił w toku postępowania, że spadek po poprzedniej współwłaścicielce nieruchomości M. Z. odziedziczył H. S., który nie był uczestnikiem postępowania. Nadto zarzucili oni pominięcie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 lutego 2002 r. Nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Inspektora nadzoru Budowlanego z dnia 17 kwietnia 2000r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta dotyczą udzielenia K. L. pozwolenia na użytkowanie lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w G. po samowolnym wykonaniu robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę. W budynku przy ul. [...] w G. znajdują się 3 trzy wydzielone lokale mieszkaniowe, a ich właścicielom przysługuje prawo współwłasności części wspólnych nieruchomości, w tym korytarza, (dowód: odpis z księgi wieczystej Kw Nr [...] k. 37) K. L. wykonał roboty budowlane polegające m. in. na przebudowie ścianki działowej w budynku, która wiązała się z włączeniem do jego lokalu części korytarza, stanowiącego przedmiot współwłasności. Przymiot strony prowadzonego postępowania posiadali wszyscy współwłaściciele nieruchomości, przedmiot niniejszej sprawy dotyczył bowiem ich interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. wynikającego z udziału w prawie własności części nieruchomości, której dotyczyło pozwolenie na użytkowanie. Stronami postępowania administracyjnego byli G. S., J. S., I. L. i K. L. Nadto decyzje przesyłano jako współwłaścicielce nieruchomości M. Z. nieżyjącej od 1991 r. Spadek po M. Z. nabył H. K. S. (dowód: odpis postanowienia Sądu Rejonowego sygn. akt [...] k. 25) H. S., będący współwłaścicielem nieruchomości przy ul. [...] w G. nie brał udziału w prowadzonym postępowaniu co narusza wynikającą z art. 10 § 1 k.p.a. zasadę zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. brak udziału strony bez własnej winy w postępowaniu administracyjnym stanowi przesłankę wznowienia postępowania. Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny bez względu na to, czy miało ono wpływ na wynik sprawy, a dla zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma znaczenia, iż zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje wyłącznie na żądanie strony (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 979/98, LEX nr 39458, z dnia 4 kwietnia 1997 r. sygn. akt III SA 1795/95, LEXnr 29916). Zasada dotycząca konieczności zapewnienia udziału wszystkich współwłaścicieli nieruchomości w postępowaniu administracyjnym odnosi się także do postępowania toczącego się przed inspektorem nadzoru budowlanego w sprawie samowolnego wykonania robót budowlanych, w którym H. S. również nie brał udziału, Stronie tej przysługuje zatem prawo złożenia wniosku o wznowienie tego postępowania opartego na treści art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zarzut skarżących dotyczący pominięcia decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 lutego 2002 r. Nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Inspektora nadzoru Budowlanego z dnia 17 kwietnia 2000r. nr [...], nie jest uzasadniony, bowiem decyzja ta została wydana po dacie wydania zaskarżonej decyzji. Istnienie ostatecznej decyzji stwierdzającej nieważność decyzji inspektora nadzoru budowlanego wydanej w trybie art. 51 Prawa budowlanego, wykluczałoby możliwość udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu, a w razie jego wydania, stanowiłoby przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., zgodnie z którym postępowanie podlega wznowieniu jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które następnie zostało uchylone lub zmienione. Decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 lutego 2002 r. Nr [...] została jednak uchylona decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 sierpnia 2002 r. Nr [...]. Od decyzji tej została wywiedziona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. (dowód: pismo Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 kwietnia 2005 r. k. 53) W niniejszej sprawie, na dzień wyrokowania, nie istnieje zatem przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Organ administracji w toku ponownego rozpatrzenia sprawy winien wziąć pod uwagę, iż ewentualne uchylenie przez sąd decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a następnie utrzymanie w mocy decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji inspektora nadzoru budowlanego wydanej w trybie art. 51 prawa budowlanego, będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy dotyczącej pozwolenia na użytkowanie, przesłanką udzielenia takiego pozwolenia, w przypadku samowoli budowlanej, jest bowiem istnienie decyzji wydanej na podstawie art. 51 Prawa budowlanego i wykonanie przez stronę wynikających z niej obowiązków. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta. Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja nie mogą być wykonane. Wobec uchylenia tych decyzji, ich wykonanie, w okresie do uprawomocnienia się wyroku, prowadziłoby bowiem do aksjologicznie nieuzasadnionego zrealizowania decyzji wadliwych i naruszało prawa skarżących.