II SA/Gd 32/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia z siedzibą w B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Gminy z dnia 28 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: odmówić Stowarzyszeniu z siedzibą w B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPPr w dniu 20 czerwca 2013r. Stowarzyszenie z siedzibą w B. zwróciło się o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swój wniosek podniosło, że działa społecznie, nie prowadząc działalności gospodarczej. Stowarzyszenie liczy 23 członków, działalność opiera wyłącznie na pracy społecznej członków, nie zatrudnia pracowników i nie posiada przychodów. Jedynym dochodem są składki członkowskie, których wysokość nie pokrywa kosztów związanych z działalnością stowarzyszenia. Stowarzyszenie nie uzyskało żadnych darowizn ani dotacji. Z uwagi na krótki okres działania od 29 sierpnia 2012 r. nie posiada doświadczenia w pozyskiwaniu środków pieniężnych. W uzasadnieniu napisano, że Stowarzyszenie podjęło próby pozyskania środków od darczyńców, ale bezskutecznie. Społeczność jest uboga i nie zawsze identyfikuje się z potrzebą wsparcia organizacji społecznej. Status materialny członków Stowarzyszenia uniemożliwia przeprowadzenie zbiórki celowej, natomiast bank odmówił udzielenia kredytu. Stowarzyszenie podkreśliło, że obecnie zaistniała potrzeba opłaty 9 wpisów od wniesionych skarg na łączną kwotę 2700 zł. W tym stanie rzeczy – brak jest możliwości finansowych na opłacenie wpisu od zażalenia w niniejszej sprawie. Do wniosku został załączony wyciąg określające stan konta na rachunku bankowym Stowarzyszenia: saldo na dzień 31 maja 2013 r. wynosi 1079,91 zł. Rozważając zasadność przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w pierwszym rzędzie należy zauważyć, że stowarzyszenia - podobnie, jak wiele innych organizacji tego typu - zobligowane są do zapewnienia środków na prowadzenie działalności określonej w statucie. Określając cele i formy działania stowarzyszenia, jego założyciele, a następnie członkowie powinni zatem przewidywać środki, z jakich będzie finansowana działalność statutowa. Chcąc realizować działalność m.in. poprzez występowanie w postępowaniach administracyjnych i procesach sądowych musi się ono więc liczyć także z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania sądowego, w szczególności postępowania sądowoadministracyjnego. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 t. j. ze zm.), dalej powoływanej również jako P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jedynie w sytuacji, gdy Stowarzyszenie wykazałoby, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.), można byłoby przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym. Trzeba jednak przy tym podkreślić, że prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Z tego względu powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania osoba prawna, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). W niniejszej sprawie wpis od zażalenia wynosi 100 zł. Na koncie bankowym Stowarzyszenie ma zabezpieczoną kwotę ponad 1000 zł. W tej sytuacji, nie sposób uznać, że wnioskodawca nie dysponuje środkami, pozwalającymi na opłacenie wniesionego środka zaskarżenia w niniejszej sprawie. Podkreślenia wymaga, że określając cele i formy działania założyciele mają obowiązek przewidzieć źródła pozyskiwania środków na działalność takiego stowarzyszenia, zawierając w tym zakresie nie tylko odpowiednie postanowienia w statucie, ale także podejmowanie kroków celem uzyskania takich środków. Realizując cele działalności, np. poprzez wszczynanie postępowań przed sądami administracyjnymi, członkowie Stowarzyszenia powinni z kolei - w razie trudności w prowadzeniu działalności statutowej - podjąć odpowiednie kroki w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych, np. poprzez zwiększenie liczby członków czy okresowe zwiększenie składki członkowskiej. Brak zapewnienia stałego źródła dochodów nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia przy rozpatrywaniu jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ze statutu Stowarzyszenia wynika, że zostało ono powołane do realizacji swych celów m.in. poprzez występowanie w postępowaniach administracyjnych i procesach sądowych, zatem członkowie Stowarzyszenia winni zadbać w pierwszej kolejności zdobycie środków na realizację celów, a następnie te cele realizować. Natomiast z działania Stowarzyszenia podejmowanego w różnych sprawach przez tutejszym Sądem wynika, że Stowarzyszenie to nastawione jest na realizację swoich celów w oparciu o instytucję prawa pomocy. Takie działanie nie może liczyć na aprobatę. Stowarzyszenie winno zwiększyć wysokość składki członkowskiej czy pozyskać nowych członków, aby zapewnić sobie dochody adekwatne do kosztów swej działalności. Z pewnością nie może nastawiać się na prowadzenia postępowań sądowoadministracyjnych w oparciu o instytucję prawa pomocy. Biorąc zatem pod uwagę powyższe, w ocenie referendarza, brak jest podstaw, by uznać, że wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.